Кіріспе

Италиялық Ренессанс суретшісі (шамамен 1419–1457)

Андреа дель Кастагно (anˈdrɛːa del kaˈstaɲɲo) немесе Андреа ди Бартоло ди Баргилла (anˈdrɛːa di ˈbartolo di barˈdʒilla; шамамен 1419 – 19 тамыз 1457) – Флоренциядағы Италиялық Ренессанс суретшісі, негізінен Мазаччо мен Джиотто ди Бондонеден әсер алған. Оның туындыларына Флоренциядағы Сант-Аполлониядағы фрескалар және Флоренция соборындағы Никколо да Толентиноның (1456) атқа мінген бейнесі жатады. Ол Козме Тура, Франческо дель Косса және Эрколе де Робертиден тұратын Феррара мектебіне әсер етті.

Алғашқы жылдар

Андреа дель Кастаньо Флоренциядан алыс емес, Монте Фальтеронаға жақын орналасқан Кастаньо ауылында дүниеге келген. Флоренция мен Милан арасындағы соғыс кезінде ол Кореллада тұрып, соғыс аяқталғаннан кейін үйіне қайтқан. 1440 жылы Бернадетто де Медичидің қорғауымен Флоренцияға көшіп келді. Мұнда ол Палаццо дель Подестаның қасбетіне Ангиари шайқасынан кейін дарға асылған азаматтардың портреттерін салғандықтан «Андреа дель Импиккати» деген лақап атқа ие болды. Оның білімі туралы көп мәлімет жоқ, бірақ ол Фра Филиппо Липпи мен Паоло Уччеллодан тәлім алған деген болжам бар. 1440–1441 жылдары Санта-Мария-Нуова ауруханасында қасиеттілермен бірге Хрестке асылу бейнесін салған, оның перспективаға бағытталған құрылысы мен тұлғалары Масаччоның ықпалын көрсетеді. 1442 жылы ол Венецияда болып, Сан-Закария шіркеуінің Сан-Тарасио капелласында фрескалар жасады. Кейіннен ол Сан-Марко базиликасында да жұмыс істеді, онда «Күңгірт ананың өлімі» (1442–1443) фрескасын қалдырды. Флоренцияға оралғаннан кейін, ол Дуомо үшін «Депозиция» бейнеленген әйнек терезені жасады. 1445 жылдың 30 мамырында ол Медичи гильдиясының мүшесі болды. Сол жылғы Contini Bonacossi коллекциясындағы (Уффици) «Әулиелермен бірге Мадонна мен бала» фрескасы да бар.

Соңғы кешкі ас

1447 жылы Кастаньо Флоренциядағы Сант-Аполлониядағы бенедиктиндік қатындар монастырының асханасында жұмыс істеді, төменгі бөлігінде Соңғы кешкі ас фрескасын, ал жоғарыда Мәсіхтің құдайлық азаптарын бейнелейтін басқа көріністерді: қазір зақымдалған айқышқа шалыну, қабірге қою және қайта тірілуді салды. Мұндай көріністердің үйлесімі бұрын ешқашан бейнеленбеген. Ол сонымен қатар монастырь галереясындағы лунетке Піета суретін салған. Флоренцияның көптеген көрнекті отбасыларының қыздары Сант-Аполлония монастырында болғандықтан, мұнда сурет салу Андреаның олардың назарына түсуіне мүмкіндік берген болуы мүмкін. "Соңғы кешкі ас" Андреа дель Кастагноның шеберлігін толыққанды көрсетеді. Бұл фресканың егжей-тегжейлілігі мен шынайы бейнелеуі оның бұрынғы өнер стильдерінен қалай ерекшеленгенін көрсетеді. Леонардо да Винчи өзінің "Соңғы кешкі ас" картинасын салудан бұрын осы туындымен таныс болған болуы мүмкін, себебі ол осы картиналардың тыныштығына қарама-қайшы келетін, күшті эмоцияларды көрсететін түрінде салған.

Кешкі белсенділік

1449-1450 жылдары ол Флоренциядағы (қазір Берлинде) Сан-Миниато фра-ле-Тори шіркеуінің бас алтарындағы (Сент-Юлиан капелінде) Сан-Миниато және Миниатомен бірге Аспанға көтерілуін суреттеді. Сол жылдары ол Филиппо Кардуччимен бірге Леньядағы Кардуччи вилласы үшін Көрнекті тұлғалар сериясын жасады. Олардың ішінде Пиппо Спано, Фарината дельи Уберти, Николо Аччайоли, Данте Алигьери, Петрарка, Джованни Боккаччо, Кумалық Сибилла, Естер және Томирис болды. 1450 жылға таяу уақытта Лондондағы "Христос айқышқа шегеленуі", сондай-ақ Вашингтондағы "Дәуіт Голиаттың басын кесіп алып тұрғаны" және "Ер адамның портреті" де оның туындылары. 1451 жылдың қаңтарынан 1453 жылдың қыркүйегіне дейін Флоренциядағы Сант-Эгидио шіркеуінде Доменико Венецианоның аяқталмаған Құдай ананың өмірінен көріністер фрескаларын аяқтады (қазір жоғалған). Қазан айында Филиппо Кардуччи оған Софьянодағы вилласы үшін фрескалар салуды тапсырды, олардың арасында Ева мен баласы бар қираған Мадонна сақталған. 1455 жылы Андреа дель Кастагно Сантиссима Аннунциата базиликасында (Үштік, киелі Жером, Паула және Евстохиямен, сондай-ақ киелі Юлиан және Құтқарушы бейнеленген фрескалар, біріншісі ерекше реализмді көрсетеді) жұмыс істеді. Сол жылдарға жатқан Сант-Аполлония үшін жасалған айқышқа шегеленуі де оған жатқызылады. 1456 жылы Флоренция соборында Николо да Толентиноның атты ескерткішінің фрескасын орындады, бұл Паоло Уччеллоның сэр Джон Хоуквудты бейнелейтін суретімен салыстырылады.

Қылмыскер деп болжанады

Италиялық Ренессанс дәуірінің суретшісі және өмірбаяншысы Джорджо Вазари Кастаньоның суретші Доменико Венецианоны өлтіргенін айтқан, бірақ бұл мүмкін емес, себебі Венециано 1461 жылы қайтыс болды, ал Кастаньо обадан өлгеннен кейін төрт жыл өткен соң. Вазари 1448 жылы "Андреино" өлтірген "Доменико ди Маттео" туралы басқа бір қылмыстық іспен шатастырған болуы мүмкін деген болжам бар, бірақ мұрағаттық деректер бұл қате екенін көрсетеді: "Жылдам қарап шыққанда екі нәрсе анықталады: біріншіден, қаза тапқан суретшінің аты Доменико ди Маттео емес, Доменико ди Марко; екіншіден, және одан да маңыздысы, оны Андреа немесе Андреино есімді суретші өлтіргені туралы ешқандай мәлімет жоқ". Дегенмен, бұл толығымен жалған әңгіме ғасырлар бойы Кастаньоның беделін түсірді. Вазаридің "Өмірлер кітабының" екінші басылымында оның өмірбаянына қосылған (көрінетіндей, толығымен ойдан шығарылған) зұлым портрет гравюрасы осыны көрсетеді.