Жаңа-Йорктегі әлемдік көрме (1939-1940)

Кіріспе

Нью-Йорк қаласында өткен дүниежүзілік көрме

1939–1940 жылдарғы Нью-Йорк дүниежүзілік көрмесі – АҚШ-тың Нью-Йорк қаласындағы Куинс ауданындағы Флашинг Медоус-Корона паркінде өткен дүниежүзілік көрме. Бұл – тарихындағы ең қымбат американдық көрмелердің екіншісі, 1904 жылы Сент-Луисте өткен Луизиана сатып алу көрмесінен кейін ғана қалды. Әлемнің көптеген елдері оған қатысты, және екі маусым бойында 44 миллионнан астам адам көрменің экспонаттарын тамашалады. «Жаңа күннің шапағы» деген ұранмен ашылған бұл көрме болашаққа негізделген алғашқы көрме болды, және ол барлық келушілерге «ертеңгі әлемге» көз жүгіртуге мүмкіндік берді. 1939 жылғы дүниежүзілік көрме басталғалы төрт ай өткен соң Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, көптеген экспонаттар, әсіресе Орталық державалардың оккупациясы астындағы елдердің павильондарында көрсетілгендер, зардап шекті. 1940 жылы көрме жабылғаннан кейін көптеген экспонаттар бұзылды немесе алынып тасталды, бірақ кейбір ғимараттар 1964–1965 жылдары сол жерде өткен Нью-Йорк дүниежүзілік көрмесі үшін сақталды.

Үлкен ашылу

1939 жылдың 30 сәуірінде, өте бұлтты жексенбіде, көрме салтанатты түрде ашылды, оған 206 000 адам қатысты. 30 сәуір күні Джордж Вашингтонның Манхэттендегі тұңғыш президенттік ант беруінің 150 жылдығына сәйкес келді. Көптеген павильондар мен басқа да нысандар ашылуға әлі дайын болмағанмен, ол салтанатты түрде және үлкен мерекемен өтті. Америка Құрама Штаттарының Әскери-теңіз флотының Кариб теңізіндегі маневрлерден кейін Нью-Йоркке келу жоспарлары, бірақ Жапонияның Оңтүстік Қытай теңізінде жасаған агрессивті әрекеттеріне байланысты, флоты сәуір айында Панама каналы арқылы Тынық мұхитына көшірілді. Дэвид Сарнофф, сол кездегі RCA президенті және теледидардың жақтаушысы, RCA павильонында көпшілікке теледидарды таныстыруды таңдады. Көрмедегі технологиялық инновациялардың кең ауқымын көрсете отырып, Франклин Д. Рузвельттің сөзі әртүрлі радио желілерінде ғана емес, сонымен қатар ашылу салтанатының басқа бөліктерімен және көрменің басқа да іс-шараларымен бірге теледидардан көрсетілді. Сол күні ашылу салтанаты мен президент Рузвельттің сөзі 5-12 дюймдік түтікшелі қара-ақ телевизорларда көрсетілді. NBC бұл оқиғаны өздерінің W2XBS (қазіргі WNBC) станциясында Нью-Йорктегі тұрақты жоспарланған теледидар хабарларын тарату үшін пайдаланды. Нью-Йорк қаласының барлық жерінде орналасқан 200-ге жуық теледидар құрылғыларында Рузвельттің телеарнасын шамамен 1000 адам көрді. Теледидарлардың қалпының шынайы екеніне күмәнданатын қонақтарды сендіру үшін, ішіндегі бөлшектері көрінетін, мөлдір қабықшасы бар бір құрылғы жасалды. RCA павильонындағы көрмеге келушілер өздерін теледидардан көре алды. Сонымен қатар, General Electric және Westinghouse павильондарында теледидар көрсетілімдері болды. Көрмеге ресми түрде енгізілген кезде теледидар құрылғылары Нью-Йорк қаласының әртүрлі дүкендерінде сатып алуға қол жетімді болды. Westinghouse сондай-ақ "Электро мотоменді" таныстырды: ол 2 метр биіктікте сөйлейтін, түстерді ажырататын, тіпті темекі "түсіретін" робот. 1940 жылы 3 шілдеде жәрмеңкеде "Супермен күні" өтті. "Күннің супер жігіті мен супер қызы" аталымы спорттық жарыстан кейін және Суперменнің беймәлім адам ойнаған қоғамдық көрінісі болды. Бродвей актері Рей Миддлтон, ол байқаудың төрешісі болды, көбінесе Супермен күні Супермен костюмімен пайда болды, бірақ ол олай істеген жоқ; дегенмен, ол Суперменді сахнадан тікелей радио хабарласу кезінде ойнаған болуы мүмкін. Костюмдегі белгісіз адам Суперменді ойнаған алғашқы актер болғанымен, Бад Коллиер өткен ақпаннан бастап Супермен радио сериясында рөл атқарып келді. Сонымен қатар, бұл жәрмеңкеде 1-ші Дүниежүзілік ғылыми-фантастика конгресі өтті, кейіннен ол "Nycon 1" деп аталды. Ральф Воган Уильямс арфа мен струн оркестрі үшін "Бес вариант дайв және Лазарь" шығармасын дүниежүзілік жәрмеңке тапсырысы бойынша жазды. Алғашқы қойылым 1939 жылы маусымда Карнеги залында Адриан Болт жетекшілік еткен. Сонымен қатар, Британдық кеңес Дүниежүзілік көрменің Британдық аптасына арнап Артур Блисске фортепиано концерті тапсырды. Адриан Болт 1939 жылы 10 маусымда Карнеги залында Нью-Йорк филармониясының симфониялық оркестрін жетекшілік етті, Соломон солист болды. Керамикалық мүсінші Уэйланд Грегори қазіргі заманғы ең ірі керамикалық мүсіндерді көрсететін "Атомның бұлағы" атты шығармасын жасаған. Оның ішінде төрт элемент бар, олардың әрқайсысы биік және салмағы тоннадан асады. Сонымен қатар, "Life" журналында (наурыз, 1939) сегіз электронның суреті берілген. Грегори сонымен қатар өзінің керамикалық мүсіндерін көрсететін екі көрмені General Motors Building, American Imports және American Exports үшін жасады. Көрмеде нейлон мата, View Master және Scentovision (Smell O Vision-нің алғашқы нұсқасы) таныстырылды. Басқа экспонаттар арасында Вермеердің Амстердамдағы Риксмузейден "Сүт қызын" суреті, ақшыл қарындаш қайрау, тамақхана (әлі де Джерси Ситидегі White Mana ретінде жұмыс істейді), General Motors компаниясының футуристикалық автомобильге негізделген қаласы, алғашқы толықтай жасалған компьютерлік ойын және ерте теледидарлар бар. Сондай-ақ, жәрмеңке орталығында орналасқан үлкен планетарий болды. Bell Labs компаниясының Voder пернетақтамен жұмыс істейтін сөйлеу синтезаторы жәрмеңкеде көрсетілді.

On April 30, 1939, a very cloudy Sunday, the fair had its grand opening, with 206,000 people in attendance. The April 30 date coincided with the 150th anniversary of George Washington's inauguration, in Lower Manhattan, as the first President of the United States. Although many of the pavilions and other facilities were not quite ready for this opening, it was put on with pomp and great celebration. Plans for the United States Navy Fleet to visit New York City for the opening of the fair following maneuvers in the Caribbean were canceled, however, due to aggressive moves being made by Japan in the South China Sea, and the fleet instead transferred to the Pacific via the Panama Canal in April. David Sarnoff, then president of RCA and a strong advocate of television, chose to introduce television to the mass public at the RCA pavilion. As a reflection of the wide range of technological innovation on parade at the fair, Franklin D. Roosevelt's speech was not only broadcast over the various radio networks but also was televised along with other parts of the opening ceremony and other events at the fair. That day, the opening ceremony and President Roosevelt's speech were seen on black and white television sets with 5 to 12 inch tubes. NBC used the event to inaugurate regularly scheduled television broadcasts in New York City over their station W2XBS (now WNBC). An estimated 1,000 people viewed the Roosevelt telecast on about 200 television sets scattered throughout the New York metropolitan area. In order to convince skeptical visitors that the television sets were not a trick, one set was made with a transparent case so that the internal components could be seen. As part of the exhibit at the RCA pavilion, visitors could see themselves on television. There were also television demonstrations at the General Electric and Westinghouse pavilions. During this formal introduction at the fair, television sets became available for public purchase at various stores in the New York City area. Westinghouse also featured "Elektro the Moto Man": the 7 feet (2 m) tall robot that talked, differentiated colors, and even "smoked" cigarettes. On July 3, 1940, the fair hosted "Superman Day". Notable was the crowning of the "Super Boy and Super Girl of the Day" following an athletic contest, and a public appearance by Superman, played by an unidentified man. Broadway actor Ray Middleton, who served as a judge for the contest, is often credited with having appeared in the Superman costume on Superman Day, but he did not; however, he may have played Superman during a live radio broadcast from the scene. Although the unknown man in the costume is often said to have been the first actor ever to play Superman, Bud Collyer had been performing the role on the Superman radio series since the preceding February. The fair was also the occasion for the 1st World Science Fiction Convention, subsequently dubbed "Nycon 1". Ralph Vaughan Williams composed his work for harp and string orchestra Five Variants of Dives and Lazarus on commission from the World's Fair. The first performance was at Carnegie Hall in June 1939, conducted by Adrian Boult. In addition, the British Council commissioned a piano concerto from Arthur Bliss for the British Week at the World's Fair. Adrian Boult conducted the New York Philharmonic Symphony Orchestra in Carnegie Hall on June 10, 1939, with Solomon as the soloist. Ceramic sculptor Waylande Gregory created The Fountain of the Atom, which displayed the largest ceramic sculptures in modern times. It included the four Elements, each measuring high and each weighing over a ton. There were also eight electrons, which were illustrated in Life Magazine (March 1939). Gregory also created two exhibitions featuring his ceramic sculptures for the General Motors Building, American Imports and American Exports. Nylon fabric, the View Master, and Scentovision (an early version of Smell O Vision) were introduced at the Fair. Other exhibits included Vermeer's painting The Milkmaid from the Rijksmuseum in Amsterdam, a streamlined pencil sharpener, a diner (still in operation as the White Mana in Jersey City, New Jersey), a futuristic car based city by General Motors, the first fully constructed computer game, and early televisions. There was also a huge globe/planetarium located near the center of the fair. Bell Labs' Voder, a keyboard operated speech synthesizer, was demonstrated at the Fair.

Аймақтар

Көрме жеті географиялық немесе тақырыптық аймаққа бөлінді, олардың бесеуінде "Басты көрмелер" болды, сондай-ақ екі Басты көрме өз ғимараттарында орналасты. Көрме алаңында салынған барлық құрылыстар сәулеттік ерекшеліктерімен көзге түсті, олардың көптегені әртүрлі жағынан жаңашылдыққа ұмтылды. Архитекторлар корпоративтік немесе мемлекеттік демеушілер тарапынан шығармашылыққа, күш-жігерге және жаңаруға шақырылды. Жаңа ғимарат жобалары, материалдар мен жиһаздары бұл заманның қалыпты құбылысы болды. Көптеген аймақтар жартылай шеңбер пішіндес орналастырылды, олардың орталығында Уоллес Харрисон мен Макс Абрамовиц жобалаған Тақырыптық орталық орналасқан еді, ол екі толығымен ақ түсті, ескере орналасқан монументалды ғимараттан – Трилоннан (биіктігі 213 метрден астам) және Перисферадан тұрды. Перисфераның ішінде "ертеңгі қаланың макеті" болды, оны келушілер еден деңгейінен жоғары жылжымалы жолмен қарап тамашалады. Аймақтар түрлі түсті белгілермен, соның ішінде әртүрлі қабырға түстерімен, бояуларымен және әртүрлі түсті жарықтандырумен ерекшеленді.

Байланыс және бизнес жүйелері аймағы

Темалық орталықтың солтүстігіне қарай Патриоттар даңғылымен келе жатқан жәрмеңкеге келгендер Байланыс және Бизнес жүйелері көрмесімен кездеседі. Осы аймақтың орталық нүктесі – Байланыс ғимараты, оның екі жағында 49 метрлік (160 фут) екі тіреуіш орналасқан. AT&T павильонында Voder, механикалық синтетикалық дауыс, қатысушыларға сөйлеп, электрондық дауыстардың ондаған жылдардан кейін кеңінен қолданылатынын болжады. Олар "Уақыт" деп аталған, 30 фут биіктігі мен 140 фут ені бар күн сағатын жасады. Ол "Бизнес жүйелері мен сақтандыру" ғимаратында, Роуз-кортта, жәрмеңкенің Байланыс және Бизнес аймағында орналасқан. Осы бизнес көрмелерінің жанында, "Дөңгелектер көшесінде" "Өнер шеберлері" ғимараты орналасқан, онда Орта ғасырдан 1800 жылға дейінгі Ескі шеберлердің 300 бағалы туындысы қойылған. Уэлен мен оның командасы Еуропадан картиналар мен мүсіндерді әкелуге қол жеткізді. Тридцать бес галереяда Да Винчи мен Микеланджелодан Рембрандтқа, Халстан Караваджо мен Беллиниге дейінгі ұлы туындылар көрсетілді.

Француз павильоны

Темалық орталықтың солтүстік-шығысындағы Бейбітшілік алаңында орналасқан француз павильоны екі қабатты құрылыс болатын, оның қасбетінде "ұлы сәнді қисықтармен" жасалған үлкен терезелер орналасқан.

Италиялық павильон

Италиялық павильон ежелгі Римнің сәнін және заманауи стильді біріктіруді көздеді, ал павильонның фасадын радионы ойлап тапқан Гульельмо Маркониге арналған 200 фут (61 метр) биіктіктегі сарқырама безендірді. Павильон Президенттік қатардың солтүстігі мен Континентальді даңғылындағы GJ 1 учаскесінде 100 000 шаршы фут алаңды алып, 3 миллион доллардан астам құнға бағаланды. Онда мозаикалық еденде биік бағана тұрып, оның үстінде Римнің аңыз бойынша негізін қалаушы Ромулдың анасы – Бүре әйелдің мүсіні орналастырылған. Нино Джорданоның Капитолий Бүре әйелінен римдік жеңіс аркасының сызықтары жоғары қарай созылды. Ежелгі және қазіргі Римнің эмблемаларымен, сондай-ақ оның жаңа отаршылдық «империясының» карталарымен әшекейленген ұзын қабырғалар қара мәрмәрден жасалған тұғырларға орнатылған ростралармен үш бөлікке бөлінді және жұмсақ ақ рим жұқа қабықшасымен безендірілді. Осы қабырғалар Романо Романеллидің Муссолинидің қола мүсініне пана болды, ол бөлменің ортасында қара мәрмәр тұғырынан биік тұрды. Павильонның ішкі дизайнын 1930 жылдардың басында Германиядағы Баухаус мектебінде оқыған жапондық сәулетші және фотограф Ивао Ямаваки жасады.

Палестинаның еврей павильоны

Палестинаның еврей павильоны әлемге он жылдан кейін Израиль мемлекетіне айналған қазіргі заманғы еврей мемлекетінің идеясын таныстырды. Павильонның фасадында ар-деко стиліндегі мүсінші Морис Аскалонның "Ғылымтанушы, еңбекші және жер жыртушы" деген атпен жасаған монументалды соққымен пішілген мыс рельефі орналасқан. Павильон еврейлердің жетістіктерін және олардың жерді дамытудағы үлесін көрсету мақсатында құрылған.

Нидерланды павильоны

Бұл көрме империяның үш бөлігінің – Еуропа Корольдігінің, Голландиялық Шығыс Үндістанның және Оңтүстік Америкадағы Суринам мен Кюрасао аймақтарының – мәдени маңыздылығын толыққанды зерттеді.

Панамерикан одағы павильоны

Панамерикандық одақтың 21 елі мен бірнеше коммуникация компаниялары Панамерикандық одақтың павильонында өкілдік етілді. Аргентина, Бразилия, Чили, Венесуэла, Куба, Мексика және Никарагуа – ынтымақтастық көрсететін елдердің арасында болды. Әр ел өз елін көрсетуге және оны әлемде, әсіресе Америка Құштама Штаттарында одан да тартымды етуге мүмкіндік алды. Әлемдік көрменің мәдени деңгейін арттыру мақсатында елдер туризмді насихаттап, американдықтарға ұнау үшін АҚШ-пен салыстыруға тырысты.

Польша павильоны

Польша павильоны алтынмен қапталған мыс қалқандары бар болат мұнарадан, құмтастан салынған ғимараттан және дөңгелек ғимараттағы поляк мейрамханасынан тұрды. Екінші Польша Республикасы шамамен 200 тонна артефакт дайындады, оның ішінде король Казимир IV-нің патшалық кілемі, Польша тарихының маңызды оқиғаларын бейнелейтін жеті картина, 150 заманауи поляк суреті, Йозеф Пилсудскийдің қоладан жасалған ескерткіші, Корник қамалынан поляк гусарының қару-жарағы, ежелгі польша қару-жарағы (14-18 ғасырлар), жәрмеңке үшін арнайы құйылған қоңырау, халықтық киімдер, елдің әртүрлі аймақтарынан әкелінген үй жиһаздары және 200-ден астам польшалық өнертабыстар, мысалы, 1937 жылы жасалған Pm36 1 типті бірінші польшалық жылдамдықты бу машинасы (сағатына 140 км/сағ немесе 87 миль). Павильонда Польша туралы "Польшаға саяхат жасаңыз!" (1938) деген түсті фильм көрсетілді, ол жаңадан ойлап табылған Kodak Kodachrome процесімен түсірілген. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде фильмнің атауы "Ана мекенім" деп өзгертіліп, Ева Кюридің түсіндіруі қосылды.

Швед павильоны

"Швед модерні – дизайндағы саналылыққа қарай қозғалыс" атты швед павильонын Свен Маркелиус жобалаған және Швециядағы демократия мен әл-ауқаттың дамуын көрсеткен. Павильон ғимараттары орталық бақтың төңірегінде орналасқан, олардың ішінде мейрамхана мен кинотеатр, сондай-ақ 2,8 метрлік Далекарлиан аты болған.

КСРО павильоны

КСРО (Совет) павильоны жартылай шеңбер пішінді құрылыс болатын, екі қанаты ішінара ауланы қоршап тұрды. КСРО павильонының ауласында 79 метрлік (260 фут) биіктіктегі бағанада мүсін орналасқан. Павильон 1939 жылы ғана ашылып, сол жылдың соңында бұзылды.

АҚШ (федералды) ғимараты

АҚШ Федералдық ғимаратының негізгі ғимараты екі 46 метрлік тіректің арасында орналастырылған. Федералдық ғимарат және оны қоршаған бірнеше құрылыстарда 22 штат пен Пуэрто-Рикоға арналған, барлығы 23 экспонат болған. Қосымша қоңыраулар қосылғаннан кейін орналым 1957 жылға дейін аяқталмады.

Тамақ аймағы

Үкімет аймағының оңтүстік-батысында 13 ғимараттан тұратын Тамақ аймағы орналасқан (Түркия мен Швеция экспонаттарынан басқа, олар физикалық тұрғысынан Тамақ аймағында болғанымен, Үкімет аймағының бір бөлігі саналды). Оның басты экспонаты – «Азық-түлік №3», бидай сабақтарын бейнелейтін ромбо пішіндес, төрт шахтасы бар құрылым. GM павильонындағы дүкендердің ішінде автосалон мен тұтынушылар соңғы GM және Frigidaire өнімдерін көре алатын тұрмыстық техника дүкені болды. Көрмеге қоса, әртүрлі теміржолдар мен өндіріс компаниялары, мысалы, Том Тамб локомотиві сияқты маңызды тарихи заттар қойылды. Пенсильвания теміржолы (PRR) өздерінің S1 локомотивін көрсетті, ол жүргізуші дөңгелектердің астына орнатылған және күні бойы үздіксіз жұмыс істеді. Денвер және Рио-Гранде Батыс теміржолы өздерінің 4-6-0, #169 локомотивін көрсетті. Британдық Лондон Мидленд және Шотландия теміржолы Коронация Шотландия экспресс пойызын, LMS Princess Coronation Class 6229 Duchess of Hamilton локомотивімен (қарындас локомотив 6220 Coronation ретінде жасырылған) жәрмеңкеге жіберді. GM-нің Электромотив бөлімінде сол кездегі жаңа, жүйелденген дизельді-электрлік жолаушылар локомотивтері көрсетілді. Италия мемлекеттік теміржолдары 126 миль/сағ (203 км/сағ) жылдамдық рекордын көрсеткен ETR 200 электрлік көп бірліктерден тұратын пойыздың бірін көрсетті.

Көңіл көтеру аймағы

Корпоративтік және мемлекеттік аймақтардан тыс, өте танымал, бірақ көңіл көтермейтін Ойын-сауық аймағы тақырыптық матрицаға енгізілмеді және аймақ емес, аймақ ретінде жіктелді. Ол Дүниежүзілік көрменің бульварынан оңтүстікке қарай, Фонтан көлінің шығыс жағалауында орналасқан. (кейіннен Кони-Айлендке көшірілді, онда ол тұр, бірақ жұмыс істемейді), 3 футтік тар рельсті Гимбельс Флайер пойызбен саяхат, және "Кішкентай Ғажайып қалашық" сияқты карнавалдық қойылымдар, кішкентай бойлы адамдармен. Көптеген қойылымдар көрермендерге өте ашық киімдерде немесе топлесс әйелдерді көруге мүмкіндік берді, мысалы, "Тірідей қатып қалған қыз", "Тірі суреттер" және "Венера арманы" ғимараты. Соңғы аттракцион испан сюрреалистік суретшісі Сальвадор Дали жасаған павильон болды, ішінде ерекше мүсіндер мен скульптуралар, сондай-ақ мүсіндер ретінде поза берген жартылай жалаңаш актерлер болды. Көрме барысында көрнекті саясаткерлер "төменгі деңгейдегі ойын-сауық" туралы бірнеше рет наразылық білдірді, ал Нью-Йорк полициясының әдепсіздікке қарсы бөлімі бірнеше рет осы аймақтағы қойылымдарға рейд жасады, бірақ халық бұл түрдегі ойын-сауықты көбінесе қабылдады. 1940 жылғы маусымда аймақ "Ұлы Ақ Жол" деп қайта аталды.

Бендикс Лама ғибадатханасы және жалаңаш шоу

Бендикс лама ғибадатханасы Маньчжурияның Рехе қаласындағы 1767 жылғы Потала ғибадатханасының 28000 бөліктен тұратын толық көлемді көшірмесі болды. Оны өнеркәсіпші және зерттеуші Винсент Бендикс тапсырып, әкелген. Ғибадатхана бұрын 1933 жылы Чикагодағы «Өндірістің ғасыры» деп аталған дүниежүзілік көрмеде көрсетілген. 1939 жылы келушілер саны көңіл көншітпеді. Осының салдарынан 1940 жылы ғибадатханаға «жас будда монахының эротикалық құштарлықтарын» егжей-тегжейлі көрсететін, қызықтыруға толы қосымша көрсетілім қосылды. Көрсетілімде бірнеше жалаңаш әйелдер қатысты.

Аквакада

Билли Роуздың Аквакадесі – бұл көптеген танымал Голливуд мюзиклдерінің кейбір формаларын болжаған керемет музыкалық және су шарасы. Көрермендерге арналған 10 000 орындық арнайы амфитеатрде көрсетілген бұл шоуға синхронды жүзу өнеріне сүйемелдеу үшін оркестр тартылды. Сол дәуірдегі ең танымал жүзушілер Джонни Вайсмуллер мен Элеонора Холм осы шарада өнер көрсетті. Олар минутына 8000 галлондық жылдамдықпен құйылатын сарқырамалармен, жарық пен судың керемет тізбектерімен көрермендерді таң қалдырды. Кіру билетінің бағасы 80 цент болды. Әлемдік көрменің музыка бөлімінің бас директоры Олин Даунс, жоспарланған концерттер мен реситалдардың кең ауқымын ұйымдастыру үшін Шола Канторумның директоры Хью Росты таңдады. Джон У. Хаузерман ғимаратқа орнатылған жаңа Aeolian Skinner түтікшелі органның қаржыландыруын жүзеге асырды.

Жеке экспонаттар

1939 жылғы көрмеде екі басты экспонат ешқандай "аймаққа" кірмей орналасқан. Біріншісі – Медицина және халық денсаулығы ғимараты, ол Конституция алаңында және Патриоттар даңғылында (Темалық орталықтан солтүстік-шығысқа қарай) орналасқан. Бұл құрылыста адам денесіне арналған үлкен "Адам залы" және медициналық мамандықтар мен құрал-жабдықтарға арналған "Медициналық ғылым залы" болған. "Дүниежүзілік көрме" станциясы пойыздың соңғы аялдамасы болды (кейбір пойыздар да "Дүниежүзілік көрме" станциясына барды), ол жер бетінде, көрме аумағынан қоршаумен бөлініп, әлі де пайдаланылып келе жатқан Ямайка депосынан өтіп жүрді. 1939–40 жылдардағы көрме үшін, Сент-Луис вагондар компаниясы 1938 жылдың соңында Флашинг желісі үшін 50 "Дүниежүзілік көрме Steinway" вагондарынан арнайы партия жеткізді. #5655 нөміріндегі вагон Нью-Йорк көлік мұражайының паркінде сақталған.

Жабылу және ағымдағы жағдай

Көрме екі маусым бойы, сәуірден қазанға дейін, жыл сайын ашық болды және 1940 жылғы 27 қазанда ресми түрде жабылды. 1940 жылғы маусымға дейін жәрмеңке бюджетінің артығын бақылауға алу және билет сатудан түсетін табысты арттыру үшін Уэлэн банкир Харви Гибсонмен ауыстырылды. Сонымен қатар, ойын-сауық мүмкіндіктеріне көбірек мән беріліп, білім беру және рухани көтеріңкілік көрмелеріне азырақ көңіл бөлінді. Ұлы жәрмеңкеге 45 миллионнан астам адам келді және шамамен 48 миллион долларлық кіріс әкелді. Fair Corporation 67 миллион доллар инвестициялағандықтан (басқа көздерден шамамен жүз миллион долларға қоса), бұл қаржылық сәтсіздікке ұшырады және корпорация банкрот деп жарияланды. Дүниежүзілік көрменің көптеген аттракциондары жабылудан кейін Кони-Айлендтегі Луна паркіне сатылды, оларға 1941 жылғы Нью-Йорк Дүниежүзілік Көрмесі деп аталуға рұқсат берілді. Life Savers парашютпен секіру сол жылы сатылып, Кони-Айлендтегі Стиплечез паркіне көшірілді, онда ол Парашют секірісі деп аталды. Бұл оқиғаның себебі әлі анықталған жоқ, бірақ Нью-Йорктегі британдық агент Уильям Стивенсонның ішкі жұмыстарға қатысы бар деген дәлелдер бар. 1940 жылы Еуропадағы Осілік державалардың ықпалында болған Польша, Чехословакия және Франция сияқты елдер өз павильондарын ерекше ұлттық мақтанышпен ұйымдастырды. 1939 жылғы маусымға қатыспаған жалғыз ірі держава – Германия болды, ол бюджеттік қиындықтарды себеп көрсетті. КСРО павильоны бірінші маусымнан кейін демонтаждалды, оның орнында "Американдық орталық" деп аталған бос алаң қалды. Көрме жабылған кезде көптеген еуропалық қызметкерлер өз елдеріне қайта алмады, сондықтан олар АҚШ-та қалды және кейбір жағдайларда американдық мәдениетке зор әсер етті. Мысалы, Анри Соле француз павильонынан көшіп, Le Pavillon мейрамханасын ашты, Пьер Фрэнни бас аспазшы қызметін сақтап қалды. Екінші дүниежүзілік соғыс Осілік державалардың павильондарында көрсетілген экспонаттармен не істеу керектігі туралы қосымша мәселелер тудырды. Польша павильонының жағдайында, заттардың көп бөлігі Польша үкіметі Лондоннан эмиграцияда Американың Польша мұражайына сатылып, Чикагоға жіберілді. Бір ерекшелік – Польша-Литва королі Ягеллоның ескерткішіне жасалды, ол қала әкімі Фиорелло Ла Гардияға қатты ұнады, ол оны бүгінге дейін тұрған Орталық паркте орнату науқанына жетекшілік етті.

The fair was open for two seasons, from April to October each year, and was officially closed permanently on October 27, 1940. To get the fair's budget overruns under control before the 1940 season and to augment gate revenues, Whalen was replaced by banker Harvey Gibson. In addition, much greater emphasis was placed on the amusement features and less on the educational and uplifting exhibits. The great fair attracted over 45 million visitors and generated roughly $48 million in revenue. Since the Fair Corporation had invested 67 million dollars (in addition to nearly a hundred million dollars from other sources), it was a financial failure, and the corporation declared bankruptcy. Many of the rides from the World's Fair were sold after its closure to Luna Park at Coney Island, which was allowed to call itself the New York World's Fair of 1941. The Life Savers Parachute Jump was sold that same year and relocated to Steeplechase Park in Coney Island, where it was renamed the Parachute Jump. The bombing has never been solved, but there is evidence that bombing was an inside job by William Stephenson, a British agent based in New York. Countries under the thumb of the Axis powers in Europe in 1940 like Poland, Czechoslovakia, and France ran their pavilions with a special nationalistic pride. The only major world power that did not participate for the 1939 season was Germany, citing budget pressures. The USSR Pavilion was dismantled after the first season, leaving an empty lot called "The American Commons". When the fair closed, many among the European staff were unable to return to their home countries, so they remained in the US and in some cases exercised a tremendous influence on American culture. For example, Henri Soulé moved from the French Pavilion at the fair to open Le Pavillon restaurant, retaining Pierre Franey as head chef. World War II presented additional problems with what to do with the exhibits on display in the pavilions of countries under Axis occupation. In the case of the Polish Pavilion, most of the items were sold by the Polish Government in exile in London to the Polish Museum of America and shipped to Chicago. A notable exception was made for a monument of the Polish–Lithuanian King Jagiełło to which Mayor Fiorello La Guardia took such a liking that he helped spearhead a campaign to have it installed in Central Park, where it still stands today.

Бельгиялық павильон

1940 жылдан сақталған тағы бір ғимарат Генри Ван де Вельде жобалаған Бельгиялық ғимарат болды. Ол Вирджиния штатының Ричмонд қаласындағы Вирджиния Юнион университетіне тапсырылды және 1941 жылы Ричмондқа жіберілді. Университет осы ғимаратты әлі күнге дейін баскетбол ойындарына пайдаланады.

Бендикс лама ғибадатханасы

Көрмеден кейін ғибадатхана қайтадан бөлшектеліп, көп жылдар бойы сақтауға қойылды. Оны Оберлин колледжінде, Гарвард университетінде, Индиана университетінде және басқа да жерлерде орнату туралы ұсыныстар болды, бірақ қаржы жетіспеуіне байланысты ешқайсысы іске аспады. 1984 жылы шамамен 28 000 бөлігі Швецияның Стокгольм қаласындағы Этнографиялық мұражайға жіберілді, оны жақын жердегі саябақта қайта құру жоспарланған, бірақ көрші Қытай елшілігінің наразылығы жобаны белгісіз мерзімге тоқтатты.

Нью-Йорк қаласының ғимараты

1939 жылғы көрменің кейбір ғимараттары 1946 жылдан бастап, 1951 жылы Манхэттенге тұрақты штаб-пәтеріне көшкенге дейін Біріккен Ұлттар Ұйымының алғашқы уақытша кеңсесі ретінде пайдаланылды. Осы кезеңде бұрынғы Нью-Йорк қаласы ғимараты БҰҰ Бас Ассамблеясының отырыстары үшін қолданылды. Кейіннен бұл ғимарат 1964 жылы Нью-Йорк павильоны ретінде қайта жаңартылып, Нью-Йорк қаласының панорамасын – қаланың толық масштабты моделін ұсынды. Ол Куинс өнер және мәдениет орталығына (кейін Куинс өнер мұражайы, қазір Куинс мұражайы деп аталады) үй болды, ол әлі де панораманы сақтап, оны жаңартып тұрады. 1939–40 жылдарғы көрменің тағы бір нысаны бастапқы орнында сақталды: Нью-Йорк метросының Метс–Уиллеттс Пойнт станциясы, ол көрмеге арналғаннан кейін қайта салынған. Ол 1964–65 жылдарғы шараларға да қызмет етті және қазір де Нью-Йорк Метс командасының ойындары мен АҚШ ашық теннис турниріне жол ашады.

Мәдени сілтемелер

1939 жылғы әлемдік көрмеге келгендерге күшті әсер етіп, америкалықтардың бір буынына үлкен ықпал жасады. Келешек ұрпақтар оның қалдырған әсерін көркемдік туындылар мен өнер арқылы қайта жаңғыртуға тырысты.