Оңтүстік Африкадағы алғашқы еуропалық колония тарихы (1870-1899)

Кіріспе

1870 жыл Кейп колониясы тарихында Оңтүстік Африкада жаңа дәуірдің басталуын белгілейді, және қазіргі Оңтүстік Африканың дамуы осы күннен басталды деуге болады. Уақыт-уақыт туындаған саяси қиындықтарға қарамастан, Кейп колониясындағы прогресс 1899 жылы ағылшын-бур соғыстарының басталуына дейін тұрақты түрде жалғасты. 1867 жылы Оранж өзенінде алмастар табылуынан кейін, Ваал өзенінде де ұқсас жағдайлар тіркелді. Бұл бұрын сирек қоныстанған елдің үлкен аумақтарының жылдам игерілуіне және дамуына әкелді. 1870 жылы Дутойтспан және Бултфонтейн алмаз кендері табылды, ал 1871 жылы Кимберли және Де Бирс кендері одан да бай екені анықталды. Бұл төрт ірі минералдық байлық кені өте өнімді болды және колонияның ең маңызды өнеркәсіптік активіне айналды. Осы кезеңде ағылшын үстемдігіндегі Кейп колониясы мен африканерлер үстемдігіндегі Трансваал арасындағы шиеленіс күшейді. Бұл қақтығыстар Бірінші бур соғысының басталуына себеп болды. Бұл шиеленістердің басты мәселесі – әртүрлі колониялар арасындағы сауда шектеулерін жеңілдету, сондай-ақ теміржол құрылысы болды.

Әлеуметтік-экономикалық жағдай

Алмаз өнеркәсібінің басталу кезінде бүкіл Оңтүстік Африка төмендеген экономикалық жағдайды бастан өткерді. Түйеқұс шаруашылығы жаңа ғана басталған еді, ал ауыл шаруашылығы да толық дамымаған. Кейптаун маңындағыларды есептемегенде, бурлар кедейлікте өмір сүрді. Олар колониямен тек қана берік тауарлар бойынша аз-кем сауда жасады. Тіпті британдық отарлаушылар да аса бай емес еді. Сондықтан алмаз өнеркәсібі, әсіресе британдық колонистер үшін өте тартымды болды. Бұл сонымен қатар Оңтүстік Африканың сырттай құнарсыз және кедей болып көрінгенін, ал жер астында бай екенін көрсетудің бір жолы еді. Бір қойды азықтандыру үшін 10 акр (40,000 м²) Кару даласы қажет болса, енді бірнеше шаршы метр алмазды көк топырақ ондаған отбасын асырауға жететін еді. 1871 жылдың соңына қарай алмаз кендеріне көптеген адам жиналды, көші-қон күрт өсті, соның нәтижесінде көптеген жаңа адамдар келді. Алмаз кендерінде байлық іздегендердің алғашқыларының бірі Сесил Родс болды.

"Жауапты үкімет" басталды

Кейп колониясы 1872 жылы "жауапты үкімет" жүйесіне көшті. Бұрынғы саяси жүйеде Кейптің үкімет министрлері жергілікті сайланған Кейп Парламентіне емес, Кейп колониясының тағайындалған британдық губернаторына есеп берді. 1860-шы жылдардың басында жергілікті көшбасшы Джон Молтено бастаған халық қозғалысы ел үкіметін Парламентке және жергілікті сайлаушыларға жауапты етуді (немесе "жауапты үкімет" орнатуды) көздеді, соның арқасында Ұлыбританиядан тәуелсіздік деңгейіне қол жеткізді. 1860-шы жылдардың көп бөлігінде Кейпте британдық губернатор сэр Филип Вудхаус пен жауапты үкімет қозғалысы арасындағы саяси күрес басым болды. Саяси тұйықталу экономикалық дағдарыс пен Кейп провинциялары арасындағы қақтығыстармен бірге жүрді. Ақыры 1872 жылы Молтено, жаңа губернатор Генри Барклидің қолдауымен, жауапты үкіметті орнатып, министрлерді Парламент алдында жауапты етіп, Кейптің тұңғыш премьер-министрі болды. Одан кейінгі жылдарда экономикалық өсім қарқынды дамыды, инфрақұрылым бүкіл елде кеңейтілді, сондай-ақ өңірлік интеграция мен әлеуметтік даму орын алды. Конфедерация соғыстары осы жаңа тұрақтылықты бұзғанмен, Кейп тарихының соңына дейін, 1910 жылы Оңтүстік Африка Одағы құрамындағы Кейп провинциясы болғанға дейін жауапты үкімет астында қалды. Кейптегі жауапты үкіметтің саяси жүйесінің ерекшелігі – Оңтүстік Африкадағы нәсілдік дискриминациясыз дауыс беру құқығына ие болған жалғыз мемлекет екендігі еді. Бірақ келесі ғасырда, 1910 жылғы Одақ актісінен кейін Оңтүстік Африка Одағы құрылғаннан бастап, бұл көпұлттық жалпы сайлау құқығы біртіндеп жойылды және 1948 жылы апартеид үкіметі толығымен күштен шығарды.

Конфедерация құруға ұйғарым сәтсіз аяқталды

Оңтүстік Африка мемлекеттерін біріктіріп, Конфедерация құру идеясы жаңа емес еді. 1858 жылы Оңтүстік Африкадағы түрлі колониялардың федерациясын құруға бағытталған сэр Джордж Грейдің бұрынғы жоспары метрополия билігі тарапынан мүмкін емес деп қабылданды. Кейін, Канаданы сәтті федерациялаған колониялар жөніндегі мемлекеттік хатшы, Карнарвонның 4-графы, Оңтүстік Африканың (мүлдем ерекше) мемлекеттеріне сол конфедерация жүйесін таңудың жаңа жоспарын жасады. Империяның қауіпсіздігі үшін өте маңызды саналған Оңтүстік Африка сол кезде толыққанды британдық бақылауда болмады. Қара африкалық және бур мемлекеттері отарланбаған болып қалды, ал Кейп колониясы жаңадан тәуелсіздіктің белгілі бір деңгейіне қол жеткізді. Британдық билік астындағы мемлекеттерді конфедерациялау – қан төгуді барынша азайтып, жалпы британдық бақылауды орнатудың және қалған тәуелсіз мемлекеттердің автономиясын жоюдың ең тиімді жолы деп есептелді. Дегенмен, Оңтүстік Африкаға федерация таңу әрекеті сәтсіздікке ұшырады және бүкіл аймақта наразылық тудырды (бұл Англо-зулу соғысы, Бірінші бур соғысы және басқа да қақтығыстармен аяқталды).

Кейп колониясының жауабы

Жергілікті тұрғындар конфедерация жобасына шамалы ғана ынта танытты. Кейптің көрнекті саясаткерлері, Канададағы Конфедерация моделінің табысты екенін мойындағанмен, оның Оңтүстік Африкаға сай келуіне күмән келтірді. Олар сондай-ақ, жоспардың уақытын ерекше дұрыс емес деп бағалады – Оңтүстік Африканың түрлі мемлекеттері әлі де тұрақсыз және Британ империясының соңғы кеңеюінен кейін толқып жатқан кезде жасалған. Кейп премьер-министрі Джон Молтено екі жақты конфедерацияның тұрақсыздық пен наразылық тудыратынын дұрыс ескертті. Ол Оңтүстік Африка үшін толық бірігуді жақсырақ модель деп ұсынды, бірақ экономикалық жағдайлар жақсарғанда және шиеленіс басылғанда ғана. Кейп колониясындағы тікелей британдық билік жақында жауапты үкіметпен алмастырылды, ал Либералды Молтено Мерриман үкіметі тұсында Кейптаундағы Жақсы Үміт мұражайының жаңадан сайланған Парламенті Лорд Карнарвонның жергілікті жағдайды түсінбей, алыстан ұсыныс жасаған жоғарыпарлы тәсіліне наразылық білдірді. Олар сондай-ақ, ол британдықтардың аймақтың мемлекеттеріне бақылауды нығайту, Кейптің тәуелсіздігін жою және көршілес Ксоса басшыларымен соғыс тудыру үшін амал-тәсіл жасап жатыр деп күдіктенді. Молтено үкіметі Лондонға, сэр Генри Баркли арқылы, бур республикаларымен кез келген федерация Кейптің қара азаматтарының құқықтары мен сайлау құқығына қауіп төндіретіні туралы қосымша алаңдаушылықтарын жеткізді. Егер бірігудің қандай да бір түрі болса, Кейптің нәсілдік бейтараптығы бур республикаларында сақталуы керек және одан ешқандай компромисс жасалмауы тиіс. 1875 жылдың 11 маусымында Кейп Парламенті конфедерацияны қолдайтын кез келген жоспар оңтүстік Африка мемлекеттерінен бастау алғанын және Лондонның таңуымен жүзеге аспауы керектігін мәлімдеді. Лорд Карнарвон атақты тарихшы Джеймс Энтони Фроудты Оңтүстік Африкаға жіберіп, конфедерацияны жасырын түрде ілгерілетуге, халықтың пікірін тексеруге және барлық ақпаратты тікелей Карнарвонға жеткізуге бұйрық берді. Алайда, Оңтүстік Африкадағы көпшілік оны британ үкіметінің өкілі деп қарады және оның ниетіне деген жергілікті күдік оның сапары сәтті болмауына себеп болды. Шын мәнінде, ол оңтүстік африкалықтарды Лорд Карнарвонның конфедерациялық жүйесін қабылдауға итермелеуге мүлдем жетпеді. Кейп үкіметі конфедерацияға қарағанда біртұтас альтернатива ретінде ұсынған Молтеньоның бірігу жоспары (1877) 1909 жылғы Бірігу актісінің соңғы актісін көре алды. Басты айырмашылық – Кейптің конституциясы мен көп нәсілдік сайлау құқығы одақтың басқа штаттарына таратылуы керек еді. Бұл кіші мемлекеттер келісімдер жүйесі арқылы үлкен Кейп колониясына бірте-бірте қосылып, Кейп Парламентіне сайланған орын алатын болар еді. Бұл процестің барлығы жергілікті деңгейде жүргізілетін болып, Ұлыбританияның рөлі кез келген кедергілерді бақылаумен шектеледі. Бұл модель кейіннен тиімдірек деп танылса да, сол кезде Лондон оны қабылдамады. Лорд Карнарвон Оңтүстік Африкаға конфедерацияны таңуды жалғастырып, өзінің саяси одақтасы сэр Бартл Фререні Кейп колониясының губернаторы және Оңтүстік Африканың жоғары комиссары етіп тағайындады. Фрере Карнарвонның конфедерация жоспарын жүзеге асыру үшін жұмыс істейтіні және оның орнына біріккен оңтүстік Африка конфедерациясының алғашқы британдық губернаторы бола алатыны түсінігімен тағайындалды. Одан кейін Зулуландта және Кейп колониясының Ксоса шекарасында Африкалықтардың ірі көтерілістері басталды. 1876 жылы британдықтар Финголандты, Идутива қорығын және басқа да Кхоса жерлерін аннексиялады, Кейп үкіметі оларды басып алып, олардың басқаруын қамтамасыз етуі керек деген түсінікпен, бірақ амаГкалека және амаНгкика (немесе Гайка) тарапынан ауыр қарсылық болды және көтерілісті басу үшін императорлық және отарлық әскерлердің үлкен күші қажет болды. Соғыс тоғызыншы Ксоса соғысы деп аталды және оның барысында әйгілі Ксоса басшысы Сандиле қаза тапты. Соғыс аяқталғаннан кейін Транскей (Сархили "Крели" басқарған Гкалека тайпасының аумағы) британдықтарға қосылды. Фрере сайланған Кейп үкіметін таратып, отарлау кеңсесінің конфедерация жоспарына кез келген конституциялық кедергілерді жойды, бірақ бүкіл аймақтағы антибритандық агитация мен тәртіпсіздіктің күшеюімен көлеңкеленді.

There was little local enthusiasm for the confederation project. Prominent Cape politicians, while acknowledging the success of the Confederation model in Canada, questioned its suitability for Southern Africa. They also criticised the timing of the scheme as particularly unfortunate – coming when the different states of Southern Africa were still unstable and simmering after the last bout of British imperial expansion. The Cape Prime Minister John Molteno correctly warned that the imposition of a lop sided confederation would cause instability and resentment. He advised full union as a better model for Southern Africa – but only at a later date, once it was economically viable and tensions had died down. Direct British rule in the Cape Colony had recently been replaced by responsible government, and the newly elected Parliament of the Cape of Good Hope in Cape Town, under the liberal Molteno Merriman government, resented the perceived high handed manner in which Lord Carnarvon presented his proposals from afar without an understanding of local affairs. It also suspected him of manoeuvring to consolidate British control over the region's states, reverse the Cape's independence, and bring on a war with the neighbouring Xhosa Chiefs. Molteno's government raised the additional concern, transmitted to London by Sir Henry Barkly, that any federation with the illiberal Boer republics would endanger the rights and franchise of the Cape's black citizens; if there was to be any form of union, the Cape's non racialism would need to be implemented in the Boer republics, and could not be compromised. A resolution was passed in the Cape Parliament on 11 June 1875, stating that any scheme in favour of confederation must originate locally, from among southern African states, and not be imposed by London. Lord Carnarvon responded by sending the distinguished historian James Anthony Froude to Southern Africa, with orders to push discreetly for confederation, test popular opinion about it and report all information directly back to Carnarvon. However, the general public in South Africa saw him as a representative of the British government and local suspicion of his agenda ensured that his trip was not a success; in fact he entirely failed to induce Southern Africans to adopt Lord Carnarvon's confederation system. The Molteno Unification Plan (1877), put forward by the Cape government as a more feasible unitary alternative to confederation, largely anticipated the final act of Union in 1909. A crucial difference was that the Cape's constitution and multiracial franchise were to be extended to the other states of the union. These smaller states would gradually accede to the much larger Cape Colony through a system of treaties, whilst gaining elected seats in the Cape parliament. The entire process would be locally driven, with Britain's role restricted to policing any set backs. While subsequently acknowledged to be more viable, this model was rejected at the time by London. Lord Carnarvon, still bent on imposing confederation on Southern Africa, now appointed his political ally Sir Bartle Frere as governor of Cape Colony and high commissioner of South Africa. Frere was appointed on the understanding that he would work to enforce Carnarvon's confederation plan and, in return, he could then become the first British governor of a united southern African confederation. Serious African insurrections began soon afterwards, in Zululand and on the Xhosa frontier of the Cape Colony. In 1876, the British had annexed Fingoland, the Idutywa reserve and other Xhosa lands, on the understanding that the Cape government should take them over and provide for their government, however there was a serious rebellion by the amaGcaleka and the amaNgqika (or Gaikas) and a considerable force of imperial and colonial troops was required to put down the uprising. The war was subsequently known as the Ninth Xhosa War and the famous Xhosa chief, Sandile, lost his life during its course. After the war ended, the Transkei (the territory of the Gcaleka tribe, who were led by Sarhili "Kreli"), was annexed by the British. Frere's dissolving of the elected Cape Government removed any constitutional obstructions to the colonial office's confederation plan, but was overshadowed by growing unrest and anti British agitation across the whole region.

Англо-зулу және англо-буар соғыстары

Трансваал 1877 жылы сэр Теофилус Шепстон басшылығымен оңтүстік-шығыстан бейбіт аннексиялау арқылы британдықтардың бақылауына көшті. Қалған Ксоса патшалықтарының бәрі де аннексияланды, бірақ наразылықтар жалғасты. Кейп үкіметі алынып, қуыршақ премьер-министр (Джон Гордон Спригг) тағайындалғаннан кейін, Фрере шығыстағы Зулу патшалығына бұрылды, оның патшасы – Цецхвайо. Тәуелсіз мемлекет ретінде, ол жоспарланған Конфедерацияға біріктірілу үшін британдық бақылауға түсуі қажет еді. Фрере Отаршылық кеңсесіне Цецхвайоның әскерін жою қажеттігіне сенім білдірді, бұл идея көбінесе қабылданды, бірақ Фрере 1878 жылдың желтоқсанында Цецхвайоға қабылдауға келмейтін және қауқыпты ультиматум жібергеннен кейін, отандық үкімет туған жердегі соғыстың тудыратын қиындықтарын түсіне бастады. Цецхвайо Фреренің ультиматумын орындауға тіпті қаласа да, мүмкіндік таппады; Фрере Лорд Челмсфордқа Зулуландты басып алуға бұйрық берді, осылайша ағыл-зулу соғысы басталды. Он төрт күннен кейін Исандлуанадағы апат туралы хабар тарады, және Төменгі палата Фреренің қайтарылуын талап етті. Алайда Биконсфилд оны қолдады, және ерекше келісім бойынша ол кінәланды, бірақ қызметте қалуға рұқсат алды. Зулу мәселесі және Трансваалдағы наразылықтың күшеюі бір-біріне өте зиянды әсер етті. Елге конституция берудегі кешігу, наразы бурларға, олардың саны тез өсіп келе жатқан азшылыққа, агитация жасауға себеп болды, ал Исандлуанадағы жеңіліс британдық беделін түсірді. Кейптаунға оралған Фрере өзінің жетістіктерінің артықшылығын жоғалтқанын байқады – біріншіден, 1879 жылдың 1 маусымында Зулуландтағы Императорлық ханзада Наполеон Евгенийдің қазасы, содан кейін Трансваал және Натал үкіметтері, сондай-ақ Оңтүстік Африканың оңтүстік-шығыс бөлігі үшін жоғары комиссариат, одан сэр Гарнет Вулслиге берілді. Осы уақытта бурлардың наразылығы қайнап, Трансваалда толыққанды көтеріліс басталды, бұл Бірінші бур соғысына (1880–1881) және бур республикаларының тәуелсіздігіне әкелді. Соғыс жүріп жатқанда, лорд Карнарвон британдық кабинеттегі лауазымынан кетіп, конфедерация жоспарынан бас тартты.

The Transvaal had been brought under British control through a peacefully annexation from the south east in 1877, under Sir Theophilus Shepstone. The remaining Xhosa Kingdoms had all been annexed, though upheavals continued. With the Cape government removed and a puppet Prime Minister (John Gordon Sprigg) installed, Frere turned to the Zulu Kingdom to the east, under its King, Cetshwayo. As an independent state, it needed to be brought under British control in order to be melded into the planned Confederation. Frere impressed upon the Colonial Office his belief that Cetshwayo's army had to be eliminated, an idea that was generally accepted until Frere sent Cetshwayo a provocative and impossible ultimatum in December 1878 and the home government began to realise the problems inherent in a native war. Cetshwayo was unable to comply with Frere's ultimatum even if he had wanted to; Frere ordered Lord Chelmsford to invade Zululand, and so the Anglo Zulu War began. Fourteen days later the disaster of Isandlwana was reported, and the House of Commons demanded that Frere be recalled. Beaconsfield supported him, however, and in a strange compromise he was censured but allowed to stay on. The Zulu trouble, and disaffection brewing in the Transvaal, reacted upon each other most disastrously. The delay in giving the country a constitution afforded a pretext for agitation to the discontented Boers, a rapidly increasing minority, while the reverse at Isandlwana had lowered British prestige. On his return to Cape Town, Frere found that his achievement had been eclipsed—first by 1 June 1879 death of Napoleon Eugene, Prince Imperial, in Zululand, and then by the news that the government of the Transvaal and Natal, together with the high commissionership for the south eastern part of South Africa, had been transferred from him to Sir Garnet Wolseley. Meanwhile, Boer resentment had boiled over and full blown rebellion broke out in the Transvaal, leading to the First Boer War(1880–1881) and the independence of the Boer republics. While the war was being fought, Lord Carnarvon resigned his position in the British cabinet and his scheme for confederation was abandoned.

Конфедерация соғыстарының әсері

Лорд Карнарвон Канада мен Оңтүстік Африка арасындағы геосаяси айырмашылықтарды дұрыс бағалай алмады және Оңтүстік Африканың саяси жағдайы үшін канадалық үлгідегі конфедерацияның неғұрлым тиімсіз екенін түсінбеді. Бұл жоспардың уақыты да сәтті болмады, себебі сол кезде Оңтүстік Африканың түрлі мемлекеттері арасындағы қарым-қатынас бұрынғы британдық империялық кеңею толқынынан кейін әлі де нашар болды. Отарлық шекарадағы түрлі кхоса тайпалары арасында жаңа наразылық толқыны тарады, ал Гайка Галека соғысынан кейін Моироси бастаған Басутода тағы бір көтеріліс болды. Моиросидің басқаруындағы кхосалар отаршыл әскерлерімен қатаң шайқаста жеңіліске ұшырады, бірақ олардың жеңілісіне қарамастан, басото халқы бірнеше жыл бойы мазасыз және агрессивті болып қала берді. 1880 жылы британдық отаршылдық билік Басуто халқының қаруын алып қою мақсатымен 1878 жылғы Бейбітшілікті сақтау заңын Басутоландқа да қолдануға тырысты. Бұл жарияланғаннан кейін де шайқастар жалғасты, бірақ олардың нақты нәтижесі болмады, алайда 1882 жылдың желтоқсанында бейбітшілік жарияланды. Империялық үкімет Басутоландты тәждік колония ретінде қабылдады, Кеп колониясы әкімшілік мақсаттар үшін жыл сайын 18 000 фунт стерлинг төлейтін болды. Колония билігі 1884 жылы Басутоландты басқарудан босатылғанына қуанды, өйткені оның басқаруы оларға 3 000 000 фунт стерлингтен астам шығын әкелген еді. Сэр Бартл Фрере 1880 жылы Кимберлидің 1-графы (колониялар хатшысы) тарапынан қызмет барысындағы бұзушылықтарға қатысты айыптауларға жауап беру үшін шақырылды. Оның орнын сэр Геркулес Робинсон басты. Алмаз кендерінің көп бөлігін қамтитын Грикваланд-Уэст те Кейп колониясының біріктірілген бөлігіне айналды. Конфедерация соғыстарының ұзақ мерзімді салдары – Оңтүстік Африкадағы бурлар мен британдықтар арасындағы антагонизмнің күшеюі болды. Бұл кейіннен әлдеқайда ірі Екінші Бур соғысына әкеп соқты.

Родос және Голландия сезімі

Сесил Родс өзінің жағдайының қиындықтарын мойындады және саяси мансабының басынан бастап голландиялықтардың сезімдерін жарасымды қарым-қатынас арқылы баюға тырысып, оған бейімділік танытты. Родс 1880 жылы Баркли-Уэст сайлау округінен заң шығарушы жиналысына алғаш рет сайланды. Ол 1882 жылы заң шығарушы жиналысында голланд тілін қолдануға рұқсат беретін заң жобасын қолдады, ал 1884 жылдың басында Сэр Томас Сканлен басшылығымен бас қазынашы ретінде алғашқы министрлік лауазымына тағайындалды. Родс бұл лауазымды алты апта ғана атқарды, содан кейін Сэр Томас Сканлен отставкаға шықты. Сэр Геркулес Робинсон оны 1884 жылдың тамызында Британдық Бечуаналанға, Лондон миссионерлік қоғамының Курумандағы өкілі, 1883 жылдың мамырында королева Викторияның билігін жариялаған құрметті Джон Маккензидің орнына комиссардың орынбасары ретінде жіберді. Родстың бурларды жарастыруға жасаған әрекеттері сәтсіз аяқталды, сондықтан Уоррен миссиясының қажеттілігі туды. 1885 жылы Кейп колониясының аумағы одан әрі кеңейтіліп, Тембуланд, Бомваналанд және Галекаланд ресми түрде колония құрамына қосылды. Сэр Гордон Спригг 1886 жылы премьер-министр болды.

Оңтүстік Африка Кедендік одағы

Кейп колониясында 1878 жылдан 1885 жылға дейінгі кезеңде елеулі алабалықтар болды. Бұл, ішінара, Оңтүстік Африка мемлекеттеріне Канада Конфедерациясына ұқсас конфедерация жүйесін таңуға жасалған Колониялық кеңсе тарапынан жасалған әрекеттердің нәтижесінде туды. Ұзақ уақыт өтпей, Англо-зулу соғысы, Басутолармен үнемі болатын мәселелер (сол себепті Кейп Басутоландты императорлық билікке беруге мәжбүр болды), сондай-ақ Ксоса тайпасымен бірнеше қақтығыстар болды. Бұған қоса, 1881 жылғы Бірінші Бур соғысы және 1884 жылғы Бечуаналендтегі алабалықтар орын алды. Бұл қиындықтарға қарамастан, елдің дамуы жалғасты. Алмаз өнеркәсібі гүлденіп өсті. 1887 жылы Лондонда "императорлық кедендік тариф арқылы Британ империясының әртүрлі бөліктері арасындағы жақымды ынтымақтастықты нығайту" мақсатында конференция өткізілді. Осы конференцияда Хофмейр "Zollverein" схемасын ұсынды, онда императорлық кедендер империяға сырттан кіретін барлық тауарларға салынатын баж салығынан тәуелсіз жиналатын еді. Бұл ұсынысты жасағанда, ол өзінің мақсаты "империяның біртүтастығын нығайту, сонымен бірге жалпы қорғанысқа қажетті қаражатты жинау" екенін мәлімдеді. Алайда, бұл жоспар сол кезде іске аспайтындықтан, тиімсіз деп танылды. Бірақ оның мазмұны және оған ілеспелеген ниеттер Хофмейрге оңтайлы пікір қалыптастырды. Саяси конфедерацияның сәтсіз аяқталуына қарамастан, Кейп парламентінің мүшелері 1888 жылы Оңтүстік Африка кедендік одағын құруға кірісті. Кедендік одақ туралы заң қабылданды, және көп ұзамай Оранж еркін мемлекеті одаққа қосылды. Трансваалды одаққа қосуға жасалған көптеген әрекеттердің біріншісі болды, бірақ өз саясатын жүргізіп келген президент Крюгер, Делагоа шығанағы темір жолы арқылы Оңтүстік Африка Республикасын Кейп колониясынан толығымен тәуелсіз етуді жоспарлады. Трансваалды кедендік одаққа қосу жоспары президент Крюгердің голланд кеңесшілеріне де ұнамады, себебі олар Трансваал темір жолдарына ие Голландия темір жол компаниясының жоспарларына үлкен инвестиция жасаған еді.

There was considerable unrest in Cape Colony in the period from 1878 to 1885 – sparked in part by the attempts of the Colonial Office to impose a system of confederation on the Southern African states, in a similar manner to the Canadian Confederation. In a short period of time, there was the Anglo Zulu War, chronic troubles with the Basutos (which prompted the Cape to relinquish control of Basutoland to the imperial authorities) as well as a series of conflicts with the Xhosa which were followed by the First Boer War of 1881 and the Bechuanaland disturbances of 1884. In spite of these drawbacks, the development of the country continued. The diamond industry was flourishing. A conference was held in London in 1887 for "promoting a closer union between the various parts of the British empire by means of an imperial tariff of customs". At this conference, Hofmeyr proposed a sort of "Zollverein" scheme, in which imperial customs were to be levied independently of the duties payable on all goods entering the empire from abroad. In making the proposition, he stated that his objective was "to promote the union of the empire, and at the same time to obtain revenue for the purposes of general defence". The scheme was found to be impractical at the time. But its wording, as well as the sentiments accompanying it, created a favourable view of Hofmeyr. In spite of the disastrous failure of political confederation, the members of the Cape parliament set about establishing a South African Customs Union in 1888. A Customs Union Bill was passed and, shortly afterwards, the Orange Free State joined the union. There was the first of many attempts to get the Transvaal to join, but President Kruger, who was pursuing his own policy, hoped to make the South African Republic entirely independent of Cape Colony through the Delagoa Bay railway. The plan to create a customs union that included the Transvaal was also little to the taste of President Kruger's Hollander advisers as they were invested in the plans of the Netherlands Railway Company, who owned the railways of the Transvaal.

Алмаздар және темір жолдар

Кейп колониясы және жалпы Оңтүстік Африка үшін зор коммерциялық маңызы бар тағы бір оқиға – 1889 жылы Сесил Родс, Альфред Бейт және "Барни" Барнатоның алмаз өндіру компанияларын біріктіруі болды. Алмаз кендерін табу және дамытудың ең маңызды және пайдалы нәтижелерінің бірі – теміржол желілерін кеңейтуге берген күшті серпін болды. Вурстер, Бофорт-Вест, Грэмстаун, Графф-Райнет және Куинстаунға дейін желілер салынды. Кимберлиге 1885 жылы қол жеткізілді. 1890 жылы желі Трансваалдың батыс шекарасы бойынша солтүстікке қарай, Британдық Бечуаналендтегі Врибургке дейін созылды. 1889 жылы Фри-Стейт Кейп колониясымен келісім жасады, осы келісімге сәйкес негізгі магистральдық теміржол Блумфонтейнге дейін ұзартылды, ал Фри-Стейт кірістің жартысын алды. Кейіннен, Фри-Стейт өз аумағындағы теміржолдың бөлігін бастапқы құнымен сатып алды. 1891 жылы Фри-Стейт теміржолы Ваал өзеніндегі Вильюенс-Дрифтқа дейін тағы ұзартылды, ал 1892 жылы Претория мен Йоханнесбургке жетті.

Родос премьер-министр ретінде

1889 жылы сэр Генри Лох сэр Геркулес Робинсонның орнын басып, Кейп колониясының жоғары комиссары және губернаторы болып тағайындалды. 1890 жылы колонияның премьер-министрі сэр Гордон Спригг отставкаға кетті және Родос басшылығымен үкімет құрылды. Бұл министрліктің құрылуынан бұрын, әрі сэр Гордон Спригг қызметте болғанда, Хофмейр Родосқа келіп, оны Бондтың үміткері ретінде тағайындауды ұсынды, бірақ ұсыныс қабылданбады. Бірақ, Спригг үкіметі құлағаннан кейін Родосқа қызметке шақырғанда, ол Бонд басшыларын кездесуге шақырып, жағдайды талқылауды сұрады. Оның түрлі мемлекеттер арасындағы кедендік және теміржол одағын құру саясаты, сонымен қатар сол кездегі көптеген голландтардың оған деген жеке құрметі, үкімет ісіне кірісуге және оны сәтті аяқтауға мүмкіндік берді. Британдық Бечуаналэнд және Басутоланд колониялары Оранж еркін мемлекеті мен Кейп колониясы арасындағы кедендік одаққа қосылды. 1894 жылы колонияға тағы бір тума халқының жері – Пондоланд қосылды. Бұл заң белгілі бір тума халқының резервацияларында тұратын адамдарға және олардың мүдделері мен иеліктеріне қатысты. Сонымен қатар, оларға бұрын болмаған бірнеше артықшылықтар берілді, сондай-ақ олар аз мөлшерде еңбек салығын төлеуге міндетті болды. Бұл көп жағынан тума халқымен қарым-қатынас жасау бойынша ең саяси білгір акті болды. 1895 жылғы парламент отырысында Родос бұл заңның 160 000 тума халқына қолданылғанын хабарлады. Заңның қолданылмаған еңбек ережелері 1905 жылы жойылды. Бұл шаралар тиімді болды, өйткені мыңдаған тума халқы еңбек салығынан босатылу үшін еңбек талаптарын орындауға итермеледі. Басқа жағынан, Родостың тума халқына қатысты саясаты қарапайымдық пен қатаңдықтың үйлесімімен сипатталды. Өзін-өзі басқару құқығы берілгеннен бері тума халқы сайлау құқығына ие болды. 1892 жылы Родостың талабымен қабылданған заң, сайлауға тіркелуді қалағандарға білім беру талабын қойды, сондай-ақ "тайпалық" тума халқы қазіргі үкімет жүйесіне "қауіп келтіруі мүмкін" деген қорқынышпен тума халқының дауыс беруіне бірнеше шектеулер енгізді. Родос тума халқы арасындағы алкоголь саудасына қарсы болды және батыс провинцияларының бренди фермерлерінің наразылығына қарамастан, алмастың кеніштерінде оны толығымен тоқтатты. Ол сондай-ақ, оны тума халқының резервацияларында және аумақтарында мүмкіндігінше шектеді. Дегенмен, алкоголь саудасы отарлық шаруашылықтарда, сондай-ақ тума халқының жерлерінде және резервацияларында жалғасты. Хойхойлер бұл сусынды өте жақсы көретін, өйткені олар әскери жеңілістерден кейін моральдық жағдайына түсіп қалған. Родостың тума халқының мәселелеріне терең түсінігінің және колония тарихында ұзақ нәтижелерге әкелген әрекеттерінің аз белгілі мысалы – мұрагерлік іс бойынша оның қадамдары. Кей өзенінің шығысындағы аумақтар Кейп колониясына қосылғаннан кейін мұрагерлік талап сотқа түсті. Колония заңына сәйкес, сот тума халқының үлкен ұлының оның мұрагері екенін шешті. Бұл шешім аумақтың тума халқының арасында наразылық тудырды, өйткені ол үлкен ұлды немесе бас әйелдің ұлын мұрагер ретінде таныған тума халқының дәстүрлі заңына тікелей қайшы келді. Үкіметке тума халқының көтерілісі қауіп төндірген кезде Родос өтемақы төленетіні және мұндай шешім ешқашан қабылданбайтыны туралы кепілдік берді. Оның уәдесі қабылданды және тыныштық орнатылды. Осы оқиғадан кейін өткен парламент отырысының соңында Родос палата тарихындағы ең қысқа заң жобасын ұсынды. Онда барлық азаматтық істерді судьялар қарауы керек екені және шағымдарды аймақтың бас судьясына бағалаушымен бірге беруге болатыны айтылды. Қылмыстық істерді аудандық жоғары соттың судьялары қарастыратын. Заң жобасы қабылданды, нәтижесінде, судьялар тума халқының заңдарына сәйкес соттағандықтан, тума халқының неке әдет-ғұрыптары мен заңдары, соның ішінде көп әйел алу колонияда заңдастырылды. Сэр Геркулес Робинсон 1895 жылы губернатор болып қайта тағайындалды және Сэр Генри Лохтың орнын басып, Оңтүстік Африканың жоғары комиссары болды. Сол жылы Чемберлен колониялар жөніндегі мемлекеттік хатшы болды.

In 1889 Sir Henry Loch was appointed high commissioner and governor of Cape Colony after succeeding Sir Hercules Robinson. In 1890 Sir Gordon Sprigg, the premier of the colony, resigned, and a government under Rhodes was formed. Prior to the formation of this ministry, and while Sir Gordon Sprigg was still in office, Hofmeyr had approached Rhodes and offered to put him in office as a Bond nominee, but the offer was declined. When Rhodes was invited to take office after the downfall of the Sprigg ministry, however, he asked the Bond leaders to meet him and discuss the situation. His policy of customs and railway unions between the various states when added to the personal esteem which many Dutchmen at the time had for him, enabled him to undertake and to successfully carry out the business of government. The colonies of British Bechuanaland and Basutoland were now included in the customs union between the Orange Free State and Cape Colony. Pondoland, another native territory, was added to the colony in 1894. The act dealt with natives who resided in certain native reserves and provided for their interests and holdings. It also awarded them certain privileges that they had hitherto not enjoyed, and also required them to pay a small labour tax. This was in many respects the most statesmanlike act dealing with natives on the statue book. In the parliamentary sitting of 1895, Rhodes was able to report that the Act had been applied to 160,000 natives. The labour clauses of the act, which were not being applied, were repealed in 1905. The clauses had some success as they prompted many thousands of natives to fulfil their labour requirements to be exempted from the labour tax. In other regards, Rhode's native policy was marked by a combination of consideration and firmness. Ever since the granting of self government, the natives had enjoyed the right to vote. An act passed in 1892, on Rhodes' insistence, imposed an educational test on applications who wanted to register to vote as well as creating several other restrictions on the native vote as there were fears that "tribal" natives would possibly "endanger" the current system of government. Rhodes opposed native liquor trafficking and suppressed it entirely on the diamond mines at the risk of offending some of his supporters among the brandy farmers of the western provinces. He also restricted it as much as he could on native reserves and territories. Nevertheless, liquor trafficking continued on colonial farms and to some extent on in native territory and reserves. The Khoikhoi were particularly fond of the drink as they had been almost completely demoralised from their military losses. A little known instance of Rhode's keen insight in native affairs that had lasting results on the history of the colony is his actions in an inheritance case. After the territories east of the Kei River were added to the Cape Colony, an inheritance claim came up for trial. In accordance with the law of the colony, the court held that the eldest son of a native was his heir. This decision was strongly resented among the natives of the territory, as it directly contradicted native tribal law which recognised the great son, or the son of the chief wife, as heir. The government was threatened with further native rebellions when Rhodes telegraphed his assurance that compensation would be granted and that such a decision would never be made again. His assurance was accepted and tranquillity was restored. At the end of the next parliamentary sitting after this incident occurred, Rhodes tabled a bill that he had drafted that was the shortest in the history of the House. It stated that all civil cases were to be tried by magistrates and that appeals could be launched to the chief magistrate of the territory with an assessor. Criminal cases were to be tried before supreme court judges on circuit. The bill passed with the effect that, inasmuch as the magistrates practised according to native law, that native marriage customs and laws, including polygamy, were legalised in the colony. Sir Hercules Robinson was reappointed governor in 1895 and high commissioner of South Africa to succeed Sir Henry Loch. In the same year, Mr Chamberlain became secretary of state for the colonies.

Коммерциялық федерация қозғалысы

Темір жолдың дамуы және Кейп колониясы мен Трансвааль арасындағы сауданың өсуімен қатар, екі жақтағы саясаткерлер де жақынырақ қарым-қатынас орнату мүмкіндігін талқылай бастады. Кейп колониясының премьер-министрі ретінде Родс Оңтүстік Африканың штаттары мен колониялары арасында кедендік одақ арқылы саудалық федерация құруға ұмтылды. Ол коммерциялық және теміржол одағын құруды жоспарлады, бұл оның 1894 жылы Кейптаунда сөйлеген сөзінен көрінеді: «Мен туған және өкілдік ететін туға деген толық құрметіммен, тәуелсіздігін құрған және оны бәрінен жоғары бағалайтын республикашылдың сезімдерін түсіне аламын. Бірақ болашақта мен өзіммен байланысты жүйені Кейп колониясымен үйлестіре алатыныма сенемін, сондай-ақ көршілес республикалар өз тәуелсіздігін сақтап, бізбен белгілі бір жалпы принциптерді бөлісе алады. Егер рұхсат болса, мен тарифтер, теміржол байланысы, заңдағы шағымдану, ақша соғу және Америка Құрама Штаттарында қазіргі уақытта бар, сол елдегі әрбір жеке штаттың жергілікті жиналыстарынан тәуелсіз барлық принциптер туралы айтар едім». Президент Крюгер және Трансвааль үкіметі осы саясатқа қарсылық көрсетудің барлық мүмкін жолдарын қарастырды. Олардың Ваал өзенінің қиылысы мәселесі деп белгіленген әрекеттері Трансвааль үкіметінің ең дұрыс деп есептеген әрекеттер жоспарын көрсетеді. Кейп үкіметтік темір жолы мен Нидерланд темір жолы арасындағы 1894 жылғы келісімді тоқтату туралы бірнеше келіспеушіліктер туды. Кейп үкіметі Нидерланд темір жолы мен Трансвааль үкіметіне 600 000 фунт стерлинг көмектесіп, темір жолды Ваал өзенінен Йоханнесбургке дейін салуға жәрдемдесті. Сонымен қатар, Кейп үкіметі 1894 жылдың соңына дейін немесе Делагоа шығанағы – Претория жолы аяқталғанға дейін көлік тарифін белгілеу құқығына ие болды. Кейп үкіметі көлік тарифін тоннаға бір мильге 2d деп белгіледі, бірақ 1895 жылдың басында Нидерланд темір жолы Ваал өзенінен Йоханнесбургке дейінгі 52 мильдік (84 км) темір жолдың тарифін тоннаға бір мильге 8d-ге дейін көтерді. Президент Крюгердің кейінгі әрекеттерінен бұл өзгерістер оның Трансваальға баратын көліктерді колониялық темір жолының орнына Делагоа бағытын пайдалануға мәжбүрлеу мақсатымен жасалғаны анық болды. Бұл жоғары тарифпен бәсекелесу үшін Йоханнесбург саудагерлері тауарларын Ваал өзенінен арбалармен тасымалдауға кірісті. Президент Крюгер тікелей жауап ретінде Ваал өзеніндегі қиылыстарды жауып, арбалардың өтуіне кедергі келтірді. Бұл Ваал өзенінің жағалауында арбалардың үлкен топлануына әкелді. Кейп үкіметі Трансваальдің әрекеттеріне қарсы наразылық білдірді, өйткені бұл Лондон конвенциясын бұзу болды. Президент Крюгер бұл наразылықтарға мән бермеді, содан кейін императорлық үкіметке жүгінуге мәжбүр болды. Императорлық үкімет Кейп үкіметімен келісімге келді, егер Кейп кез келген қажетті экспедицияның жартысын төлесе, әскерлермен көмектессе және қажет болған жағдайда әскери мақсаттар үшін Кейп теміржолын толық пайдаланса, президентке наразылық жіберілетінін айтты. Бұл талаптарды Родс және оның әріптестері, олардың бірі В. П. Шрайнер қабылдады, ал Чемберлен дрифттерді жабуды Лондон конвенциясын бұзу және ең қатал жауапты талап ететін достық емес әрекет деп мәлімдеп наразылық білдірді. Президент Крюгер дереу қиылыстарды қайта ашты және императорлық үкіметпен кеңескеннен кейін ғана осы мәселе бойынша жаңа нұсқаулар бермейтінін мәлімдеді. Леандер Старр Джеймсон 1895 жылдың 29 желтоқсанында Трансваальға танымал шабуыл жасады, ал Родстың осы әрекетке қатысқандығы оны 1896 жылдың қаңтарында Кейп колониясының премьер-министрі қызметінен кетуге мәжбүр етті. Сэр Гордон Сприг бос орынды иеленді. Родстың шабуылға қатысқандығы белгілі болған кезде, оның осындай схемалармен байланысы туралы білмеген Кейп министрлігіндегі әріптестерінің арасында наразылық пен таңғалу сезімі болды. Бонд пен Хофмейр оны айқын айыптады, ал голландтар Кейп колониясындағы ағылшындарға одан да ашуланды, бұл олардың Трансвааль буарларына деген кейінгі көзқарасына әсер етті. 1897 жылы Грикваленд-Батыста Галешве есімді банту басшысының басшылығымен тағы бір көтеріліс болды, бірақ Галешве тұтқындалды және көтеріліс аяқталды. Тергеу барысында Галешве Трансвааль судьясы Босман оған оқ-дәрі бергенін және Кейп колониясы үкіметіне қарсы көтерілуге ынталандырғанын мәлімдеді. Бұл айыптаманың дұрыс екенін көрсететін жеткілікті дәлелдер болды және бұл буарлардың кейде туа біткендер арасында қолданған әдістерімен сәйкес келеді. Сэр Альфред Милнер 1897 жылы Оңтүстік Африканың жоғары комиссары және Кейп колониясының губернаторы болып тағайындалды, ол 1896 жылдың тамыз айында барон Росмэд титулымен көтерілген Сэр Геркулес Робинсонның орнына келді.

With the development of railways and the increase in trade between Cape Colony and the Transvaal, politicians in both places began to debate forming a closer relationship. While acting as Premier of Cape Colony, Rhodes endeavoured to bring about the friendly gesture of commercial federation among the states and colonies of South Africa by means of a customs union. He hoped to established both a commercial and a railway union, which is illustrated by a speech he gave in 1894 in Cape Town:

"With full affection for the flag which I have been born under, and the flag I represent, I can understand the sentiment and feeling of a republican who has created his independence, and values that before all; but I can say fairly that I believe in the future that I can assimilate the system, which I have been connected with, with the Cape Colony, and it is not an impossible idea that the neighbouring republics, retaining their independence, should share with us as to certain general principles. If I might put it to you, I would say the principles of tariffs, the principle of railway connection, the principle of appeal in law, the principle of coinage, and in fact all those principles which exist at the present moment in the United States, irrespective of the local assemblies which exist in each separate state in that country." President Kruger and the Transvaal government found every possible objection to this policy. Their actions in what became known as the Vaal River Drift Question best illustrates the plan of action that the Transvaal government thought best. A series of disagreements arose over the termination of the 1894 agreement between the Cape government railway and the Netherlands railway. The Cape government had advanced the sum of £600,000 to the Netherlands railway and the Transvaal government conjointly for the purposes of extending the railway from the Vaal River to Johannesburg. At the same time, it was stipulated that the Cape government have the right to fix the rate of traffic until the end of 1894, or until the Delagoa Bay Pretoria line was completed. The rate of traffic was fixed by the Cape government at 2d. per ton per mile, but at the beginning of 1895 the rate for the 52 mile (84 km) of railway from the Vaal River to Johannesburg was raised by the Netherlands railway to no less than 8d. per ton per mile. It is evident from President Kruger's subsequent actions that these changes were based upon his personal approval with the goal of compelling traffic to the Transvaal to use the Delagoa route instead of the colonial railway. To compete with this very high rate, the merchants of Johannesburg began moving their goods across the Vaal River with wagons. In a direct response, President Kruger closed the drifts or fords on the Vaal River, preventing through wagon traffic. This created an enormous block of wagons on the banks of the Vaal. There were several protests launched by the Cape government against the actions of the Transvaal because it was a breach of the London Convention. President Kruger was not moved by these protests, and an appeal was made to the imperial government. The imperial government made an agreement with the Cape Government to the effect that if the Cape would bear half the cost of any necessary expedition, assist with troops, and give full use of the Cape railway for military purposes if required, a protest would be sent to President Kruger on the subject. These terms were accepted by Rhodes and his colleagues, of whom W. P. Schreiner was one, and a protest was sent by Chamberlain stating that the government regarded the closing of the drifts as a breach of the London Convention, and as an unfriendly action that called for the gravest of responses. President Kruger reopened the drifts at once, and stated that he would issue no further directives on the subject except after consultation with the imperial government. Leander Starr Jameson made his famous raid into the Transvaal on 29 December 1895, and Rhode's complicity in the action compelled him to resign the premiership of Cape Colony in January 1896. Sir Gordon Sprigg took the vacant post. As Rhode's complicity in the raid became known, there was a strong feeling of resentment and astonishment among his colleagues in the Cape ministry who had been ignorant of his connections with such schemes. The Bond and Hofmeyr denounced him particularly strongly, and the Dutch became even more embittered against the English in Cape Colony, which influenced their subsequent attitude towards the Transvaal Boers. There was another native uprising under a Bantu chief named Galeshwe in Griqualand West in 1897, but Galeshwe was arrested and the rebellion ended. Upon examination, Galeshwe stated that Bosman, a Transvaal magistrate, supplied him with ammunition and encouraged him to rebel against the government of Cape Colony. There was sufficient evidence to believe the charge to be true, and it was consistent with the methods the Boers sometimes used among the natives. Sir Alfred Milner was appointed high commissioner of South Africa and governor of Cape Colony in 1897, succeeding Sir Hercules Robinson, who was made a peer under the title of Baron Rosmead in August 1896.

Шрайнердің саясаты

Сауда федерациясы 1898 жылы Натал кеден одағына қосылғанда тағы бір мемлекетті алға жылжытты. Сол кезде жаңа конвенция жасалды, ол осы одақта тұтынылатын барлық импортталған тауарларға бірыңғай тариф белгілеуді, осындай тауарларға жиналған баждарды одақтас тараптар арасында әділ бөлуді және Оңтүстік Африка өнімдеріне қатысты колониялар мен мемлекеттер арасындағы еркін сауданы қамтамасыз етуді көздеді. Сол жылы Кейп штатында тағы бір парламенттік сайлау өтті, нәтижесінде В.П. Шрайнер басшылығымен жаңа Бонд үкіметі құрылды. Шрайнер 1900 жылдың маусымына дейін Кейп үкіметінің басшысы қызметін атқарды. 1899 жылы Екінші бура соғысының басталуына дейін жүргізілген келіссөздер кезінде мыстандағы жағдай шиеленісіп, адамдардың көңіл-күйі қатты болды. Өзінің қолдауы үшін Бондқа тәуелді партияның басшысы ретінде ол түрлі күштердің ықпалына тең салмақ тануы керек болды. Алайда, британдық колонияның премьер-министрі ретінде адал азаматтар ол Трансвааль үкіметімен және империялық үкіметпен ашық түрде араласпауы керек деп ойлады. Оның жариялаған мәлімдемелері Чемберлен мен сэр Альфред Милнердің саясатына қарсы болды. Кейбірлер Шрайнердің осы қарсылығы президент Крюгерді британдық ұсыныстарды қабылдамауға итермелегенін айтады. Жеке өмірде Шрайнер президент Крюгерді "ақылға қонымды" шешімдерге келуге ықпал етуге тырысты, бірақ оның ниеттеріне қарамастан, Чемберлен мен Милнердің саясатына жария түрде наразылығы Крюгерге жеке ықпалынан гөрі көп зиян келтірді. 1899 жылдың 11 маусымында Шрайнер жоғары комиссарға Чемберленге өзінің және әріптестерінің президент Крюгердің Блумфонтейн ұсыныстарын "практикалық, ақылға қонымды және дұрыс бағыттағы маңызды қадам" деп қабылдауға шешім қабылдағанын хабарлауын сұрады. Алайда, маусым айының соңында Кейп-голланд саясаткерлері президент Крюгердің ұстанымы олар күткендей ақылға қонымды емес екенін түсіне бастады. Олар келгеннен кейін Трансвааль халық кеңесі қарсылық танытып, өкілдік ету үшін тау-кен аудандарына төрт жаңа орын және эксклюзивті бургерлік аудандарға 15 орын берді. Хофмейр басшымен кездескенде осы әрекетке ашуын білдірді. Өкінішке орай, Хофмейрдің ықпалы еркін мемлекеттен келген Авраам Фишер атты елшімен тепе-теңдікке келтірілді, ол бейбітшілікке шақырып, Бур үкіметін экстремалды шараларға итермеледі. Хофмейрдің ақылды дипломат және Кейп-голланд партиясының жетекшісі ретіндегі беделі оны қуатты делегат етті. Егер біреу Крюгерді жоспарын өзгертуге көндіре алса, ол Хофмейр болатын. Мәселенің барлық тараптарындағы орталық саясаткерлер Хофмейрге үмітпен қарады, бірақ Шрайнер сияқты ешкім жоқ. Бірақ Хофмейрдің миссиясы, Крюгерді "ақылға қонымды" және әділ шешімдерге келуге итермелеуге бағытталған басқа да барлық миссиялар сияқты, сәтсіз аяқталды. Кейптаунға көңілі толмаған күйде оралды, бірақ миссиясының сәтсіздігіне толыққанды таңқалмады. Осы уақытта Бур үкіметі жаңа ұсыныс жасады, бұл Шрайнерді 7 шілдеде Оңтүстік Африкалық жаңалықтарға хат жазуға итермеледі, онда ол өзінің үкіметіне сілтеме жасай отырып, былай деді: "Оңтүстік Африка Республикасының қолданыстағы өкілдік жүйесінің ақылға қонымды өзгерістерін қамтамасыз ету жолында үнемі тырысып, жақсы үмітпен жұмыс істеп жатқан кезде, бұл үкімет осы республиканың ішкі істеріне араласуға ешқандай негіз жоқ деп санайды". Хат асығыс және сәтсіз болып шықты. 11 шілдеде Хофмейрмен кездескеннен кейін Шрайнер президент Крюгерге империялық үкіметке достық ниетпен жүгінуге жеке өтініш жасады. Осы уақытта Шрайнерге қарсы қоғамдық пікірдің өте теріс болуына себеп болған тағы бір оқиға болды. 7 шілдеде 500 мылтық пен 1 миллион оқ-дәрі Порт-Элизаветаға жеткізіліп, Фри-Стейт үкіметіне тапсырылды және Блумфонтейнге жіберілді. Жүк туралы Шрайнерге хабарланды, бірақ ол оны тоқтатудан бас тартты. Ол Англия мен Фри-Стейт арасындағы бейбітшілік сақталғандықтан, Кейп колониясы арқылы қару-жарақ тасымалын тоқтатуға құқығы жоқ деп түсіндірді. Алайда, оның әрекетсіздігі британдық отаршылдар арасында "Оқ-дәрі Шрайнер" деген лақап атты алды. Кейіннен ол Кимберли, Мафекинг және колонияның басқа қалаларын қорғау үшін артиллерия мен мылтықтарды жіберуде кешіккені үшін айыпталды. Ол соғыс болмайтынын және Фри-Стейт үкіметінің санасында негізсіз күдік туғызуды қаламағанын айтты. Оның екі жағдайда да мінез-құлқы техникалық тұрғыдан дұрыс болғанмен, адал отаршылар оны қатты ренжітті. Чемберлен 28 шілдеде президент Крюгерге соңғы ұсыныстарды қарастыру үшін делегаттардың кездесуін ұсынып, жібіткен хатымен жарастыруға тырысты. 3 тамызда Шрайнер Фишерге телеграмма жіберіп, Трансваальді Чемберленнің ұсынысын қабылдауға шақырды. Кейіннен, британдық әскерлердің қозғалысы туралы Фри-Стейттен сұрау алғаннан кейін, Шрайнер оларға ақпарат беруден бас тартып, оларды жоғары комиссарға жүгінуге кеңес берді. 28 тамызда сэр Гордон Спригг Ассамблеяда Фри-Стейттен қару-жарақтарды алып қою мәселесін талқылау үшін отырысты кейінге жылдыру туралы ұсыныс жасады. Жауабында Шрайнер Сприггтің осы әрекетін колонияда да, Ұлыбританияда да ең қатаң айыптауға лайық деп атады. Шрайнер егер қиындықтар туындаса, Спригг колонияны әскери және халық тұрғысынан да қалыс қалдыратынын мәлімдеді. Сөйлесінің барысында ол президент Стейннен келген телеграмманы оқыды, онда президент Фри-Стейттің тарапынан кез келген агрессивті әрекет мүмкін емес екенін мәлімдеді. Бұл сөйлеу британдық баспасөзде сенделім тудырды. 1899 жылдың соңында Шрайнердің мінез-құлқына шолу жасағанда, оның Трансвааль жағдайына қатысты көзқарасының қате екені анық көрінеді. Ол оңтүстік африкалықтардың наразылықтарын түсінуге және президент Крюгердің әділдігіне сенудегі сәтсіздігін Кейп колониясының премьер-министрі ретінде Джеймсон Рейдінің себептерін зерттеу үшін британдық Оңтүстік Африка таңдау комитеті алдындағы куәлігінде көрсеткендей танытты. Оның тәжірибесі президент Крюгердің ақылға келмейтінін және президент Стейннің уәделерінің шындықтан алыс екенін көрсетуі керек еді.

Commercial federation advanced another state in 1898 when Natal entered the customs union. A new convention was drafted at the time, creating a "uniform tariff on all imported goods consumed within such union, and an equitable distribution of the duties collected on such goods among the parties to such union, and free trade between the colonies and state in respect of all South African products". Another Cape parliamentary election was held in the same year, which elected another Bond ministry under W. P. Schreiner. Schreiner remained as head of the Cape Government until June 1900. During the negotiations that proceeded the outbreak of the Second Boer War in 1899, feelings were running very high at the Cape. As the head of a party that depended upon the Bond for its support, he had to balance several different influences. However, as prime minister of a British colony, loyal colonists strongly felt that he should have refrained from openly interfering with Transvaal government and the imperial government. His public statements were hostile in tone to the policy that Chamberlain and Sir Alfred Milner pursued. The effect of Schreiner's hostility is believed by some to have encouraged President Kruger in his rejection of the British proposals. In private, Schreiner directly used whatever influence he possessed to induce President Kruger to adopt a "reasonable" course, but however excellent his intentions, his publicly expressed disapproval of the Chamberlain/Milner policy did more harm than his private influence with Kruger could possibly do good. Schreiner asked the high commissioner on 11 June 1899 to inform Chamberlain that he and his colleagues decided to accept President Kruger's Bloemfontein proposals as "practical, reasonable and a considerable step in the right direction". Later in June, however, Cape Dutch politicians began to realise that President Kruger's attitude was not as reasonable as they had believed, and Hofmeyr, along with a Mr Herholt, the Cape Minister of Agriculture, visited Pretoria. After they arrived, they found the Transvaal Volksraad to be in a spirit of defiance and that it had just passed a resolution that offered four new seats in the Volksraad to represent the mining districts, and 15 exclusive burgher districts. Hofmeyr, upon meeting the executive, freely expressed indignation at these proceedings. Unfortunately, Hofmeyr's influence was more than counterbalanced by an emissary from the Free State named Abraham Fischer who while purporting to be a peacemaker, practically encouraged the Boer executive to take extreme measures. Hofmeyr's established reputation as an astute diplomat and the leader of the Cape Dutch Party made him a powerful delegate. If anyone could convince Kruger to change his plan, it was Hofmeyr. The moderates on all sides of the issue looked to Hofmeyr expectantly, but none as much as Schreiner. But Hofmeyr's mission, like every other such mission to induce Kruger to take a "reasonable" and equitable course, proved entirely fruitless. He returned to Cape Town disappointed, but not altogether surprised at the failure of his mission. Meanwhile, the Boer executive drafted a new proposal which prompted Schreiner to write a letter on 7 July to the South African News, in which while referring to his own government, he said: "While anxious and continually active with good hope in the cause of securing reasonable modifications of the existing representative system of the South African Republic, this government is convinced that no ground whatever exists for active interference in the internal affairs of that republic". The letter proved to be precipitate and unfortunate. On 11 July, after meeting with Hofmeyr after his return, Schreiner personally appealed to President Kruger to approach the imperial government with a friendly spirit. Another incident happened at the same time that caused public feeling to become extremely hostile towards Schreiner. On 7 July 500 rifles and 1,000,000 rounds of ammunition were off shored at Port Elizabeth, consigned to the Free State government, and forwarded to Bloemfontein. The consignment was brought to Schreiner's attention, but he refused to stop it. He justified his decision by saying that since Britain was at peace with the Free State, he had no right to stop the shipment of arms through the Cape Colony. However, his inaction won him the sobriquet "Ammunition Bill" among British colonists. He was later accused of a delay in forwarding artillery and rifles to defend Kimberley, Mafeking, and other towns in the colony. He gave the excuse that he did not anticipate war, and that he did not want to create unwarranted suspicions in the minds of the Free State government. His conduct in both instances was perhaps technically correct, but was much resented by loyal colonists. Chamberlain sent a conciliatory message to President Kruger on 28 July, suggesting a meeting of delegates to consider the latest set of proposals. On 3 August, Schreiner telegraphed Fischer begging the Transvaal to accept Chamberlain's proposal. Later, after receiving an inquiry from the Free State amount the movements of British troops, Schreiner curtly refused to disclose any information, and referred the Free State to the high commissioner. On 28 August, Sir Gordon Sprigg moved the adjournment in the House of Assembly to discuss the removal of arms from the Free State. In reply, Schreiner used expression which demanded the strongest possible censure of Sprigg possible, both in the colony and in Britain. Schreiner stated that should troubles arise, Sprigg would keep the colony aloof in regard to both its military and its people. In the course of his speech, he read a telegram from President Steyn in which the president repudiated all possible aggressive action on any part of the Free State as absurd. The speech created a scandal in the British press. It is quite obvious from a review of Schreiner's conduct through the latter half of 1899 that he was entirely mistaken in his view of the Transvaal situation. He demonstrated the same inability to understand the uitlanders' grievances, the same futile belief in the eventual fairness of President Kruger as premier of Cape Colony as he had shown when giving evidence before the British South Africa Select Committee into the causes of the Jameson Raid. Experience should have taught him that President Kruger was beyond any appeal to reason, and that the protestations of President Steyn were insincere.