Қызыл кенгуру: сипаттамасы мен ерекшеліктері

Кіріспе

Сүтқоректілер түрі

Қызыл кенгуру (Osphranter rufus) – Osphranter жанрын қайта жаңарту арқылы, қызыл кенгуруды және басқа да түрлерді Osphranter тұқымдасының бір түрі ретінде қайта жіктеді.

Сипаттама

Бұл өте үлкен кенгуру, ұзын, тік құлақтары және төртбұрышты мұрыны (беті/саусағы) бар. Олар жыныстық диморфизмді; аталықтары қысқа, қызыл-қоңыр түсті жүніне ие, төмен және аяқтарында ақшыл сары түске дейін өтеді, ал аналықтары аталықтарынан кішірек, көк-сұр, қоңыр реңімен және төменгі жағында ақшыл сұр түсті, бірақ шөлейт аймағындағы аналықтары аталықтарға ұқсас түске ие. Оның екі алдыңғы аяғында кішкентай тырнақтары бар, екі бұлшықетті артқы аяғы секіру үшін пайдаланылады және тік тұрғанда жиі үш тіреуіш құру үшін қолданылатын күшті құйрығы бар. Аталықтарының бас және дене ұзындығы 1,5 метрге жетеді, ал құйрығы тағы 1 метрге қосылады. Австралиялықтар ересек аталықтарды "Үлкен қызылдар" деп атайды. Аналықтары айтарлықтай кішірек, бас және дене ұзындығы және құйрық ұзындығы бар. Аналықтарының салмағы 20-дан 35 кг-ға дейін, ал аталықтарының салмағы әдетте екі есе көп, шамамен 50-80 кг. Ересек аталық кенгуру тік тұрғанда басының жоғарғы бөлігіне дейін шамамен 1,8 метр биіктікке жетеді. Ірі, жетілген аталықтары 2 метрден астам биіктікке жете алады, ең үлкені шамамен 2,1 метр биіктікте және салмағы 100 кг болған. Олар денелерін салқындату үшін жоғары температурада тыныс алу мен терлеу жылдамдығын арттыра алады. Қиын жағдайларда тірі қалу үшін және энергияны сақтау үшін қызыл кенгурулар тоқырау күйіне ене алады. Қызыл кенгурулар тұздылығы жоғары өсімдіктерді тұтынуға да төзімді, және бүйректерінде зәрден суды қайта сіңіріп, судың жоғалуын азайту арқылы ұзақ уақыт бойы сусыз өмір сүре алады. Олар ұзақ уақыт бойы су ішпей, тұтынатын өсімдіктерден ылғалдылықты алу арқылы қажетті ылғалды толықтыра алады. Қызыл кенгурудың көру аумағы көзінің орналасуына байланысты шамамен 300° (25° араласумен 324°) құрайды.

Жылжыну

Қызыл кенгурудың аяқтары резеңке лента сияқты жұмыс істейді, жануар төмен түсіп келе жатқанда Ахиллдің сіңірі созылады, содан кейін энергиясын босатып, жануарды жоғары және алға жылжытады, бұл ерекше секіру қозғалысын қамтамасыз етеді. Олар шамамен 60 км/сағ жылдамдыққа жетеді. Аталықтары бір секіруде 8 метрге дейін секіре алады, ал биіктігі 3 метрге жетеді, дегенмен орташасы кішірек. Қызыл кенгурулар суды жеткілікті мөлшерде сақтап, құрғақ ортада тіршілік ету үшін жеткілікті жаңа өсімдіктерді таңдай алады. Кенгурудың бүйректері, әсіресе жаз айларында, зәрді тиімді түрде шоғырландырады. Қызыл кенгуру негізінен жасыл өсімдіктерді, әсіресе жаңа шөптер мен астық тұқымдастарды жейді, тіпті өсімдіктер қоңыр және құрғақ болып көрінгенде де жеткілікті тамақтана алады. Орталық Австралиядағы кенгурулар туралы бір зерттеуде жасыл шөптің диетаның 75–95% құрағаны, ал Eragrostis setifolia 54% үлеске ие екені анықталды. Бұл шөп құрғақ маусымда да көгілдір болып қалады. Кенгурулар негізінен осы түрді, сондай-ақ Enneapogon avanaceus Батыс Жаңа Оңтүстік Уэльсте де тұтынады, онда ол бір зерттеуге сәйкес қызыл кенгуру диетасының 21–69% құрайды. Құрғақ уақытта кенгурулар ашық дала мен су арналарының жанында жасыл өсімдіктерді іздейді. Кейде қызыл кенгурулар көптеп жиналады, ал жақсы жайылымдарда олардың саны 1500 жеке тұлғаға жетеді. Қызыл кенгурулар көбінесе сумерек және түнгі уақытта белсенді болады, күндіз көлеңкеде демалады. Дегенмен, олар кейде күндіз де қозғалады. Қызыл кенгурулар қатты ыстықта жартасты үңгірлер мен тау-кендерден гөрі кішкентай тұз бұталары мен мульга бұталарына пана табады. Азық-түлік тапшылығы мен жауын-шашынның аз болуы кенгуруларды жақсы жайылымдарға көшіруге мәжбүрлейді. Қызыл кенгуру тым үлкен болғандықтан, маңызды емес жыртқыштардың шабуылына ұшырамайды. Олар мықты аяқтары мен тырнақтарымен шабуылдаушылардан қорғану үшін тепкілеу және соққы беру арқылы өзін қорғай алады. Сонымен қатар, тұз су крокодилдері де кенгуруларды жей алады. Кенгурулар жақсы жүзушілер, және құрлықтағы жыртқыштан қашқанда суға жүгіреді. Егер олар суға қуылып жетелсе, кенгуру жыртқышты су астында ұстап, батыру арқылы өлтіруге тырысады.

The red kangaroo's legs work much like a rubber band, with the Achilles tendon stretching as the animal comes down, then releasing its energy to propel the animal up and forward, enabling the characteristic bouncing locomotion. They can reach speeds of around The males can cover in one leap while reaching heights of , though the average is Red kangaroos are capable of conserving enough water and selecting enough fresh vegetation to survive in an arid environment. The kangaroo's kidneys efficiently concentrate urine, particularly during summer. Red kangaroo primarily eat green vegetation, particularly fresh grasses and forbs, and can get enough even when most plants look brown and dry. One study of kangaroos in Central Australia found that green grass makes up 75–95% of the diet, with Eragrostis setifolia dominating at 54%. This grass continues to be green into the dry season. Kangaroos primarily consumed this species, along with Enneapogon avanaceus in western New South Wales, where it comprised as much as 21–69% of the red kangaroo's diet according to one study. During dry times, kangaroos search for green plants by staying on open grassland and near watercourses. At times, red kangaroos congregate in large numbers; in areas with much forage, these groups can number as much as 1,500 individuals. Red kangaroos are mostly crepuscular and nocturnal, resting in the shade during the day. However, they sometimes move about during the day. Red kangaroos rely on small saltbushes or mulga bushes for shelter in extreme heat rather than rocky outcrops or caves. When forage is poor and rainfall patchy, kangaroos will travel to more favourable feeding grounds. The red kangaroo is too big to be subject to significant non human predation. They can use their robust legs and clawed feet to defend themselves from attackers with kicks and blows. Additionally, saltwater crocodiles can prey on kangaroos. Kangaroos are adept swimmers, and often flee into waterways if threatened by a terrestrial predator. If pursued into the water, a kangaroo may use its forepaws to hold the predator underwater so as to drown it.

Мінез-құлық

Қызыл кенгурулар 2–4 мүшеден тұратын топтарда өмір сүреді. Көбінесе аналар мен олардың балаларынан құралған топтар кездеседі. Бұл топтардың құрамы өте икемді, ал аталықтары (бумерлер) аумақтық емес, тек жынысқа дайын әйелдер (ұшқыштар) үшін ғана күреседі. Аталықтардың иықтары мен қолдары аналықтарға қарағанда пропорционалды түрде әлдеқайда үлкен болады. Көбінесе агонистік қақтығыстар жас аталықтар арасында болады, олар бокс деп аталатын ритуалдық төбелес істейді. Олар көбінесе артқы аяқтарына тік тұрып, қарсыласын тепе-теңдіктен шығаруға тырысады, оны итеріп немесе алдыңғы қолдарын құлыптастырады. Егер төбелес күшейсе, бір-бірін тебуге кіріседі. Құйрықтарын тіреуге пайдаланып, күшті артқы аяқтарымен соққы береді. Басқа кенгуру түрлерімен салыстырғанда, қызыл кенгуру аталықтары арасындағы төбелес көбінесе күрес сипатында болады. Баласы шамамен 235 күндік болғанда қаптан толығымен шығады, бірақ 12 айға дейін ана сүтін ішуді жалғастырады. Анасы 18 айлық шағында алғаш рет көбейе алады, ал құрғақшылық жылдары бес жасқа дейін, бірақ әдетте екі жарым жасында көбеюге кіріседі. Қызыл кенгурудың анасы, босанған күнінен басқа, әдетте үнемі жүкті болады; алайда, ол бұрынғы баласы қаптан шыға алмайынша, эмбрионның дамуын тоқтата алады. Бұл эмбрионалдық тоқтау деп аталады және құрғақшылық кезінде немесе азық-түлік көзі жеткіліксіз аймақтарда кездеседі. Ананың өндіретін сүтінің құрамы баланың қажеттілігіне қарай өзгереді. Сонымен қатар, қызыл кенгуру аналары "бір уақытта үш ұрпаққа дейін бала таба алады: созылған емізікпен емшектемелі жас бала, екінші емізікке бекітілген қапшақтағы бала және жатырдағы дамуы тоқтатылған бластула". Қызыл кенгурудың басқа аналарға қарауға қатысатыны да байқалды, яғни анасы басқа ананың баласын қабылдауы мүмкін. Бұл қасқырлар, пілдер және майлы бастықтар сияқты көптеген жануарлар түрлерінде кездесетін әдеттегі ата-аналық мінез-құлық.

Red kangaroos live in groups of 2–4 members. The most common groups are females and their young. Membership of these groups is very flexible, and males (boomers) are not territorial, fighting only over females (flyers) that come into heat. Males develop proportionately much larger shoulders and arms than females. Most agonistic interactions occur between young males, which engage in ritualised fighting known as boxing. They usually stand up on their hind limbs and attempt to push their opponent off balance by jabbing him or locking forearms. If the fight escalates, they will begin to kick each other. Using their tail to support their weight, they deliver kicks with their powerful hind legs. Compared to other kangaroo species, fights between red kangaroo males tend to involve more wrestling. While the young joey will permanently leave the pouch at around 235 days old, it will continue to suckle until it reaches about 12 months of age. A doe may first reproduce as early as 18 months of age and as late as five years during drought, but normally she is two and a half years old before she begins to breed. The female red kangaroo is usually permanently pregnant except on the day she gives birth; however, she has the ability to freeze the development of an embryo until the previous joey is able to leave the pouch. This is known as embryonic diapause, and will occur in times of drought and in areas with poor food sources. The composition of the milk produced by the mother varies according to the needs of the joey. In addition, red kangaroo mothers may "have up to three generations of offspring simultaneously; a young at foot suckling from an elongated teat, a young in the pouch attached to a second teat and a blastula in arrested development in the uterus". The red kangaroo has also been observed to engage in alloparental care, a behaviour in which a female may adopt another female's joey. This is a common parenting behaviour seen in many other animal species like wolves, elephants and fathead minnows.

Адамдармен қарым-қатынасы

Қызыл кенгуру көптеп таралған түр және тіпті ауыл шаруашылығының кеңеюінен және адам жасаған су қоймаларының құрылуынан пайда тапқан. Дегенмен, мал және қоянмен бәсекелесу қауіп тудырады. Фермерлер кейде оны зиянкес ретінде атып өлтіреді, бірақ Квинсленд және Жаңа Оңтүстік Уэльс штаттарында рұқсат алу қажет. Фараның жарығынан немесе қозғалтқыш шуынан алаңдаған кенгурулар көліктердің алдына секіріп, кішкентай немесе қорғанылмаған көліктерге ауыр зақым келтіруі немесе оларды жоюы мүмкін. Егер соққы желдеткіш шыныға тисе, көліктегі жолаушыларға зиян тию қаупі күрт артады. Осы себепті Австралияда "кенгуру өтетіні" туралы белгілер көптеп кездеседі. Кенгуру мен көліктердің соқтығысуы ең көп болатын уақыт – қыс мезгілінде, кешкі 5:00 мен 22:00 аралығында, сондай-ақ ұзақ құрғақшылықтан кейін. 2009 жылы үкімет коммерциялық пайдалануға арналған қызыл кенгурулардың санын 1 611 216-ға дейін шектеді. Кенгуру индустриясының құны жылына шамамен 270 миллион австралиялық долларды құрайды және 4000-нан астам адамды жұмыспен қамтиды. Кенгуру еті адамдар мен үй жануарларының тағамы ретінде қолданылады. Кенгуру еті өте майлы емес, құрамында шамамен 2% ғана май бар. Олардың терісі былғары жасауға пайдаланылады.