Кіріспе

Басқа қылмысқа дайындық қылмысы – тағы бір қылмыс жасауға дайындық немесе оны жасауға талпыну. Мұндай қылмыстың ең көп кездесетін мысалы – "әрекет етуге тырысу". "Дайындық қылмысы" былай анықталады: "Нақты зиян келтірілмей, бірақ заң алдын алуға тырысатын зиянның болуы мүмкін болған жағдайда қылмыстық деп есептелетін әрекет".

Қайырмашылығы

Кез келген дайындық қылмыс немесе құқық бұзушылық қасақана немесе абайсыздықпен, әдетте қасақана жасалуы керек. Арнайы заң болмаса, дайындық қылмыс үшін айыпталушының негізгі қылмысты жасауға нақты ниеті болуы қажет. Мысалы, адамды өлтіруге ұсыну қылмысы үшін айыпталушы кінәлі деп танылуы үшін, ол адамның өлімін қалаған болуы керек. Қастандық, құпия келісім және ұсынудың барлығына адамгершілік қажет. Екінші жағынан, АҚШ-тың "Рекетшілдердің ықпалы мен жемқорлыққа қарсы" заңы бойынша құқық бұзушылық жасау үшін тек "білу", яғни абайсыздық жеткілікті. Қолдануға көмектесу үшін "сену" де қажет, бұл да абайсыздықтың бір түрі. Қасақаналық абайсыздық пен қылмыстық немқұрайлылықтан жоғарырақ адамгершілік ретінде қарастырылады.

Қалаудың дәлелі

Нақты ниет жағдайларға қарай болжамдалуы мүмкін. Ол "қауіпті жақындық" доктринасы арқылы дәлелденуі мүмкін, ал Ұлгілік қылмыстық кодекс жүргізіліп жатқан әрекеттер бағытында маңызды қадам жасауды талап етеді.

Құрамалық құру туралы ілім

Көптеген юрисдикцияларда конспирацияға қатысты істерде біріктіру доктринасы қолданылмайды, бұл айыпталушыны конспирация және негізгі қылмыс екеуі үшін де кінәлі деп тануға мүмкіндік береді. Дегенмен, айыпталушы қылмыс жасауға әрекет ету немесе оны жасауға шақыру және негізгі қылмыс үшін бірдей кінәлі деп танылмайды.

Қорғау

Қылмыстың басталуы туралы айыптауға қатысты бірнеше қорғаныс шаралары бар, олар сот юрисдикциясына және қылмыстың сипатына байланысты өзгереді.

Мүмкін емес

Мүмкін еместікті тудыратын жағдайлар қылмыскерге белгісіз болған жағдайда, әрекет жасауға тырысу қылмысына қатысты қорғаныс болып табылмайды. Алғашқыда, ортақ құқық бойынша, мүмкін еместік толыққанды қорғаныс құрады; бір кезде француз құқығында да осылай болған. Шындығында, Коллинз ісі (L. and C. 471) бойынша, егер қылмыскер оны басқа біреудің шатыры деп жаңылысса, өз шатырын ұрлауға тырысқандығы үшін кінәлі деп табылмайды. Әрекет жасауға тырысудың "моральдық кінәсі" мен нақты қылмыстың кінәсі бірдей болғанымен, ұрлықтың салдарынан келтірілген зиян мен мүмкін емес әрекеттің зиянсыздығы арасында ерекшелік болды. Бұл принцип Англияда «R v Ring» және «R v Brown» шешімдерімен тікелей күшін жойды. «R v Brown» ісінен бос қалтадан ұрлық жасауға тырысу мысалы, қазіргі таңда мүмкін еместік әрекет жасау қылмысына қатысты қорғаныс емес екенін көрсететін классикалық мысал болып саналады. Бұл принцип Үлгілік қылмыстық кодексте (Model Penal Code) бекітілген: Егер адам қылмыс жасауға тырысса, және ол қылмыс жасау үшін қажетті кінәлілікпен әрекет етсе, ол: қасақана қылмыс құрайтын әрекеттерге қатысады, егер оған байланысты жағдайлар оның ойынша солай болса. MPC § 5.01 (1)(a) (көрсетілген). Осылайша, бұл принцип АҚШ-та, Үлгілік қылмыстық кодексті қолданатын штаттарда (40 штат) немесе «R v Brown» ісіндегі логикалық тұжырымдарға ықпал еткен ортақ құқық юрисдикцияларында кеңінен қолданылады. Мүмкін еместік қорғанысын көрсететін басқа да істер: «People v. Lee Kong» (CA, 1892), «State v. Mitchell» (MO, 1902) және «United States v. Thomas» (1962).

Мысалдар

Жасалма қылмыстардың мысалдары: құлық жасасу, қылмысқа ұсыну, көмектесу, қылмыстың жасырылуы (және жалпы жасыру), ұйымдасқан қылмыс, рэкетке қатысты және сыбайлас жемқорлық ұйымдар туралы заң (RICO), және әрекет ету әрекеті, сондай-ақ кейбір халық денсаулығына қатысты қылмыстар; төмендегі тізімді қараңыз.