Франциядагы Пор-Руаяль аббаттығының тарихы

Кіріспе

Францияның Ивелин аймағында орналасқан аббатшылық.

Порт-Рояль-де-Шамп – Париждің оңтүстік-батысындағы Шеврус аңғарындағы Магни-ле-Хамеода орналасқан цистерциандық қатындар аббатшылығы. Ол бірқатар мәдени маңызы бар мекемелерді құрды.

Тарих

Аббатхана 1204 жылы құрылды, бірақ 1609 жылы оның әйгілі болуына себепкер болған нәрсе – аббатисса Мария Анжелика Арнольд (1591-1661) жасаған тәртіп реформасы болды. Арнольдтар отбасы аббатхананың меценаттары болды және оның кейінгі тарихы сол отбасының бірнеше мүшелерімен бағытталды. 1625 жылы көптеген монахтар Париждегі жаңа Порт-Рояльге көшті, ол кейін Порт-Рояль-де-Париж (немесе жиі айтылатынындай, Порт-Рояль) атанды, ал ескісі Порт-Рояль-де-Шамп ("Далалық Порт-Рояль") деп белгіленді. Бастапқы орнында бірнеше мектеп ашылды, олар "Порт-Рояльдің кішкентай мектептері" (Petites écoles de Port Royal) деп танылды. Бұл мектептер білім берудің жоғары сапасымен мәшһүр болды. Жазушы Жан Расин Порт-Рояль білімінің өнімі еді. 1634 жылы Жан дю Вержье де Оранн, Сент-Сиран аббаты, аббатхананың рухани жетекшісі болды; ол Янсениуспен жақын байланыста болды және Францияда янсенизмді енгізді. Осы сәттен бастап Порт-Рояль аббатханалары мен мектептері осы теологиялық мектеппен тығыз байланысты болды. "La logique, ou l'art de penser", "Порт-Рояль логикасы" атты логика бойынша маңызды оқулық 1662 жылы Антуан Арнольд пен Пьер Николь, янсенист қозғалысының екі көрнекті өкілі, анонимді түрде жарияланды; Блез Паскаль мәтіннің маңызды бөлігіне үлес қосуы мүмкін. Ол тілге жақын болғандықтан, кең танымал болды және дәстүрлі логикалық терминологияның үлгісі ретінде жиырмасыншы ғасырға дейін қолданылып, оқырмандарды логикамен таныстырып, метафизикасы мен эпистемологиясында картезиандық элементтерді көрсетті (Арнольд Декарттың "Бірінші философия туралы медитацияларында" жарияланған қарсылықтардың негізгі авторларының бірі болды). Жаспеншілердің терең зерттеуі мен діни құлшынысы математик және физик Блез Паскальды қоса алғанда, бірқатар маңызды мәдениет қайраткерлерін осы қозғалысқа тартты. Паскаль 1657 жылы "Lettres provinciales" арқылы француз католик шіркеуін дүрліктірген янсенизмге қарсы иезуиттерге қарсы мектептерді ашық қорғады. Одан да қызықтысы, Луйн герцогы немесе Лианкур герцогы сияқты сарайдың бірнеше маңызды тұлғалары янсенизмге жақын болды. Арнольдтар отбасының мүшелері Людовик XIV-нің министрі Симон Арнольд де Помпон сияқты маңызды лауазымдарға ие болды. Иезуиттер Франция мен Еуропадағы саяси және теологиялық билікте басымдыққа ие болды, патшаға жеке мойындаушы ұсынды және т.б. Иезуиттердің янсенизмге жасаған шабуылдарының нәтижесінде Порт-Рояль мектептері ереске толы деп есептелді. Людовик XIV шіркеуде бейбітшілік орнатуды қалап, 1660 жылы формальдық даудан кейін бастауыш мектептер папалық бұйрық бойынша күштеп жабылды. 1661 жылы монастырға жаңадан келгендерді қабылдауға тыйым салынды, бұл оның құлауының алғашқы белгісі болды. Аббатхананың өзі 1708 жылы папа Клемент XI-нің бұйрығымен жойылды, қалған монахтар 1709 жылы күштеп шығарылды, көптеген ғимараттар 1711 жылы қиратылды. Маре Анжеликаның қабірі орналасқан шіркеу және бірнеше ғимараттар әлі күнге дейін Париждің жетекші босандыру ауруханасы болып табылатын Порт-Рояль ауруханасының кең аумағында сақталған. Порт-Рояльдің тарихы мен оның әсері туралы мақала 1837-1859 жылдары Шарль Августин Сент-Бёвпен жазылды.

The abbey was established in 1204, but became famous when its discipline was reformed in 1609 by its abbess, Mother Marie Angelique Arnauld (1591 1661). The Arnauld family became its patrons and the abbey's subsequent history was directed by a number of the members of that family. In 1625 most of the nuns moved to a new Port Royal in Paris, which subsequently became Port Royal de Paris (or, more commonly, Port Royal) while the older one was known as Port Royal des Champs ("Port Royal of the fields"). At the original site, several schools were founded, which became known as the Petites écoles de Port Royal ("Little Schools of Port Royal"). These schools became famous for the high quality of the education they gave. Playwright Jean Racine was a product of Port Royal education. In 1634 Jean du Vergier de Hauranne, Abbé de Saint Cyran, became spiritual director of the abbey; he was a companion of Jansenius and the implementer of Jansenism in France. From that point forward, the abbeys and schools of Port Royal became intimately associated with that school of theology. La logique, ou l'art de penser, the Logique de Port Royal, was an important textbook on logic first published anonymously in 1662 by Antoine Arnauld and Pierre Nicole, two prominent members of the Jansenist movement; Blaise Pascal likely contributed considerable portions of the text. As it was written in the vernacular, it became quite popular and was in use, as an exemplar of traditional term logic, into the twentieth century, introducing the reader to logic, and exhibiting strong Cartesian elements in its metaphysics and epistemology (Arnauld having been one of the main philosophers whose objections were published, with replies, in Descartes' Meditations on First Philosophy). The atmosphere of serious study and Jansenist piety attracted a number of prominent cultural figures to the movement, including mathematician and physicist Blaise Pascal. Pascal defended the schools publicly against the Jesuits in the Jansenist controversies which agitated the French Roman Catholic Church, in his Lettres provinciales in 1657. Perhaps even more striking, several important persons of the court were close to Jansenism, such as the Duke of Luynes or the Duke of Liancourt. Members of the Arnauld family had managed to receive important jobs such as Simon Arnauld de Pomponne, Minister of Louis XIV. The Jesuits, on the other hand, enjoyed predominance in political and theological power in France and Europe, providing a personal confessor to the King, etc. As a result of the Jesuit attacks on Jansenism, the schools of Port Royal were regarded as tainted with heresy. Louis XIV wanting peace in the church, the elementary schools were forcibly closed by papal bull in 1660, following the formulary controversy. In 1661, the monastery was forbidden to accept novices, heralding its eventual dissolution. The abbey itself was abolished by a bull from Pope Clement XI in 1708, the remaining nuns forcibly removed in 1709, most of the buildings themselves razed in 1711. The chapel, containing Mère Angélique's tomb, as well as some buildings, still exist in the vast grounds of what eventually became Paris' leading maternity hospital, known as Port Royal Hospital. A celebrated history of Port Royal and its influence was written by Charles Augustin Sainte Beuve in 1837 1859.

Мұражайлар

Порт-Рояль-де-Шамп монастырының қалдықтары бүгінге дейін Шеврз аңғарындағы Магни-ле-Хамео қаласында сақталып қалған. «Порт-Рояль мұражайы» ретінде жұмыс істейтін 30 гектарлық мүлікке аббаттық ғимараттардың қираған қалдықтары мен шаруашылық құрылыстары кіреді. XVII ғасырға салынған ғимаратта «Порт-Рояль-де-Шамп ұлттық мұражайы» орналасқан, онда XVII және XVIII ғасырлардағы картиналар мен гравюралар көрмесі ұйымдастырылған.