Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1930 жылғы халықаралық қаруды бақылау шарты, 1936 жылғы шарт.
1930 international arms control treaty
the 1936 treaty
Лондондық теңіз келісімі, ресми түрде Теңіз қаруларын шектеу және азайту шарты, 1930 жылдың 22 сәуірінде Ұлыбритания, Жапония, Франция, Италия және АҚШ арасында қол қойылған келісім. 1922 жылғы Вашингтондық теңіз келісімінде қамтылмаған мәселелерді шешу мақсатында жасалған жаңа келісім, су асты кемелерінің соғысын реттеді, крейсерлер мен эсминецтерді одан әрі бақылады және кеме құрылысын шектеді. Ратификация құжаттары 1930 жылдың 27 қазанында Лондонда алмастырылды және шарт сол күні күшіне енді, бірақ ол көбінесе тиімді болмады. Шарты 1931 жылдың 6 ақпанында Ұлттар Лигасының шарттар жинағына тіркелді.
The London Naval Treaty, officially the Treaty for the Limitation and Reduction of Naval Armament, was an agreement between the United Kingdom, Japan, France, Italy, and the United States that was signed on 22 April 1930. Seeking to address issues not covered in the 1922 Washington Naval Treaty, which had created tonnage limits for each nation's surface warships, the new agreement regulated submarine warfare, further controlled cruisers and destroyers, and limited naval shipbuilding. Ratifications were exchanged in London on 27 October 1930, and the treaty went into effect on the same day, but it was largely ineffective. The treaty was registered in League of Nations Treaty Series on 6 February 1931.
Конференция
Келісімге қол қою, 1930 жылғы Лондондық теңіздік конференциясының ресми басталғанға дейін күйінде болған, конференцияның ресми бағдарламасы ілгерілеген сайын өзгерген және одан кейін де жылдар бойы жалғасқан келіссөздермен ажырасып тұрғысы келмейді.
The signing of the treaty remains inextricably intertwined with the ongoing negotiations, which began before the official start of the London Naval Conference of 1930, evolved throughout the progress of the official conference schedule, and continued for years afterward.
Шарттары
Келісім Вашингтондағы теңіз келісімінде келісілген шарттардың жалғасы ретінде қарастырылды, оның мақсаты Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін теңіз қарулану жарысына жол бермеу болатын. Конференция 1927 жылғы Женева теңіз конференциясындағы күш-жігерді қайта жандандырды, онда түрлі келіссөзшілер британ және американ үкіметтері арасындағы шиеленіс салдарынан келісімге келе алмады. Мәселе бастапқыда 1929 жылы Рапидан лагерінде АҚШ президенті Герберт Гувер мен Ұлыбритания премьер-министрі Рамзи Макдональд арасындағы келіссөздерден туындаған болуы мүмкін, бірақ керісінше әсер ететін бірнеше фактор болды, олар конференцияға қатысушы басқа елдер тарапынан одан әрі күшейтілді. Келісімге сәйкес, су асты кемелерінің стандартты сыйымдылығы 2000 тоннамен шектелді, әрбір ірі державаға 2800 тоннаға дейінгі үш су асты кемесін сақтауға рұқсат берілді, бірақ Францияға біреуін сақтауға рұқсат етілді. Су асты кемелеріндегі қару калибрі де алғаш рет шектелді, бір ғана ерекшелікпен – құрылысы аяқталған француз су асты кемесіне қаруларын сақтауға рұқсат берілді. Бұл британдық M класы және француздық Surcouf су асты кемелерімен бастау алған «ірі қарулы» су асты кемелері тұжырымын тоқтатуға әкелді. Келісім сонымен қатар, зеңбіректердің калибрі 155 мм-ге дейін («жеңіл крейсерлер» деп аталатын) және одан жоғары («ауыр крейсерлер») крейсерлер арасындағы айырмашылықты белгіледі. Ауыр крейсерлердің саны шектелді: Ұлыбританияға 15 кеме, жалпы сыйымдылығы 147 000 тонна, АҚШ-қа 18 кеме, жалпы сыйымдылығы 180 000 тонна, ал Жапонияға 12 кеме, жалпы сыйымдылығы 108 000 тонна рұқсат етілді. Жеңіл крейсерлер үшін нақты саны көрсетілмеді, бірақ сыйымдылық шектері АҚШ үшін 143 500 тонна, Ұлыбритания үшін 192 200 тонна және Жапония үшін 100 450 тоннаны құрады. Эсминецтердің сыйымдылығы да шектелді, эсминецтер 1850 тоннадан жеңіл және 130 мм-ге дейінгі қарулары бар кемелер ретінде қарастырылды. АҚШ пен Ұлыбританияға 150 000 тоннаға дейін, ал Жапонияға 105 500 тонна рұқсат етілді. Су асты кемелеріне қатысты 22-бап оларға су үсті кемелеріне қолданылатын халықаралық құқық қолданылатынын жариялады. Сондай-ақ, «тоқтаудан бас тарту» немесе «белсенді қарсылық» көрсеткен сауда кемелерін, кеме экипажы мен жолаушыларын «қауіпсіз жерге» жеткізбей, батыруға болады. 8-бапта шағын су үстіндегі күштер қарастырылды. 600 мен 2000 тонна аралығындағы, 155 мм-ден аспайтын қарулары бар, ең көп дегенде төрт қару орнатылған, торпедалық қаруы жоқ кемелер сыйымдылық шектеулерінен босатылды. Максималды техникалық сипаттамалар сол кезде құрылыс кезеңінде болған француздық Bougainville класындағы авизоларға сәйкес жасалған. 600 тоннадан төменгі әскери кемелерге де толық шектеулер қойылмады. Бұл итальяндық Spica класындағы торпедалық катерлер, жапондық Chidori класындағы торпедалық катерлер, француздық La Melpomène класындағы торпедалық катерлер және британдық Kingfisher класындағы шлюптермен шектеусіз босату мүмкіндігін пайдалануға бағытталған шығармашылық әрекеттерге әкелді.
The treaty was seen as an extension of the conditions agreed in the Washington Naval Treaty, an effort to prevent a naval arms race after World War I. The conference was a revival of the efforts that had gone into the 1927 Geneva Naval Conference at which the various negotiators had been unable to reach agreement because of bad feelings between the British and the American governments. The problem may have initially arisen from discussions held between US President President Herbert Hoover and UK Prime Minister Ramsay MacDonald at Rapidan Camp in 1929, but a range of factors affected tensions, which were exacerbated by the other nations at the conference. Under the treaty, the standard displacement of submarines was restricted to 2,000 tons, with each major power being allowed to keep three submarines of up to 2,800 tons except that France was allowed to keep one. The submarine gun caliber was also restricted for the first time to with one exception, an already constructed French submarine being allowed to retain guns. That put an end to the 'big gun' submarine concept pioneered by the British M class and the French Surcouf. The treaty also established a distinction between cruisers armed with guns up to ("light cruisers" in unofficial parlance) from those with guns up to ("heavy cruisers"). The number of heavy cruisers was limited: Britain was permitted 15 with a total tonnage of 147,000, the Americans 18 totalling 180,000, and the Japanese 12 totalling 108,000 tons. For light cruisers, no numbers were specified but tonnage limits were 143,500 tons for the Americans, 192,200 tons for the British, and 100,450 tons for the Japanese. Destroyer tonnage was also limited, with destroyers being defined as ships of less than 1,850 tons and guns up to The Americans and the British were permitted up to 150,000 tons and Japan 105,500 tons. Article 22 relating to submarine warfare declared international law applied to them as to surface vessels. Also, merchant vessels that demonstrated "persistent refusal to stop" or "active resistance" could be sunk without the ship's crew and passengers being first delivered to a "place of safety." Article 8 outlined smaller surface combatants. Ships between 600 and 2,000 tons, with guns not exceeding with a maximum of four gun mounts above without torpedo armament and up to , were exempt from tonnage limitations. The maximum specifications were designed around the French Bougainville class avisos, which were in construction at the time. Warships under 600 tons were also completely exempt. That led to creative attempts to use the unlimited nature of the exemption with the Italian Spica class torpedo boats, Japanese Chidori class torpedo boats, French La Melpomène class torpedo boats and British Kingfisher class sloops.
Салдары
Кеме қаруларын бақылауға жасалған келесі әрекет 1932 жылғы екінші Женева әскери-теңіз конференциясы болды. Сол жылы Италия екі линкор, он екі крейсер, 25 эсминец және 12 суасты кемесін "қызметтен шығарды"; барлығы 130 000 тонна әскери кемелер жойылды немесе резервке қойылды. Келесі жылдары келісімге қол қойған басқа да елдер арасында белсенді келіссөздер жалғасты. Одан кейін 1936 жылғы екінші Лондон әскери-теңіз келісімі жасалды.
The next phase of attempted naval arms control was the Second Geneva Naval Conference in 1932. That year, Italy "retired" two battleships, twelve cruisers, 25 destroyers and 12 submarines; in all, 130,000 tons of naval vessels were scrapped or put into reserve. Active negotiations among the other treaty signatories continued during the following years. That was followed by the Second London Naval Treaty of 1936.