Кіріспе
1947 жылы шыққан британдық қос поршеньді ұшақ Airspeed AS.57 Ambassador – британдық Airspeed Ltd компаниясы жобалаған және өндірген британдық қос поршеньді ұшақ. Бұл соғыстан кейінгі алғашқы әуе кемелерінің бірі болды. Ambassador ұшағы Brabazon комитеті анықтаған талапқа жауап ретінде жасалды – ол Douglas DC-3 ұшағының орнын алмастыруға арналған қысқа және орта қашықтыққа ұшатын қос поршеньді ұшақ болуы керек еді. 1943 жылы Airspeed компаниясы жобалау тобын құрды, ол бастапқыда Bristol Hercules радиалдық қозғалтқыштарымен жұмыс істейтін кішігірім ұсыныспен айналысты; бірақ бұл ұсыныс тез арада соғыстан кейінгі азаматтық авиацияның кеңеюіне жақсырақ жауап беретін үлкен сыйымдылық дизайнымен алмастырылды. Дегенмен, бірнеше тарап Airspeed компаниясының авиацияның өсуі жөніндегі болжамдарына күмән келтірді. Ambassador ұшағы жаңа, бірақ дәстүрлі Bristol Centaurus радиалдық қозғалтқыштарымен жабдықталған болатын, сонымен қатар төрт Napier Nomad турбокомпрессорлық қозғалтқыштарына да бейімделген, бұл сол кездегі жаңалық еді. Оның фюзеляжы қысымдауға бейімделген, бұл мүмкіндік клиенттерге қосымша опция ретінде ұсынылды. 1947 жылдың 10 шілдесінде алғашқы Ambassador прототипі алғашқы ұшуын жасады; барлығы үш прототип салынды. British European Airways (BEA) компаниясы осы типке басты клиент ретінде белгілі болды, 1948 жылдың қыркүйегінде 20 ұшаққа 3 миллион фунт стерлингтік тапсырыс берді. 1951 жылы Ambassador ұшағын пайдалануға енгізген BEA компаниясы ұшақты "Элизабеттер" деп атады, себебі ұшақтар әуе компаниясының "Элизабет сыныбы" жолаушылар қызметі үшін пайдаланылды. Алайда, бұл тип турбовинтті Vickers Viscount ұшағынан тез басылып қалды, сондықтан BEA 1958 жылы Ambassador ұшақтарын пайдалануды тоқтатты. Екінші қол ұшақтар Dan Air және Northeast Airlines сияқты бірнеше басқа әуе компанияларымен де пайдаланылды. Салыстырмалы түрде аз санда өндірілгеніне қарамастан, Ambassador жоспарлаушылар күткеннен ұзақ уақыт бойы қолданыста болды. Британдық Airspeed Ltd компаниясы осы талапқа қызығушылық танытып, 1943 жылы Суррейдегі Кобхамдағы Fairmile Manor-дегі бөлінген кеңседе жобада жұмыс істеу үшін шағын жобалау тобын құрды. Бұл жұмысты сол жылдың басында компанияға қосылған экс-де-Хэвиленд авиациялық инженеры Артур Хагг басқарды. Жұмыс Airspeed компаниясының соғыс кезеңіндегі өндірістік қызметіне мүмкіндігінше әсер етпеу үшін жүргізілді, өйткені Екінші дүниежүзілік соғыс әлі де жалғасып жатқан еді. Жоспарлаушылардың пікірлерінің өзгеруіне жауап ретінде, уақытша ұшақтарды сатып алу қажеттігі айтылды, соның арқасында Ambassador сияқты авиалайнерлерді әзірлеуге көбірек уақыт берілді, сондықтан жобасы кеңейтілді. 1944 жылға қарай ол DC-3 ұшағынан едәуір үлкен болды, жақсартылған жайлылық пен кеңістікке ие болды. Airspeed компаниясының басшылығы соғыстан кейінгі сұраныстың жолаушылар тасымалын арттыратынын сендірсе, British Overseas Airways Corporation (BOAC) және Әуе министрлігінің өкілдері олардың болжамдарына онша сенімді болған жоқ. Компания сондай-ақ жоғары пайдалану деңгейі мен жоғары круиздік жылдамдықтардың экономикалық тиімділігін жариялады, ал әуе компанияларының арасындағы кең таралған пікір отын тұтынуды азайту үшін жылдамдықты арттырудан аулақ болу болды. Ambassador үшін Airspeed 20 000 фут биіктікте ұшуды таңдады, бұл сол дәуір үшін салыстырмалы түрде жоғары еді. Соғыс аяқталғаннан кейін британдық Ұшақ өндірісі министрлігі компанияға екі прототипті жасауды тапсырды. 1947 жылдың 22 қарашасында бағдарламаға кері соққы болды, прототип гидравликалық қысымның төмендеуіне байланысты сол жақ астыңғы тірегін түсіре алмағандықтан құрсағына қонуға мәжбүр болды. Бұл қолдау соншалықты маңызды болды, авиация авторы Х. А. Тейлордың айтуынша, бәсекелес ұшақ өндіруші Vickers компаниясы әуе компаниялары турбовинтті ұшақтарға қарағанда озық поршеньді ұшақтарды артық көреді деген қорқыныштан Висконтты дамытуды тоқтатуға жақын болды. Ұшу сынақтары кезінде ұшақтың төмен жылдамдықтағы ерекше жақсы сипаттамалары бар екені анықталды. Бірінші прототип 1948 жылдың соңына дейін ұшу сынақтарының көп бөлігін жүргізді. Сынақ бағдарламасы үшін барлығы үш прототип салынды. Екінші Ambassador – G AKRD – алғашқы қысымдау жүйесімен жабдықталған және демонстрациялық ұшулар үшін толық жолаушылар кабинасымен жабдықталған. Дамудың соңғы кезеңінде кейбір мәселелер анықталды. Ambassador ұшағының сериялық өндірісі 1950 жылы басталды, нәтижесінде BEA компаниясына арналған алғашқы стандартты ұшақ 1951 жылдың 12 қаңтарында алғашқы ұшуын жасады.
The Airspeed AS.57 Ambassador is a British twin piston engined airliner that was designed and produced by the British aircraft manufacturer Airspeed Ltd. It was one of the first postwar airliners to be produced. The Ambassador was developed in response to a requirement identified by the Brabazon Committee for a twin engined short to medium haul airliner as a replacement for the ubiquitous Douglas DC 3. Airspeed assembled a design team in 1943, which initially worked on a smaller proposal powered by Bristol Hercules radial engines; this was quickly superseded by a larger capacity design aimed at better fulfilling the expansion in postwar civil air travel, although several entities doubted Airspeed's projected growth in air travel. While outfitted with the new but conventional Bristol Centaurus radial engines, the Ambassador was designed to accommodate four Napier Nomad turbo compound engines, a then recent innovation. Its fuselage was compatible with pressurisation, this being an optional feature offered to customers. On 10 July 1947, the first prototype Ambassador conducted its maiden flight; a total of three prototypes were built. Early on, British European Airways (BEA) emerged as a key customer for the type, having placed a £3 million order for 20 aircraft in September 1948. Introducing the Ambassador to service in 1951, BEA often referred to the aircraft as the "Elizabethans", as the aircraft were used for the airline's "Elizabethan Class" passenger service. However, the type was quickly outperformed by the turboprop powered Vickers Viscount, with BEA opting to withdraw its Ambassadors in 1958. Secondhand aircraft were operated by several other airlines, including Dan Air and Northeast Airlines. Despite being produced in relatively small numbers, the Ambassador was operational for longer than had been anticipated by planners. The British manufacturer Airspeed Ltd. was interested in this requirement and established a small design team to work on the project from a dispersed office in Fairmile Manor at Cobham in Surrey in 1943. This effort was headed by ex de Havilland aeronautical engineer Arthur Hagg, who had joined the company earlier that year. Work on the endeavour was taken as far as possible without impacting Airspeed's wartime production activity, as the Second World War was still raging. In response to changes in planner's preferences, dictating that the interim aircraft be procured so that airliners such as the in development Ambassador had more development time, thus the design was revised substantially to expand its capacity. By 1944, it was a considerably larger design than the DC 3, with improved comfort and space. While Airspeed's management believed that postwar demands would demand greater passenger capacities, several figures, including those within the British Overseas Airways Corporation (BOAC) and the Air Ministry, were less enthusiastic with their projections. The company also promoted the economics of higher utilisation rates and elevated cruise speeds, whereas conventional wisdom amongst airlines was to avoid increasing speeds to reduce fuel consumption. For the Ambassador, Airspeed opted to pursue a cruising altitude of 20,000 ft, relatively high for the era. Immediately following the end of the conflict, the British Ministry of Aircraft Production placed an order with the company to produce a pair of prototypes. On 22 November 1947, the programme received a setback when the prototype was forced to perform a belly landing after the port undercarriage leg failed to deploy due to a loss of hydraulic pressure. This support was so impactful that, according to aviation author H. A. Taylor, rival aircraft manufacturer Vickers was close to cancelling development of the Viscount over fears that airlines held a preference for advanced piston powered airliners over the unfamiliar turboprop. During flight testing, it was found that the aircraft possessed particularly favourable low speed characteristics. The first prototype performed the majority of flight testing through late 1948. A total of three prototypes were constructed for the test programme. The second Ambassador, G AKRD, was the first to feature pressurisation and was equipped with a full passenger cabin configuration for demonstration flights. During the latter stage of development, some issues were uncovered. Quantity production of the Ambassador commenced during 1950, leading to the first production standard aircraft, destined for BEA, performing its first flight on 12 January 1951.
Дизайн
Airspeed Ambassador – қысқа және орта қашықтыққа ұшуға арналған толығымен металлдан жасалған екі қозғалтқышты ұшақ. Ол сол дәуір үшін салыстырмалы түрде жетілген, аэродинамикалық тұрғыдан таза, жоғары аспект қатынасы бар қанаты, ламинар ағынына жақын сипаттамалары, үш дөңгелекті шасси, басқарылатын алдыңғы дөңгелек, біріктірілген жанармай бактерілері және басқа да соңғы жаңалықтармен ерекшеленді. Ambassador ұшағының ерекше сыртқы белгілері – оның үш төменгі қанатшасы және ұзын сүйір мұрыны, бұл оны үлкен транс-континенттік Lockheed Constellation ұшағына ұқсатады. Оның үш дөңгелекті шассисі DC-3, Curtiss Commando, Avro Lancastrian және Vickers Vikings сияқты замандастарына қарағанда оған көбірек заманауи көрініс берді, бұл ұшақтар Еуропаның қысқа әуежолдарында кеңінен таралған. Стандартты конфигурацияда Ambassador 47 жолаушыға дейін сыйымды болатын; ерекшелігі, оның жолаушылар салоны клиенттің тілегіне қарай қысыммен немесе қысымсыз жабдылуы мүмкін. Әдетте, ол дәстүрлі Bristol Centaurus радиальды қозғалтқыштарымен жабдықталған, бірақ жеке ұшақтар түрлі қозғалтқыштармен, соның ішінде турбовинтті қозғалтқыштармен қайта жабдықталды. Круиздік өнімділікті арттыру үшін конструкторлар соқпақты азайтуға көп күш жұмсады, соның үшін NACA ламинар ағыны қанат бөлімін қолданды. Дегенмен, қанат құрылымының конструкциялық ерекшеліктері, ішкі қанат үстінен пропеллер ағыны және нақты пайдалану жағдайында қанат бетінің тегіс емеуі салдарынан күтілген төмен соқпақты өнімділік толыққанды іске аспады. Қозғалтқыш қоршаулары бастапқыда әдеттегі сыртқа ашылатын "жалоу" емес, түтін газдары мен салқындату ауасы үшін ішке ашылатын жалюзилермен жасалған. Бірақ, олар қозғалтқышты салқындату үшін жеткіліксіз болды, сондықтан жалюзилер қайта орнатылды. Қозғалтқыш істен шыққан жағдайдағы көтерілу қабілеті, қозғалтқыштан нөлдік момент сигналын пайдаланып, винтті тоқтату мүмкіндігі арқылы жақсартылды.
Пайдалану тарихы
1952 жылы British European Airways (BEA) өзінің 20 ұшақтың құрамына кіретін "Елшілер" флотының біріншісін жолаушылар тасымалына енгізді, әуе компаниясы оларды жаңадан таққа отырған Елизавета II құрметіне "Елизавета классы" деп атады. Алғашқы "Елизавета" рейсі 1952 жылдың 13 наурызында Хитроу әуежайынан Париж Ле Буржеге орындалды. Көп ұзамай бұл үлгі BEA-ның Ұлыбританиядағы негізгі бағыттарында қолданыла бастады. Тейлордың сөзінше, "Елшінің" көрсеткіштері BEA-ға бәсекелестерінен үстемдік әкелді. De Havilland компаниясының сатылымды қанағаттандырмауға тырысуының бір мысалы – Сату директорының Австралиядан De Havilland штаб-пәтеріне (Гертфордшир, Англия, Хэтфилд аэродромы) қайтарылып алынуы, тіпті ол Trans Australia Airlines компаниясынан 12 "Елшіге" тапсырыс беруге жақын болса да. Тейлор атап көрсеткендей, болашақ клиенттер Airspeed компаниясына, салыстырмалы түрде шағын компанияға, техникалық қолдау және құрамдас бөліктерді қамтамасыз етуде сенімділік танытуға көбінесе күмәнмен қарады. BEA бұл үлгіні сатқаннан кейін, қолданылған "Елшілер" Dan Air әуе компаниясының жоспарлы және чартерлік рейстерін құруға көмектесті, ол пакеттік туризмнің дамуында маңызды рөл атқарды. Бұл үлгіні Ұлыбританияда Autair және BKS Air Transport компаниялары да пайдаланды. Қолданылған "Елшілер" басқа әуе компаниялары, соның ішінде Butler Air Transport (Австралия), Globe Air (Швейцария) және Norrønafly (Норвегия) тарапынан да қысқа мерзімге пайдаланылды. Royal Dutch Shell және Royal Jordanian Air Force сияқты бірнеше мекемелер жеке мақсаттар үшін "Елшілерді" сатып алды. "Елшінің" бастапқы танымалдығы, оның герметикалық кабинасы мен жақсы дыбыс оқшаулауы Vickers Viscount сияқты турбовинтті ұшақтардың пайда болуымен және бірнеше жылдан кейін Lockheed Electra сияқты, сенімді қозғалтқыштары мен жоғары жылдамдығы бар ұшақтармен тез басылды.
Нұсқалар
AS.57 Ambassador 1
Бристоль Centaurus 130 қозғалтқыштарымен жабдықталған прототиптік ұшақ, екі данасы салынды. AS.57 Ambassador 2
Бристоль Centaurus 661 қозғалтқыштары бар өндірістік нұсқасы, оның ішінде өндірістік прототипі барлығы 21 данасы салынды.
Prototype aircraft with Bristol Centaurus 130 engines, two built. AS.57 Ambassador 2
Production version with Bristol Centaurus 661 engines, 21 built including the production prototype.
Жобалар
AS.59 Ambassador II
Bristol Proteus немесе Bristol Theseus екі қозғалтқышты нұсқасы немесе Napier Naiads немесе Rolls Royce Darts төрт қозғалтқышты нұсқасы жобасы. AS.60 Ayrshire C.1
Авиация министрлігінің C.13/45 спецификациясына сәйкес орта қашықтықтағы әскери көлік үшін ұсынылған нұсқа, артқы фюзеляжда жүк тиеуге арналған пандусы бар. 1946 жылдың қазан айында он данаға тапсырыс берілді, бірақ жобаның күтілетін өнімділігін қарағаннан кейін Әуе министрлігінің талаптарынан төмен нәтижелер алынды, сондықтан жоба іске аспады. AS.64
Әуе министрлігінің C.26/43 спецификациясын қанағаттандыру үшін Корольдік әуе күштеріне ұсынылған әскери көлік нұсқасы, іске аспады. 6 ақпан 1958: Г. АЛЗУ, Лорд Бёргли, сондай-ақ BEA, Мюнхенде жанармай құюдан кейін ұшуға дайындалғанда Мюнхен әуе апатына ұшырады. Рейс Югославияның Белградынан Англияның Манчестеріне чартерлік рейс болды. Бұл апат Ұлыбританияда үлкен резонанс тудырды, себебі ұшақта «Манчестер Юнайтед» футбол клубының ойыншылары мен қызметкерлері, сондай-ақ ұлттық баспасөз өкілдері болды. Ұшақтағы 44 адамның 21-і апат орнында, ал 2-і кейіннен қайтыс болды, оның ішінде сегіз «Манчестер Юнайтед» футболшысы. Тергеу нәтижесінде ұшу-қону жолағындағы лайдың ұшақтың ұшу жылдамдығына кері әсер еткені анықталды. 14 сәуір 1966: Dan Air компаниясына тиесілі G ALZX Францияның Бове қаласында қону кезінде астыңғы бөлігі құлап, жөндеуге келмейтін зақымдар алды. 14 қыркүйек 1967: Autair компаниясына тиесілі G ALZS Ұлыбританияның Лутон әуежайына қонғанда жөндеуге келмейтін зақымдар алды. Ұшақ ұшу-қону жолағынан шығып, жұмсақ сазға батып кетті. 3 шілде 1968: BKS Air Transport компаниясына тиесілі G AMAD Лондон Хитроу әуежайында апатқа ұшырады. Экипаждың екі мүшесінен басқа барлығы, сондай-ақ тасымалданған жылқылар мен оларды күткендер қаза тапты. Тұрақтап тұрған Trident ұшағы жөндеуге келмейтін зақымдар алды (G ARPT), ал тағы бір Trident ұшағы терминал ғимаратына соқтығысып, құйрығы жыртылды. Апаттың себебі сол жақ қанаттағы жапсырманы басқару құрылғысының бұзылуы болды. Құйрығы зақымдалған Trident (G ARPI) кейін жөнделіп, 1972 жылдың маусымында басқа бір қайғылы оқиғаға қатысты. 30 қыркүйек 1968: Dan Air компаниясына тиесілі G AMAG Ұлыбританияның Манстон қаласында дөңгелексіз қону кезінде жөндеуге келмейтін зақымдар алды.
Project for either a twin engined variant with Bristol Proteus or Bristol Theseus engines or a four engined variant with Napier Naiads or Rolls Royce Darts. AS.60 Ayrshire C.1
Proposed variant to meet Air Ministry Specification C.13/45 for a medium range military transport with a rear fuselage loading ramp. Ten were ordered in October 1946 but were not built, after a review of the design's projected performance produced figures lower than the Air Ministry's requirements. AS.64
Proposed military transport variant for the Royal Air Force to meet Air Ministry Specification C.26/43, not built. 6 February 1958: G ALZU, Lord Burghley, also of BEA, in what became known as the Munich air disaster, crashed on takeoff after a refuelling stop at Munich while operating a charter flight from Belgrade, Yugoslavia, to Manchester, England. This crash received tremendous public attention in the UK as it involved team members and staff of Manchester United Football Club, together with representatives of the national press. Of the 44 people on the plane, 21 died in the crash and 2 died later, including eight Manchester United players. The investigation eventually focused on runway slush adversely affecting the speed of the plane as it attempted to take off. 14 April 1966: G ALZX of Dan Air was damaged beyond repair when its undercarriage collapsed on landing at Beauvais, France. 14 September 1967 G ALZS of Autair was damaged beyond repair on landing at Luton Airport, UK. The aircraft overran the runway and ended up in soft clay. 3 July 1968: G AMAD of BKS Air Transport crashed at London Heathrow Airport. All but two of its crew as well as several horses which were being transported and their grooms, were killed. A parked Trident airliner was damaged beyond repair (G ARPT) and another Trident had its tail torn off before the airliner hit terminal buildings and came to rest. The accident was caused by a failed flap actuating rod in the left wing. The Trident which suffered the damaged tail (G ARPI) was subsequently repaired and later involved in an unconnected fatal accident in June 1972. 30 September 1968: G AMAG of Dan Air was damaged beyond repair in a wheels up landing at Manston, United Kingdom.
Азаматтық операторлар
Батлер әуе көлігі үш бірлікпен жұмыс істеді. Norrønafly екі ұшақпен жұмыс істеуді жоспарлаған, бірақ олар қызметке енбеді. South Seas Airways бір ұшақ сатып алды, бірақ операторлық лицензия алуға қол жеткізе алмады; ұшақ Жаңа Зеландияға жеткізілмеді. Globe Air үш ұшақпен жұмыс істеді.