Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Осман әскерінің қатардағы жауынгері
Irregular soldier of the Ottoman army
Баши-базук ( , , , шамамен "жетекшісіз" немесе "тәртіпсіз") – соғыс уақытында шақырылған Осман әскерінің қатардағы жауынгері. Бұл әскерге негізінен албандар мен черкестер баши-базук ретінде қабылданды, бірақ сапына Осман империясының барлық этникалық топтарынан, соның ішінде Еуропа мен Африкадан әкелінген құлдардан да жауынгерлер келді. Баши-базуктар тәртіпсіздік пен қатыгездікке бой алғандықтарымен танымал болды, ережелердің болмауы және өздерін азық-түлікпен қамтамасыз етуі керек деген үміт салдарынан бейбіт тұрғындарды тонаумен және зорлық-зомбылық жасаумен әйгілі болды.
A bashi bazouk ( , , , roughly "leaderless" or "disorderly") was an irregular soldier of the Ottoman army, raised in times of war. The army chiefly enlisted Albanians and Circassians as bashi bazouks, but recruits came from all ethnic groups of the Ottoman Empire, including slaves from Europe or Africa. Bashi bazouks had a reputation for being undisciplined and brutal, notorious for looting and preying on civilians as a result of a lack of regulation and of the expectation that they would support themselves off the land.
Шығуы мен тарихы
Осман әскерлерінде әрқашан тұрақты әскерлермен қатар жалдамалы әскерлер де болған. Бірақ империяның аумағының кеңдігінен туындаған Осман феодалдық жүйесінің күшіне түсуі, жалдамалы әскерлерге көбірек сүйенуді қажет етті. Олар үкімет тарапынан қару-жарақпен қамтамасыз етілді, алайда жалақы алған жоқ және ешқандай формасы мен айырма белгілері болмады. Олардың соғысуға негізгі себебі, тонау-жеңіс үміті болатын. Көптеген әскерлер жаяу шайқасса, бір бөлігі (ақыншылар деп аталды) атқа мінетін. Тәртіпсіздік салдарынан олар ірі әскери операцияларды жүргізе алмаса да, барлау және күзеттік міндеттер сияқты басқа да жұмыстарда пайдалы болды. Дегенмен, олардың болмашы мінезі кейде Османның тұрақты әскерлерін күшпен қаруын алып қоюға мәжбүр етті. Башибазуктарды пайдалану 19 ғасырдың соңында тоқтатылды. Бірақ, өздігінен ұйымдасқан башибазук әскерлері кейін де пайда болды. "Башибозук" термині Осман империясының түрлі провинцияларындағы жандармерия міндеттерін орындаған атты әскерлерді де білдірген.
Although the Ottoman armies always contained irregular troops such as mercenaries as well as regular soldiers, the strain on the Ottoman feudal system, caused mainly by the Empire's wide expanse required a heavier reliance on irregular soldiers. They were armed and maintained by the government, but did not receive pay and did not wear uniforms or distinctive badges. They were motivated to fight mostly by expectations of plunder. Though the majority of troops fought on foot, some troops (called aḳıncı) rode on horseback. Because of their lack of discipline, they were not capable of undertaking major military operations, but were useful for other tasks such as reconnaissance and outpost duty. However, their uncertain temper occasionally made it necessary for the Ottoman regular troops to disarm them by force. The use of bashi bazouks was abandoned by the end of the 19th century. However, self organized bashi bazouk troops still appeared later. The term "bashibozouk" has also been used for a mounted force, existing in peacetime in various provinces of the Ottoman Empire, which performed the duties of gendarmerie.
Абырой мен зұлымдықтар
Баши-базуктар зорлық-зомбылық пен тәртіпсіздікпен әйгілі болды, осылайша көптеген тілдерде бұл терминге "тәртіпсіз қарақшы" деген екінші, сөйлеу тіліндегі мағынасы берілді. Бұл сөзді Капитан Хэддок жиі қорлау ретінде қолданатын "Тинтиннің оқиғалары" комикс сериясында осыны көруге болады. Батак қырғыны (1876) жергілікті көтерілісті басу үшін жіберілген мыңдаған баши-базуктар тарапынан жасалды. Сол сияқты, баши-базуктар 1898 жылы Кандияда және 1914 жылы Фокеяда жаппай қырғындар жасады. 1903 жылғы Осман Македониясындағы Ильинден-Преображенье көтерілісі кезінде бұл әскерлер 119 ауылды өртеп, 8400 үйді қиратты, ал 50 000-нан астам болгар босқыны тауларға қашуға мәжбүр болды.
The bashi bazouks were notorious for being violently brutal and undisciplined, thus giving the term its second, colloquial meaning of "undisciplined bandit" in many languages. A notable example of this use is in the comic series The Adventures of Tintin, where the word is often used as an insult by Captain Haddock. The Batak massacre (1876) was carried out by thousands of bashi bazouks sent to quell a local rebellion. Likewise, bashi bazouks perpetrated the massacres of Candia in 1898 and Phocaea in 1914. During the 1903 Ilinden Preobrazhenie Uprising in Ottoman Macedonia, these troops burned 119 villages and destroyed 8400 houses, and over 50,000 Bulgarian refugees had to flee into the mountains.