Бернд фон Клейст: Неміс романтигінің өмірі мен шығармалары
Heinrich von Kleist
Бернд Клейст (1777-1811) – неміс ақыны, драматургі, жазушы. «Катхен фон Хайльбронн», «Бұзылған құмыра» сияқты шығармаларымен танымал. Өмірі мен мұрасы туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс романтик жазушысы (1777–1811)
German Romantic writer (1777–1811)
Бернд Генрих Вильгельм фон Клейст (18 қазан 1777 – 21 қараша 1811) – неміс ақыны, драматург, романист, әңгімеші және журналист. Оның ең белгілі туындылары – «Хейлбронн қатыны» («Das Käthchen von Heilbronn»), «Сынған құмыра» («The Broken Jug»), «Амфитрион» және «Пентесилея» театрлық пьесалары, сондай-ақ «Майкл Кольхаас» («Michael Kohlhaas») және «О маркизасы» («The Marquise of O») повестері. Клейст өзінің өмірін өз қолымен аяқтады, ол ауыр сырқатымен күресіп жатқан жақын дос әйелмен бірге. Неміс әдебиетінің маңызды сыйлығы – Клейст сыйлығы оның құрметіне аталған, сондай-ақ оның туған қаласы Франкфурт-на-Одерде Клейст театры бар.
Bernd Heinrich Wilhelm von Kleist (18 October 177721 November 1811) was a German poet, dramatist, novelist, short story writer and journalist. His best known works are the theatre plays Das Käthchen von Heilbronn, The Broken Jug, Amphitryon and Penthesilea, and the novellas Michael Kohlhaas and The Marquise of O. Kleist died by suicide together with a close female friend who was terminally ill. The Kleist Prize, a prestigious prize for German literature, is named after him, as was the Kleist Theater in his birthplace Frankfurt an der Oder.
Өмір
Клейст Бранденбург маргравтығының, Пруссия Корольдігінің провинциясы болған Франкфурт-ан-дер-Одер қаласында фон Клейст отбасында дүниеге келді. 1792 жылы Пруссия армиясына қабылданып, 1796 жылы Рейн жорығында қызмет етті және 1799 жылы лейтенант шенімен запасқа шықты. Виадрина университетінде заң және философияны оқыды, 1800 жылы Берлиндегі Қаржы министрлігінде маңызды емес лауазымға орналасты. Келесі жылы Клейсттің тынышсыз мінезі жеңіп шықты, ол ұзақ мерзімеге демалыс алып, Парижге, содан кейін Швейцарияға сапарлады. Ол жерде Генрих Цшокке және ақын Кристоф Мартин Виландтың ұлы (1777–1819) оның жақын достары болды; оларға ол өзінің алғашқы драмасын, қараңғы трагедиясын – «Die Familie Schroffenstein» (1803) оқып көрсетті. 1802 жылдың күзінде Клейст Германияға оралды; Ваймарда Гёте, Шиллер және Виландты кездестірді, Лейпциг пен Дрезденде біраз уақыт болды, содан кейін Парижге қайта оралды. 1804 жылы Берлиндегі лауазымына оралғаннан кейін, Кенигсбергтегі Доменкамерге (корольдік жерлерді басқару департаменті) ауысты. 1807 жылы Дрезденге сапар барысында Клейст француздықтармен тыңшы деп айыпталып тұтқындалды; ол Форт-де-Жоуда Францияның қатаң күзетімен ұсталды. Бостандыққа шыққаннан кейін Дрезденге барып, Адам Генрих Мюллермен (1779–1829) бірлесіп 1808 жылы «Phöbus» журналын жариялады. 1809 жылы Клейст Прагаға, ал соңында Берлинге қоныстанды. Ол (1810/1811) «de» журналын редакциялады. Өмірінің соңына таяған Генриетте Фогельдің (de) зиялы және музыкалық қабілеттеріне тәнті болды. Клейст бұрынғыдан да көңілсіз және ашулы болғандықтан, оның тілегін орындауға және онымен бірге өлуге келісті, бұл шешімін 1811 жылдың 21 қарашасында Потсдам маңындағы Клейнер Ванзе (Кіші Ванзе) көлінің жағасында алдымен Фогельді, содан кейін өзін-өзі атып өлтіру арқылы іске асырды. «Британ энциклопедиясының» он бірінші басылымында былай делінген: «Клейстің өмірі бойы идеалдық және иллюзиялық бақытты іздеумен өтті, және бұл оның шығармаларында көрініс тапқан. Ол романтизм қозғалысының ең маңызды Солтүстік неміс драматургы болды, және романтиктердің ешқайсысы оған патриоттық наразылықты осы күшпен жеткізе алмады».
Kleist was born into the von Kleist family in Frankfurt an der Oder in the Margraviate of Brandenburg, a province of the Kingdom of Prussia. After a scanty education, he entered the Prussian Army in 1792, served in the Rhine campaign of 1796, and retired from the service in 1799 with the rank of lieutenant. He studied law and philosophy at the Viadrina University, and in 1800, a subordinate post in the Ministry of Finance at Berlin. In the following year, Kleist's roving restless spirit got the better of him, and procuring a lengthened leave of absence, he visited Paris, then settled in Switzerland. There, he found congenial friends in Heinrich Zschokke and de (1777–1819), son of the poet Christoph Martin Wieland; and to them, he read his first drama, a gloomy tragedy, 3=Die Familie Schroffenstein (1803). In the autumn of 1802, Kleist returned to Germany; he visited Goethe, Schiller, and Wieland in Weimar, stayed for a while in Leipzig and Dresden, returned to Paris. Returning in 1804 to his post in Berlin, he transferred to the Domänenkammer (department for the administration of crown lands) at Königsberg. On a journey to Dresden in 1807, Kleist was arrested by the French as a spy; he remained a close prisoner of France in the Fort de Joux. On regaining his liberty, he proceeded to Dresden, where, in conjunction with Adam Heinrich Müller (1779–1829), he published the journal Phöbus in 1808. In 1809 Kleist went to Prague, and ultimately settled in Berlin. He edited (1810/1811) the de. Captivated by the intellectual and musical accomplishments of the terminally ill Henriette Vogel(de). Kleist, more disheartened and embittered than ever, agreed to do her bidding and die with her, carrying out this resolution by first shooting Vogel then himself on the shore of the Kleiner Wannsee (Little Wannsee) near Potsdam, on 21 November 1811. According to the Encyclopædia Britannica Eleventh Edition, "Kleist's whole life was filled by a restless striving after ideal and illusory happiness, and this is reflected in his work. He was by far the most important North German dramatist of the Romantic movement, and no other of the Romanticists approaches him in the energy with which he expresses patriotic indignation."
Жоспарлы өмір
1799 жылдың көктемінде 21 жасар Клейст өзінің жарты қарындасы Ульрикеге хат жазып, "адамның өмір жоспары болмаса қалай өмір сүре алатынын түсінбейтінін" (Lebensplan) білдірді. Клейст болашаққа үміттеніп, өмірі үшін нақты жоспар құрастыру арқылы зор сенімділікке қол жеткізді. Генрих фон Клейстің ең маңызды демеушісі және жақын досы Мари фон Клейст те осы қауесеттердің таралуын қамтамасыз етті. Дәрігерлік сараптама көрсеткендей, Фогель қатерлі ісікке шалдыққан. 1811 жылдың 21 қарашасында екеуі Берлиннен Ванзееге жол тартты. Сапарға шығар алдында олар қоштасу хаттарын жазып, "Гаштоф Стимминг" атты қонақ үйде өткізген соңғы түндері туралы естеліктерді қалдырды, бұл шығармалар әлемдік әдебиетке енді. Потсдамдағы Ванзее көліне жақын келгенде Клейст Генриеттені атып, содан кейін өзіне-өзі оқ жатты. Олар Кляйн Ванзееде (Бисмаркштрассе) орналасқан ортақ қабірге бірге жерленді, ол туристер арасында танымал орынға айналды. Олардың қайтысының екі жүз жылдығына орай қабір жаңадан безендірілді. Сол кезде Ванзее станциясынан қабірге тікелей жол салынды. 1936 жылы неміс жұртшылығы орнатқан қабір тасында Макс Рингтің түпнұсқа мәтіні және "Патэр Ностерден" алынған тілек: "біздің күнәларымызды кешір" және Генриетте Фогель мен Генрих фон Клейстің есімдері мен туған-өлген күндері жазылған.
In the spring of 1799, the 21 year old Kleist wrote a letter to his half sister lt=Ulrike in which he found it "incomprehensible how a human being can live without a life plan" (Lebensplan). In effect, Kleist sought and discovered an overwhelming sense of security by looking to the future with a definitive plan for his life. Marie von Kleist, the most important sponsor and confidant of Heinrich von Kleist, also made sure these rumors spread. According to the autopsy report, Vogel was suffering from cancer. On 21 November 1811 the two traveled from Berlin to Wannsee. Prior to their departure, they penned farewell letters, which along with an account of the final night they spent at the inn Gasthof Stimming, are part of world literature. Upon their arrival in the vicinity of the Wannsee in Potsdam, Kleist shot Henriette, then turned the gun on himself. They were buried together in a common grave at Kleine Wannsee (Bismarckstrasse), which became a tourist attraction. It was re designed prior to the bi centenary of their deaths. On that occasion, direct access from Wannsee station to the grave was built. The gravestone, erected by Germans in 1936, was rotated, and shows engraved original text written by Max Ring and the Pater Noster's request: "forgive us our guilt" as well as the names and data of Henriette Vogel and Heinrich von Kleist.
Әдеби шығармалары
Оның алғашқы трагедиясы "Шроффенштейндер отбасы" (Die Familie Schroffenstein) болды. Екінші туындысы, "Пентхезилея" (1808), амазонкалар патшайымы, грек көзінен алынған және құйындарлы құмарлықты бейнелейді. Одан да сәтті болғаны – оның романтикалық пьесасы "Хейлброннның Кейтхені" (Das Käthchen von Heilbronn) (1808), ортағасырлық қызығушылық пен құпияға толы поэзиялық драма, ол көп жылдар бойы танымал болды. Онда ол өз елінің басқыншыларына деген жек көрушілігін білдіреді. Бұл, оның ең жақсы туындыларының бірі саналатын "Гомбург князі" (Prinz Friedrich von Homburg oder die Schlacht bei Fehrbellin) драмасымен бірге алғаш рет Людвиг Тик Клейстің "Қалған жазбалары" (Hinterlassene Schriften) (1821) жинағында жарияланды. "Роберт Гискард" драмасы аяқталмай қалды, сондай-ақ австриялық жазушы Фридрих Халмның повестері де бар. Ол Наполеон соғыстары кезеңінде патриоттық өлеңдер де жазды.
His first tragedy was The Schroffenstein Family (Die Familie Schroffenstein). The material for the second, Penthesilea (1808), queen of the Amazons, is taken from a Greek source and presents a picture of wild passion. More successful than either of these was his romantic play, Käthchen of Heilbronn (Das Käthchen von Heilbronn) (1808), a poetic drama full of medieval bustle and mystery, which retained its popularity for many years. In it he gives vent to his hatred of his country's oppressors. This, together with the drama The Prince of Homburg (Prinz Friedrich von Homburg oder die Schlacht bei Fehrbellin), which is among his best works, was first published by Ludwig Tieck in Kleist's Hinterlassene Schriften (1821). Robert Guiskard, a drama conceived on a grand plan, was left a fragment. and the novellas of the Austrian writer Friedrich Halm. He also wrote patriotic lyrics in the context of the Napoleonic Wars.
Риторикадағы жұмыс
Клейсттің шығармалары риторика саласына да терең үңілді. Клейст қателерді пайдалануымен және олардың маңыздылығын түсінуімен ерекше көзге түседі. Оның қолданған тәсілдері – қате айту, қате түсіну, жаңылысқан сәйкестендірулер және осы сияқты жаңлыстар болды. Оның шығармаларында «Пентселиеа» трагедиясында риториканың ең көп қолданылуын көруге болады. Онда зорлық-зомбылық, құмарлық және соғыс эпизодтары тілдегі қателіктерге тікелей байланысты. Осы қателіктер арқылы Клейст қателіктің күнделікті өмірге қалай әсер ететінін және қалай ауыр проблемаларға себеп болатынын көрсетеді. Қорыта айтқанда, Клейст қателерді пайдалану арқылы сөздегі ирониялық қателіктерді қалай түсінуге болатынын зерттейді.
Kleist's work also delved into the realm of rhetoric. Most notable for his use of error and understanding its importance, Kleist's devices used were misspeaking, misunderstanding, mistaken identities, and other confusions of the sort. In his works one can see the most prevalent use of rhetoric within Penthesilea. In the story moments of violence, seduction and war all hinge upon errors in language. Through these errors, Kleist shows how error can influence everyday situation and can be the causation of serious problems. As a sum, Kleist's use of error explores what one can make of ironic errors within speech.
Философиялық очерктер
Клейст эстетика және психология тақырыптарындағы эсселерімен де белгілі. Оларды жақыннан қарастырғанда, Кант, Фихте және Шеллинг сияқты замандас философтар талқылаған метафизикалық мәселелерге қатысты өткір түсініктерді көрсетеді.
Kleist is also famous for his essays on subjects of aesthetics and psychology which, to the closer look, show a keen insight into the metaphysical questions discussed by philosophers of his time, such as Kant, Fichte and Schelling.