Кіріспе
Астрономиялық жұлдыздар каталогы
Генри Дрейпер каталогы (HD) – 1918 және 1924 жылдар аралығында жарияланған астрономиялық жұлдыздар каталогы, онда 225 300 жұлдыздың спектроскопиялық жіктелуі келтірілген. Кейіннен 1925 және 1936 жылдар аралығында жарық көрген Генри Дрейпер кеңейтуі (HDE) арқылы толықтырылды, ол 46 850 жұлдыздың жіктелуін қамтиды, ал 1937–1949 жылдар аралығында кестелер түрінде жарық көрген Генри Дрейпер кеңейту кестесі (HDEC) тағы 86 933 жұлдыздың жіктелуін берді. 2017 жылдың тамызына дейін барлығы 359 083 жұлдыз жіктелген. Генри Дрейпер каталогының құрылысы жұлдыздық спектрлерді жіктеудегі алғашқы қадам болды және оның каталог нөмірлері жұлдыздарды анықтау үшін кеңінен қолданылады. Пикеринг және оның әріптестері аспанды объективтік призма арқылы зерттеуді және алынған спектрлерді жіктеуді бастады. + Дрейпер каталогындағы жұлдыздық спектрлердің жіктелуі Secchi Draper Түсіндірме I А, В, С, D Сутек сызықтары басым. II E, F, G, H, I, J, K, L III M IV N Каталогта кездеспейді. O Вольф–Райет спектрлері, жарқын сызықтары бар. P Планеталық тұмандықтар. Q Басқа спектрлер. Бұл жұмыстың алғашқы нәтижесі 1890 жылы жарық көрген «Жұлдыздық спектрлер каталогы» болды. Бұл каталогта 10 351 жұлдыздың спектроскопиялық жіктелуі бар, олардың көп бөлігі −25° дейінгі солтүстік ендікте орналасқан. Жіктеудің көп бөлігін Уильямина Флеминг жасаған. Жіктеу схемасы бұрын қолданылған Секчи сыныптарын (I–IV) A-дан N-ға дейінгі әріптермен белгіленген нақтырақ сыныптарға бөлуді қарастырды. Сондай-ақ, O әрпі спектрі негізінен жарқын сызықтардан тұратын жұлдыздар үшін, P әрпі планеталық тұмандықтар үшін, ал Q әрпі A-дан P-ға дейінгі сыныптарға сәйкес келмейтін спектрлер үшін қолданылды. Каталогта N типіндегі жұлдыз кездеспеді, ал O типіндегі жұлдыз – HR 2583 Вольф–Райет жұлдызы ғана болды. Мори I-ден XXII-ге дейін нөмірленген жіктелімдерді қолданды; I-ден XX-ге дейінгі топтар Дрейпер каталогының B, A, F, G, K және M типтеріне сәйкес келді, ал XXI және XXII Дрейпер каталогының N және O типтеріне сәйкес келді. Ол спектрлік жіктемеде A жұлдыздарынан бұрын B жұлдыздарын қазіргі орнына орналастырған алғашқы адам болды. 1890 жылы Гарвард колледжінің обсерваториясы Оңтүстік жарты шардағы аспанды зерттеу үшін Перудің Арекипа қаласында бақылау стансасын құрды, ал Оңтүстік жарты шардағы жарқын жұлдыздарды зерттеуді 1901 жылы Энни Джумп Каннон және Пикеринг жариялады. Каннон Дрейпер каталогының әріптік типтерін қолданды, бірақ O, B, A, F, G, K және M әріптерін ғана қолданды, олар сол ретпен келтірілді, сондай-ақ планеталық тұмандықтар үшін P және кейбір ерекше спектрлер үшін Q әріптерін қолданды. Ол сондай-ақ B және A типтері арасындағы жұлдыздар үшін B5A, F және G типтерінен бесінші бөлігіндегі жұлдыздар үшін F2G және т.б. сияқты типтерді қолданды. 1910 және 1915 жылдар аралығында жаңа жаңалықтар жұлдыздық жіктеуге қызығушылықты арттырды, ал Генри Дрейпер каталогының жұмысы 1911 жылы басталды. 1912 жылдан 1915 жылға дейін Каннон және оның әріптестері ай сайын шамамен 5000 спектрді жіктеді. Каталог 1918–1924 жылдар аралығында Гарвард колледжі обсерваториясының жылнамасында 9 томдық көлемде жарық көрді. Онда 225 300 жұлдыздың шамамен орналасуы, шамасы, спектрлік жіктелуі және мүмкіндігінше Durchmusterung каталогтарына сілтемелер келтірілген. Қолданылған жіктеу схемасы Каннонның 1901 жылғы жұмысында қолданылған схемаға ұқсас болды, бірақ B, A, B5A, F2G және т.б. сияқты типтер B0, A0, B5, F2 және т.б. болып өзгертілді. O мен M кластарымен қатар, P тұмандықтар үшін, ал R және N көміртек жұлдыздары үшін қолданылды. Пикеринг 1919 жылдың 3 ақпанында қайтыс болды, ал 6 томды Каннонның қарауына қалдырды. Каннон Генри Дрейпер кеңейтуінде аспанның таңдалған аймақтарында 46 850 әлсіз жұлдыздың спектрлік жіктелуін тапты, ол 1925 және 1936 жылдар аралығында алты бөлімде жарияланды. Ол 1941 жылы қайтыс болғанға дейін жұлдыздарды жіктеуді жалғастырды. Бұл жіктелімдердің көпшілігі 1949 жылы Генри Дрейпер кеңейту кестелерінде жарияланды (осы кестелердің бірінші бөлігі 1937 жылы жарияланды). Бұл кестелерде Каннонның өлімінен кейін жұмысты бақылаған Маргарет Уолтон Майоллдың жіктемелері де бар. Каталог және оның кеңейтулері жұлдыздардың спектрлік типтерін каталогтауға жасалған алғашқы ірі ауқымды әрекет болды және оның құрылысы бүгінгі күні қолданылып жүрген жұлдыздық спектрлердің Гарвард классификациялық схемасына әкелді.
Қолжетімділігі мен қолданылуы
Каталогтың негізгі бөлігіндегі жұлдыздардың шамасы орташа, шамамен 9м дейін (жалаң көзбен көрінетін ең әлсіз жұлдыздардың шамасына тең). Қосымшалар аспанның белгілі бір аймақтарынан іріктелген, 11-ші шамадағы жұлдыздарды қамтиды. Бастапқы каталогтағы жұлдыздар 1-ден 225300-ге дейін нөмірленген (HD префиксі), және 1900.0 эпохасы бойынша оң көтерілудің өсу ретімен нөмірленген. Бірінші қосымшадағы жұлдыздар 225301-ден 272150-ге дейін (HDE префиксі) нөмірленген, ал қосымша карталардағы жұлдыздар 272151-ден 359083-ге дейін (HDEC префиксі) нөмірленген. Дегенмен, нөмірлеу каталог және оның қосымшалары бойынша үздіксіз болғандықтан, HD префиксін қолдануда ешқандай қателікке жол бермейді, сондықтан оны кез келген жағдайда қолдануға болады. Көптеген жұлдыздар әдетте HD нөмірлерімен анықталады. Генри Дрейпер каталогы мен қосымшасы NASA Астрономиялық деректер орталығында астрономиялық каталогтардың үшінші CD-ROM дискісінде қолжетімді болды. Қазіргі уақытта каталог пен қосымша Страсбургтегі Centre de Données astronomiques ("Астрономиялық деректер орталығы", француз тілінде) VizieR қызметінен III/135A каталогы ретінде қолжетімді. Генри Дрейпердің қосымша карталарын машинамен оқуға болатын форматқа келтіру олардың форматына байланысты қиын болды, бірақ бұл міндет 1995 жылға дейін Нестеров, Рёсер және олардың әріптестерімен аяқталды, және қазір карталар VizieR-де III/182 каталогы ретінде қолжетімді.