Кіріспе

Элий аралы – Англияның Кембриджширдегі Элий қаласының маңындағы тарихи аймақ. 1889 және 1965 жылдар аралығында әкімшілік округ болып құрылған.

Этимология

Оның аты "құбыжық аралы" дегенді білдіреді дейді, бұл жергілікті өзендерде тамақ үшін жиі ауланған жандарға сілтеме жасайды. Бұл этимологияны алғаш рет құрметті Беда жазған.

Тарих

XVII ғасырға дейін бұл аймақ үлкен батпақты жерлермен қоршалған арал болған. Ол қорғануға ыңғайлы болғандықтан бағаланатын, ал ерте орта ғасырларда Гирвас атты англосаксон тайпасы оны басқарған. 652 жылы Гирвас князі Тондберт Шығыс Англия королі Аннаның қызы Этельтритке (кейіннен Әулие Этельтрит аталған) Эли аралын сыйға берді. Ол кейіннен Элиде монастырь салды, ол 870 жылы викингтердің шабуылынан қирады, бірақ қайта салынды және танымал аббаттыққа және қасиетті орынға айналды. Аймақтың табиғи қорғаныс мүмкіндіктері Англияның әскери тарихында маңызды рөл атқарды. Нормандтардың басып алуынан кейін, 1071 жылы арал граф Моркар, Дархэм епископы Этельвин және Херевард Уэйк басқаратын англосаксон күштеріне пана болды. Уильям Жеңімпаз ұзақ күрес соң ғана осы аймақты басып алды. Том Хиккатрифт туралы әңгіме кейде осы кезеңге байланысты айтылады. 1139 жылы король Стефан мен императрица Матильданың күштері арасында азаматтық соғыс басталды. Матильданың қолдаушысы Эли епископы Найджел аралды ұстап тұруға тырысты, бірақ сәтті болмады. 1143 жылы Джеффри де Мандевилль Стефанға қарсы бүлік көтеріп, аралда өз базасын құрды. Джеффри 1144 жылы Бервеллде қаза тапты. 1216 жылы Бірінші Барон соғысы кезінде арал король Джонның әскеріне қарсы қорғалды. Эли 1381 жылғы шаруалар көтерілісіне қатысты. Англия азамат соғысы кезінде Эли аралы парламентшілердің қолында болды. Висбех қамалындағы гарнизон әскерлері Кроуландты қоршауда қолданылды, ал Линкольнширден Норфолкке кіруге жол бермеу үшін Фенс аймақтарының бір бөлігі суға батырылды. Висбехтегі өзендегі Horseshoe шлюзі, сондай-ақ жақын жердегі қамал мен қаланың қорғаныс құрылыстары күшейтілді және Элиден артиллерия әкелінді. 1626 жылдан бастап голланд мамандары жобалаған каналдар желісі арқылы Фенс құрғатылды. Көптеген Фенланд тұрғындары құрғатуға қарсы болды, өйткені бұл олардың біріншілерін дәстүрлі кәсіптерінен айырды. Бөгеттерге, каналдарға және шлюздерге қаратылған вандализм жиі кездесті, бірақ ғасыр соңына қарай құрғату жұмысы аяқталды.

Әкімшілік

1109 жылдан 1837 жылға дейін арал Эли епископының билігінде болды, ол Элидің бас судьясын тағайындап, Эли бостандығында уақытша билік құқықтарын жүзеге асырды. Бұл уақытша билік құқығы 970 жылы король Эдгар берген жарғымен басталып, Эдуард Исповедник және Генрих I-ге Эли аббатына расталды. Соңғы монарх 1109 жылы Элиді епископтық орда ретінде белгіледі, осылайша аралды епископқа бағынышты округтік палатаға айналдырды. 1535/6 жылғы парламент заңы аралдың палаталық мәртебесін жойды, барлық бейбіт судьялар үлкен мөрмен берілген патенттер арқылы тағайындалды және жарлықтар патша атынан шығарылды. Дегенмен, епископ азаматтық және қылмыстық істер бойынша ерекше билік құқығын сақтап, құжаттарды сақтаушы (custos rotulorum) қызметін атқарды. Бас сот орындаушысын епископ өмір бойына тағайындап, бостандықта жоғары шерифтің міндеттерін орындады, сондай-ақ Эли қаласының басқаруын жүргізді. 1643 жылдың шілдесінде Оливер Кромвелл аралдың губернаторы болып тағайындалды. 1837 жылғы Эли бостандығы заңы (7 Will. 4 & 1 Vict. c. 53) аралдағы епископтың діни емес билігін тоқтатты. Аймақ Кембриджширдің бөлігі деп жарияланды, судьяларды тағайындау құқығы коронаға қайтарылды. 1837 жылғы заңнан кейін арал жеке төрт айлық сот отырыстарын өткізіп, өз констебюлярлық бөлімшесін құрды. 1888 жылғы жергілікті басқару заңы, сайланған округтік кеңестерді енгізуді ұсынды, арал Кембриджширдің бір бөлігі болуға тиіс болды. Жергілікті парламент депутаты Чарльз Селвиннің араласуынан кейін 1889 жылы Эли аралы жеке әкімшілік округ ретінде құрылды. Округ аумағы және халқы тұрғысынан шағын болғандықтан, 1947 жылы Жергілікті басқару шекара комиссиясы оны таратуды ұсынды. Комиссияның есебі бойынша шаралар қабылданбады, ал әкімшілік округ 1965 жылға дейін сақталды. Англия бойынша жергілікті басқару комиссиясының ұсыныстарына сәйкес, 1965 жылдың 1 сәуірінде аймақтың көп бөлігі Кембриджшир және Эли округін құру үшін біріктірілді, ал Торни ауылдық округі Хэнтингдон және Питербороға қосылды.

Бөлімшелер

1894 жылы округ округтік аудандарға бөлінді, ауылдық аудандар – Элли ауылдық ауданы, Торни ауылдық ауданы, Уитлси ауылдық ауданы, Висбеч ауылдық ауданы, Солтүстік Витчфорд ауылдық ауданы, ал қалалық аудандар – Элли, Март, Уитлси және Висбеч (бірден-бір муниципалитет). Уитлси ауылдық ауданына 1926 жылы Уитлси қалалық ауданына қосылған бір ғана приход (Уитлси ауылдық) кірді. Эли аралы парламенттік округі 1654 жылдан 1659 жылға дейін Бірінші және Екінші Протекторат Парламенттерінде екі депутаттық орын ретінде құрылды. Округ 1918 жылы бір депутаттық орынмен қайта құрылды. 1983 жылғы аумақтық өзгерістерде оның орнына Солтүстік-Шығыс Кембриджширдің жаңа округі құрылды. Эли аралына қатысты түпнұсқа тарихи құжаттар Элидегі округтік мұрағат кеңсесіндегі Кембриджшир мұрағаттары мен жергілікті зерттеулерде сақталады.

Маркиздік

Элли аралының маркизі атағы Ұлыбритания жұрттығында принц Фредерик үшін жаратылды. Эдинбург герцогы атағы алғаш рет 1726 жылдың 26 шілдесінде король Георг I жасады, ол оны келесі жылы Уэльс принці болған немересі принц Фредерикке берді. Герцогтықтың қосалқы атақтары: Карнарвон графтығындағы Сноудон бароны; Корнуолл графтығындағы Лансестон виконты; Кент графтығындағы Элтем графы; және Элли аралының маркизі. Маркизат, көрінеу, қателікпен Уайт аралының маркизі деп жарияланды. Фредерик қайтыс болғаннан кейін атақтар оның ұлы, принц Джорджқа өтті. 1760 жылы ол үшінші Георг болғанда, атақтар "таққа біріктірілді" және жойылды.