Кіріспе

Документальдық драма – нақты оқиғалардың драмалық қайтажаратылуын көрсететін теледидар және кино жанры. Докудрама көбінесе белгілі тарихи фактілерге сәйкес болуға тырысады, бірақ тарихи жазбалардағы олқылықтар болған жағдайларда, маңызды емес бөлшектерде драмалық еркіндікке рұқсат етеді. Диалогтарда нақты адамдардың тарихи құжаттарда тіркелген сөздері болуы мүмкін, ал болмауы да мүмкін. Кейде докудрама продюсерлері тарихи оқиғалар болған жерлерде қайта жаратылған оқиғаларды түсіруді жөн көреді. Тарихи дәлдік маңызды болатын докудрама, "нағыз оқиғаларға негізделген" деп аталатын фильмдерден ерекшеленеді, себебі сондай фильмдерде драмалық еркіндік көбірек болады. Сонымен қатар, ол тарихи драмадан да өзгеше, себебі тарихи драма – бұл кең ауқымды ұғым, ол фактілермен араластырылған толығымен ойдан шығарылған оқиғаларды да қамти алады, ал тарихи көркем әдебиет көбінесе тарихи оқиғалар аясында немесе тарихи оқиғалар фонында өтетін ойдан шығарылған кейіпкерлер мен сюжеттерді көрсетеді. Докудрама кейде докуфикшнмен шатастырылады. Дегенмен, докуфикшн – бұл нақты уақытта түсірілген деректі фильм, онда кейбір көркем элементтер қосылса, докудрама көрсетілген оқиғалардан кейін түсіріледі.

Сипаттамалары

Докудрама жанры – нақты тарихи оқиғаларды қайта жасау. Бірақ, ол оның түсіндіруінде толыққанды дәлдік болатынына кепілдік бермейді.

Тарих

Тарихи материалдарды әдеби мәтіндерге енгізуге ұмтылыс Батыс әдебиетінің пайда болған сәттерінен бері үзіліссіз жалғасып келе жатқан құбылыс. Аристотельдің өнер туралы теориясы тарихи оқиғалар мен кейіпкерлерді пайдалануға негізделген. Әсіресе, қазіргі заманғы көптеп өндірілетін әдебиет дамығаннан кейін, тарихқа немесе сол кездегі оқиғаларға сүйенетін жанрлар пайда болды. Мысалы, Англия эпохасының қайта жаңғыру театры жақында болған кісі өлтірулерді және әйгілі сиқыршылық істерін сахналауға арналған қосалқы жанрларды дамытты. Дегенмен, жеке категория ретінде докдрама ХХ ғасырдың екінші жартысымен байланысты. "Уақыт маршының" авторы Луи де Рошемон 1943 жылы 20th Century Fox студиясының продюсері болды. Ол киноға жаңалықтар тілшілігінің стилін әкелді, шынайы оқиғалар негізінде түсірілген, шындыққа жақын стильдегі фильмдер сериясын жасады, бұл стиль жартылай деректі фильм ретінде танылды. ("92-ші көшедегі үй", "Бумеранг", "13 Rue Madeleine" фильмдері үлгі алынды.) Бұл жартылай деректі фильмдердің ең маңыздысы – 1948 жылғы "Түнде серуендеген" (He Walked by Night) фильмі, ол нақты оқиғаға негізделген. Джек Уэбб фильмде эпизодтық рөлде ойнап, LAPD консультанты, сержант Марти Уиннмен достық қарым-қатынас орнатты. Фильм және Уиннмен арадағы қарым-қатынасы Уэббті тарихындағы ең танымал докдрамалардың бірі – "Dragnet" фильмін жасауға шабыттандырды. "Докдрама" термині 1957 жылы Нью-Джерси штатының Тенафли қаласында тұратын Филип К. Льюис (1904-1979) тарапынан қолданылды. Ол бұрынғы водевиль артисі және сахна актері, кейін драматург және автор болды. Ол жергілікті мектептің қаржыландыру туралы референдумда жеңіліске ұшырағаннан кейін, Тенафли азаматтарының білім беру кеңесі үшін "білім берудің дамуы және американдық өмірдегі маңызы" тақырыбында жазған қойылымына байланысты осы терминді қолданды. Льюис 1967 жылы "DocuDrama" терминін сол аттас өндіріс компаниясы үшін тауарлық марка ретінде тіркеді (1992 жылы мерзімі бітті). Жаңа журналистиканың ықпалы авторларға бұрынғы заманда таза журналистік тәсілмен қарастырылатын материалды әдеби тәсілдермен өңдеуге мүмкіндік берді. Трумэн Капоте мен Норман Мейлер бұл қозғалыстың ықпалына түсті, ал Капотенің "Салқын қанмен" (In Cold Blood) романы осы жанрдың ең танымал мысалы болып саналады.