Кіріспе

Финляндиядағы университет (1640-1828); қазіргі Хельсинки университеті.

Түрку Корольдік академиясы немесе Або Корольдік академиясы (Kungliga Akademien i Åbo немесе Åbo Kungliga Akademi; Regia Academia Aboensis) – Финляндиядағы алғашқы университет және ел әлі Швеция құрамында болған кезде құрылған Финляндияның жалғыз университеті. Ол 1640 жылы негісталды. 1809 жылы Финляндия Ресей императорының қарауындағы Ұлы Герцогтыққа айналғаннан кейін, оның атауы Түрку императорлық академиясы деп өзгертілді. 1828 жылы Түркудегі үлкен өрттен кейін, мекеме Ұлы Герцогтықтың астанасы Хельсинкиге көшірілді. 1917 жылы Финляндия тәуелсіз мемлекет болғаннан кейін ол Хельсинки университеті болып қайта аталды.

Тарих

Академия 1640 жылғы 26 наурызда Швеция королевасы Кристина граф Пер Браге ұсынысы бойынша Åbo Cathedral School (1276 жылы құрылған) негізінде құрылды. Бұл Швеция империясындағы Үппсала университетінен (1477 жылы құрылған) және Густавиана академиясынан (қазір Эстониядағы Тарту университеті) (1632) кейінгі үшінші университет болды. 1642 жылы академияда Финляндиядағы алғашқы баспахана ашылды. Баспагер Педер Вальде болды. Турку (немесе швед тілінде Або) Швеция билігінде болған кезде Финляндияның ең ірі қаласы және Швецияның үш ірі қаласының бірі еді. 1809 жылы Финляндия Ресейге өткізілді, ал жаңа Ұлы Финляндия Герцогтігінің астанасы 1812 жылы Хельсинкиге көшірілді, себебі Турку Санкт-Петербургтен тым алыс, ал Стокгольмге тым жақын саналды. 1827 жылғы Туркудегі Ұлы өрт қаланың көп бөлігін қиратты, нәтижесінде қалған мемлекеттік кеңселер де университетпен бірге жаңа астанаға көшірілді. Ол Хельсинкиде алдымен Финляндиядағы Император Александр Университеті ретінде, ал 1917 жылы Финляндия тәуелсіздік алғаннан кейін Хельсинки университеті ретінде жалғасты. Бүгінде Туркуда екі университет бар: швед тіліндегі Åbo Akademi University (1918 жылы құрылған) және фин тіліндегі University of Turku (1920). Екеуі де 17 ғасырдан бері осы жердегі академиялық дәстүрге сілтеме жасай алады, тіпті бір ғасырға жуық үзіліс болғанына қарамастан.