Кіріспе

Құстар отбасысы

Маятниктер (Remizidae) – нағыз сүректендермен туысқан ұсақ сайрақтар отбасы. Гүлді маятниктерден басқаларының барлығы ағаштарға ілінген күлді ұяларды салады (содан "penduline" – ілулі деген ат келген), көбінесе судың үстінде.

Сипаттамалары

Ұзындығы 7,5–11 см болатын, нағыз тиіттерге (Paridae) ұқсас, бірақ ине тәрізді ұштары бар жіңішке мүңкілері бар кішкентай сайрақтар. Олардың қанаттары қысқа және дөңгелек, ал қысқа құйрықтары тілімделген (тоқал құйрықты тиіттен басқа). Тиіттердің әдеттегі қауырсын түстері – ақшыл сұр, сары және ақ, бірақ еуропалық тиіттің қара және каштаның белгілері бар, ал кейбір түрлерінің жарық сары немесе қызыл түсі болады.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Бұл құстар Еуразия, Африка және Солтүстік Америкада тіршілік етеді. *Ремиз* туысы негізінен Палеарктикалық аймақта таралған, Португалиядан және Солтүстік Африканың (Марокконың) солтүстік жағалауынан Сібір мен Жапонияға дейін үзіліспен орналасқан. Ең ірі *Антоскопус* туысы Сахарадан оңтүстік Африкаға дейін, Сахел аймағынан Оңтүстік Африкаға дейін таралған. Көк шөп (вердин) АҚШ-тың оңтүстік-батысы мен Солтүстік Мексиканың құрғақ аймақтарында мекендейді. Маятниктердің бірнеше түрі көшпенді, бірақ бұл мінез-құлық Азия мен Еуропадағы түрлерге тән, ал Африка түрлері мен көк шөп көшпейтін түрі болып саналады. Еуразиялық маятник өмір сүретін аймақтың бір бөлігінде көшіп-қонып тұрады, Солтүстік Еуропадағы құстар қыста оңтүстікке қарай жылжыса, Оңтүстік Еуропадағы құстар көбейетін жерлеріне жақын қалады. Ал қытайлық маятник толық көшпенді және ұзақ қашықтыққа көшіп-қонуға бейім. Олардың көпшілігі ағаштар мен бұталары бар ашық кеңістікте, шөлден батпаққа, орманға дейін тіршілік етеді, бірақ орман маятнигі жаңбырлы орманды мекендейді. Жылдың көп бөлігін олар шағын топтарда өткізеді. Көк шөп тікенді бұтақтардан күмбез пішіндес ұя салады. Кейбір маятниктердің жұмыртқалары ақ түсті, кейде қызыл дақтары болады. Көк шөп қызыл дақтары бар көк-жасыл жұмыртқалар салады. Жұмыртқаларды шайқау (инкубация) шамамен 13-14 күнге созылады, ал балапандар 18 күнде ұядан ұшып кетеді.