Кіріспе

Қалалық өмір сүру синдромы, АҚШ құқығында, ақтау немесе кінәсін жеңілдету ретінде қолданылуы мүмкін. "Қалалық өмір сүру синдромы" қорғанысын алғаш рет, сәтсіз пайдаланған іс – 1994 жылы Форт-Уорт, Техас штатында Даймион Осбиге қатысты болған кісі өлтіру ісі. Қалалық өмір сүру синдромын қылмыстық айыптаулардан қорғану үшін пайдалану 1984 жылы "Мемлекетке қарсы Келли" ісінде зорлық көрген әйел синдромының табысқа ие болуынан кейін пайда болды. Бұл қорғаныс, отбасылық зорлық-зомбылықтан зардап шеккен күдіктінің өміріне қауіп төнді деген орынды сенімге ие болуы мүмкін екендігін мойындауға негізделген, сондықтан жағдайды ескере отырып, оған қасақана дене жарақаттары келтіруді ақтауға болады.

Қорғау

Қорғану шамасы ретінде, қаладағы өмір сүру синдромы зорлық-зомбылықтан қорғанудың бір түрі ретінде ұсынылады. Мұнда, Америка Құрама Штаттарының көптеген ішкі қалаларында кең таралған нәсілдік бөліну мен зорлық-зомбылықтың күнделікті жағдайын бастан өткерген адам, соғыстың қатал майданында аман қалумен байланысты туындайтын субъективті сезімге ие болады. Осылайша, бұл психологиялық және психиатриялық тәжірибеде танылған синдромға ұқсас жағдайға алып келеді, яғни посттравматикалық стресс бұзылысы (ПТББ). Ақтау үшін ұсынылатын қаладағы өмір сүру синдромы, өзін-өзі қорғау туралы талаптарды нығайтуға бағытталған, онда айыпталушы заңды бұзған іс-әрекеттері үшін қылмыстық жауапкершілікке тартылмауы керек деп мәлімдейді, себебі айыпталушы өзінің өлімге алып келетін іс-әрекеттерінің өмір сүру үшін қажет екеніне объективті түрде сенген. Мұндай жағдайда, бұл іс-әрекет ақталуға болатын кісі өлтіру болып есептеледі. Ақтау арқылы қорғану – қажеттілік принципіне негізделген заңдық қорғанудың кодификациясы.

Осбидің соты

Келлиге қарсы мемлекеттік іс (1984) соты, зорлық көрген әйел синдромы туралы куәліктерді қабылдау арқылы, қылмыскердің субъективті жағдайын қоршаған орта факторларынан туындаған патологиялық синдром ретінде қарастыруға және осы негізде қорғануға мүмкіндік берді. Осбидің мәлімдемесіне сәйкес, соңғы бір жылда екі ер адам оны және оның отбасын қарыз ақшасы үшін қайталап мазалап, қорқытып келген. Сондай-ақ, екі ер адамның көлігінде қару болғандығының куәлігі ұсынылды. Зорлық көрген әйел синдромы ұқсас негіздермен сынға ұшырады: ол әйелдердің әлсіз және әрекетке қабілетсіз екендігі туралы қоғамдық стереотипті күшейтеді. Соттағы куәліктер әйелдің іс-қимылын өзін-өзі қорғау ретінде ақтауы мүмкін болғамен, соттар көбінесе әйелді "бұзылған" деп сипаттайтын куәліктерге назар аударады. Осы қорғаныспен байланысты тағы бір мәселе туындайды, егер "зорлық көрген бала синдромы" сияқты ұқсас синдром қорғаныс ретінде қолданылса, себебі әйелдің отбасылық зорлық-зомбылыққа ерекше осалдығы төмендеуі мүмкін.