Кіріспе
Ұлыбританияның және басқа да аумақтардың бұрынғы монетасы, 1672 және 1967 жылдар аралығында шығарылған британдық монета. Британдық ондық жарты пенни (айтылуы: /h/eɪ/p/ən/i/), бір кезде ob. деп қысқартылған (лат. obulus), бір фунттың, бір шиллингтің немесе бір пеннидің бөлігіне тең стерлинг монетасының номиналы. Бастапқыда жарты пенни мыстан соғылған, бірақ 1860 жылдан кейін қоладан соғылды. Ондық жүйеге көшуге байланысты, ол 1969 жылдың 31 шілдесінен бастап заңды төлем құралы болмай қалды (дегенмен, 1970 жылғы жарты пенни ондық жүйеге көшуге арналған соңғы естелік жиынтықтың бір бөлігі ретінде соғылды). Жарты пенни айналымда болған жылдары сыртқы жағында екі түрлі сурет болды. 1672 жылдан 1936 жылға дейін реверсте Британияның бейнесі, ал 1937 жылдан бастап «Алтын құз» кемесінің бейнесі пайда болды. Барлық британдық монеталар сияқты, оның беткі жағында монархтың портреті бейнеленген. «Жарты пенни» сөзі көнеше «ha'penny» деп жазылатын, ал «d» әрпі «a penny hapenny» /ə/ /'p/ɛ/n/i/ /'h/eɪ/p/n/i/ немесе «үш пенни» /θ/r/iː/ /'h/eɪ/p/ən/s/ деп айтылатын. «Halfpenny» - ағылшын тіліндегі «f» әрпі оқылмайтын сирек сөздердің бірі. 1971 жылғы ондық жүйеге көшуге дейін фунт стерлинг Каролинг ақша жүйесін пайдаланды, онда ең ірі бірлік – фунт, ол 20 шиллингке, әрқайсысы 12 пенниге бөлінетін. Әр пенни 4 фартингке бөлінетін, сондықтан бір фунтта 480 жарты пенни, ал бір шиллингте 24 жарты пенни болды.
the British coin minted between 1672 and 1967
The British pre decimal halfpenny, (pronounced '/h//eɪ//p//ən//i/), once abbreviated ob. (from the Latin 'obulus'), was a denomination of sterling coinage worth of one pound, of one shilling, or of one penny. Originally the halfpenny was minted in copper, but after 1860 it was minted in bronze. In the run up to decimalisation, it ceased to be legal tender from 31 July 1969 (although halfpennies dated 1970 were minted as part of a final pre decimal commemorative set). The halfpenny featured two different designs on its reverse during its years in circulation. From 1672 until 1936 the image of Britannia appeared on the reverse, and from 1937 onwards the image of the Golden Hind appeared. Like all British coinage, it bore the portrait of the monarch on the obverse. "Halfpenny" was colloquially written ha'penny, and "d" was spoken as "a penny ha’penny" /ə// /'/p//ɛ//n//i// /'/h//eɪ//p//n//i/ or three ha'pence /θ//r//iː// /'/h//eɪ//p//ən//s/. "Halfpenny" is a rare example of a word in the English language that has a silent 'f'. Before Decimal Day in 1971, sterling used the Carolingian monetary system, under which the largest unit was a pound divided into 20 shillings, each of 12 pence. Each penny was further divided into 4 farthings, thus a pound contained 480 halfpennies and a shilling contained 24 halfpennies.
Дизайн
Монетаның бронза нұсқасының түпкілікті дизайны, Леонард Чарльз Уайонның жобалауымен, үш тісті сынық ұстаған отырған Британия бейнесін көрсетеді, екі жағында да сөздер орналасқан. 1895 жылға дейінгі шығарылымдарда Британияның сол жағында маяк, ал оң жағында кеме бейнеленген. Жылдар бойы Британияның айналасында бейнеленген теңіз деңгейіне және оның үш тісті сынығының бұрышына түрлі шағын түзетулер енгізілді. Кейбір монеталардың жиегі тісті, ал басқаларында әшекейлі дөңгелектер бар. Ұзақ жылдар бойы әртүрлі аверстер қолданылды. Эдуард VII, Георг V, Георг VI және Елизавета II әрқайсысының билік кезеңінде шығарылған жарты пеннилер үшін бір-бір аверс қолданылды. Виктория патшайымның ұзақ билігі кезінде екі түрлі аверс пайдаланылды, бірақ Эдуард VIII-нің қысқа билігі оның суреті салынған жарты пеннилердің шығарылмауына себеп болды. Викторияның тұсында жарты пенни алғаш рет патшайым Викторияның «булька бас» немесе «жабынған бюсті» бейнеленген аверсімен шығарылды. Бюсттің айналасындағы жазу 1895 жылы «Ескі бас» немесе «көрімді бюст» аверсімен ауыстырылды. Осы монеталардағы жазу Эдуард VII билік кезінде шығарылған монеталар оның суретімен және жазуымен бейнеленген. Сол сияқты, Георг V билік кезінде шығарылған монеталар оның суретімен және жазуымен бейнеленген. 1936 жылғы король Эдуард VIII-нің 1937 жылға дейін тарихталған жарты пенниі бар, бірақ техникалық тұрғыдан алғанда, бұл үлгі монета, яғни ресми мақұлдау үшін жасалған; король тақтан бас тартуға тиіс болған кезде оның мақұлдануы күтілген. Аверсте корольдің солға қараған портреті бейнеленген (ол бұл жағын өзінің жақсырақ жағы деп есептегендіктен, монеталардағы монархтың суретінің бағытын ауыстыру дәстүрін бұзды – кейбіреулер бұл билік үшін жаман сәттілікке алып келеді деп санайды); аверстегі жазу Эдуард VIII-нің үлгі монетасы және Георг VI мен Елизавета II-нің жарты пеннилерінде сэр Фрэнсис Дрейктің «Алтын Гинд» кемесін бейнелейтін жаңа дизайн қолданылды. Георг VI монеталарында 1949 жылға дейін және одан кейін жазылған. Пеннилерден айырмашылығы, Елизавета II-нің билігінің алғашқы жылдарында жарты пеннилер соңғы жылдары шығарылды, 1953 жылы және одан кейін жазылған.
Coins issued during the reign of Edward VII feature his likeness and bear the inscription Similarly, those issued during the reign of George V feature his likeness and bear the inscription
A halfpenny of King Edward VIII (1936) does exist, dated 1937, but technically it is a pattern coin i. e. one produced for official approval; it would probably have been due to receive this approval at about the time that the King abdicated. The obverse shows a left facing portrait of the king (who considered this to be his better side, and consequently broke the tradition of alternating the direction in which the monarch faces on coins – some viewed this as indicating bad luck for the reign); the inscription on the obverse is
The pattern coin of Edward VIII and regular issue halfpennies of George VI and Elizabeth II feature a redesigned reverse displaying Sir Francis Drake's ship the Golden Hind. George VI issue coins feature the inscription before 1949, and thereafter. Unlike the penny, halfpennies were minted throughout the early reign of Elizabeth II, bearing the inscription in 1953, and thereafter.
Терминология
Ха’порth: Британдық ағылшын тіліндегі сөз, яғни 'halfpenny worth' немесе 'halfpennyworth' /'//h//eɪ//p//ə//θ/ деп айтылады. Нақты мағынада әдетте толық жазылады, бірақ ешқашан фонетикалық түрде айтылмайды: мысалы, "жарты пеннилік картоп қуырылғандары". Фигуративті мағынада көбінесе тұрақсыздықпен айтылады: мысалы: "Мен ақыл-ойы мен зиялылығы бар кісімен сөйлесуге асыққанмын". "Бұл сөздің ешқандай мәні жоқ!" (Алан Беннеттің "A lady of Letters" туындысынан, 1987 жылы жазылған, ондық жүйеге көшуден он алты жыл өткен соң және Жаңа жарты пенни (яғни, ондық "p") айналымнан алынып, қолданудан тоқтатылғаннан үш жыл өткен соң, осылайша дәстүрлі екі буынды айтылудың сақталғанын көрсетеді). Сондай-ақ, бұрын кең таралған тіркесте: "daft haporth".