Кіріспе

Грамматикалық сөз тіркесінің түрі Айналып тұрған модификатор (ілулі, тіркелмеген, логикалық емес немесе аспаптық қатысуыш деп те аталады) – бұл екіұшты грамматикалық құрылымның бір түрі, онда грамматикалық модификатор қате түсініліп, мақсатталған сөзден өзге сөзбен байланыстырылуы мүмкін. Айналып тұрған модификатордың сөзбегі жоқ және көбінесе ол қатысушы болады. Автор модификаторды белгілі бір сөйлемнің сөзбегін өзгерту үшін қолдануы мүмкін, бірақ сөздердің реті модификатордың объектіні сипаттағанын немесе керісінше көрсетуі мүмкін. Мысалы, "Бұрылыстың ізінде, әдемі мектеп ғимараты пайда болды" деген сөйлемде айналып тұрған модификатор кездеседі. "Бұрылыстың ізінде" деген сөз тіркесі баяндаушының әрекетін сипаттайды, бірақ баяндаушы сөйлемде тікелей айтылмайды. Сөйлемді қате түсініп, бұрылу әрекеті әдемі мектеп ғимаратына немесе ештеңеге қатысты деп ойлауға болады. Тағы бір мысал, "Сегіз жасымда отбасым ақыры ит алды" деген сөйлемде "Сегіз жасымда" деген модификатор айналып тұрған. Ол отбасы ит алған кездегі баяндаушының жасын көрсету үшін қолданылған, бірақ баяндаушы сөйлемде толыққанды айтылмаған. Оны отбасы ит алған кезде сегіз жаста болған деп түсінуге болады.

Абсолюттік құрылымдар

Ауыспалы жіктеулер абсолюттік құрылымдағы сөйлемдерге ұқсас, бірақ абсолюттік құрылымдар талас тудырмайтын және грамматикалық дұрыс саналады. Ерекшелігі – абсолюттік құрылымдағы қатысу сөз тіркесі сөйлемнің ешбір элементімен семантикалық байланыста болмайды. Қатысу сөз тіркесі белгілі бір есімді немесе есімдікке қатысты болып, оны анықтауға арналған, бірақ ауыспалы жіктеуде ол қате түрде басқа есімге немесе ештеңеге тіркеледі; ал абсолюттік құрылымда есімді анықтау мақсаты жоқ, сондықтан ештеңені анықтамау – осы құрылымның мақсаты. Абсолюттік құрылымға мысал:
Ауа райы әдемі болғандықтан, бүгін жағажайға баруды жоспарлап отырмыз.

Сөйлеушінің көңіл-күйін немесе көзқарасын көрсететін модификаторлар

Кейде қатыстық сөздер сөйлеушінің көңіл-күйін немесе қарым-қатынасын білдіру үшін қолданылуы мүмкін, тіпті сөйлеуші сөйлемнің құрамына кірмеген жағдайда да. Мұндай сөздердің кейбіреулері қалыпты болып саналады және олар асығыс сөздер ретінде қарастырылмайды: мысалы, "[тақырып туралы] айтқанда" және "Бұл мәселені дұрыс бағалауға көмектеседі деп сеніп" сияқты тіркестер бір тақырыптан екіншісіне өту үшін немесе сөзге қорытынды қосу үшін жиі қолданылады. Даулы қолданысқа мысал келтірсек, "Шындығында, ол сізді алдап жатыр" дегенді айтуға болады; мұндай қолданыс жазушылардың арасында жиі кездеседі, бірақ қатаң айтқанда, бұл сөйлем ескі стильдік нұсқаулардың талаптарына қайшы келеді, себебі ашықтық білдірген – "ол" емес, сөйлеуші.

"Үміттенемін" сөзінің қолданылуы

1960 жылдардан бері "үміттеніп" деген сөздің дұрыс қолданылуына қатысты пікір таласы туды. Кейбір тіл білгіштері "үміттеніп, күн ертең шуақты болады" сияқты сөйлемдерге қарсы шығады. Олардың айтуынша, "үміттеніп" сөзі сөзбе-сөз түсіндірілгенде, күннің қалай шуақты болатынын білдіреді, ал егер сөйлеуші үмітпен толы болса, "күннің ертең шуақты болатынын үміттенемін" деп айту дұрыс. Осылай қолданылған "үміттеніп" сөзі – сөйлемнің бөлігі (мысалы, "әрине", "керемет", "қызық"). Сөйлемнің бөліктері (немесе сөйлемдік үстеулер) күнделікті тілде ықшамдылығымен пайдалы. Бұл ойды басқа сөзбен жеткізу қиын. Бір сөзбен айтқанда, өкінішке орай (өкінішті түрде) немесе бақытты түрде (бақытты түрде) немесе сәтті (сәттілікпен) дей аламыз. Егер "үміттеніп" сияқты сөз болғанда, жағдай жақсы болар еді, бірақ мұндай сөз жоқ. [ ] Бұл жағдайда ештеңе шығынға шықпайды – сөздің бастапқы мағынасы бұзылмайды – және пайдалы, тіпті қажетті термин пайда болады. "Өкінішке орай" немесе "бақытты түрде" сияқты ұзақ үстеулі сөйлемдер бұрыннан "өкінішті түрде" немесе "бақытты түрде" деп қысқартылып келген. Билл Брайсон былай дейді: "Осындай сөйлемдерде "үміттеніп" сөзін қатаң түрде қолданбауға тырысатын жазушылар "көрінеді", "дегенмен", "қуанышты", "көңілсіз", "керемет", "шүкіршілікпен" және т.б. сияқты кем дегенде ондаған басқа сөздерді дәл сол тәсілмен қолданудан тартынбайды". Merriam Webster "үміттеніп" сөзіне қатысты пайдалану туралы ескерту жасайды; редакторлар бұл сөздің бөлік ретіндегі мағынасы 18 ғасырдың басында пайда болғанын және кем дегенде 1930 жылдардан бері кеңінен қолданылып келе жатқанын атап көрсетеді. Олардың сөзіне қарағанда, бұл мағынаға қарсылық тек 1960 жылдары кеңінен таралды. Merriam Webster редакторлары бұл қолдану "толыққанды стандартты" екенін мәлімдейді.