Кіріспе
1993 жылғы Myst видео ойыны — Рэнд және Робин Миллер жасаған оқиғалық видео ойын. Ол Cyan, Inc. компаниясымен әзірленді, Broderbund баспасынан жарық көрді және алғаш рет 1993 жылы Macintosh үшін шығарылды. Ойын барысында ойыншы арнайы кітап арқылы Myst деп аталатын құпия аралға саяхаттайды. Ойыншы заттармен әрекеттеседі және алдын ала көрсетілген суреттерге басу арқылы қоршаған ортаны зерттейді. Ойынның жұмбақтарын шешу ойыншыға басқа әлемдерге ("Эраларға") саяхаттауға мүмкіндік береді, бұл ойын кейіпкерлерінің тарихын ашады және кімге көмектесу керектігін шешуға көмектеседі. Миллер ағайындылары ойын жасаумен айналысып, балаларға арналған қара-ақ, көбінесе сюжетсіз туындыларды жасаудан бастады. Олар Myst-ті ересектерге арналған, графикалық тұрғыдан әсерлі, сызықты емес оқиғасы және құпия элементтері бар ойын еткісі келді. Ойынның дизайны видео ойын консольдарының кішкентай жады көлемімен және CD-ROM дискінің баяу жылдамдығымен шектелді. Ойын Apple Macintosh компьютерлерінде жасалды және HyperCard бағдарламалық платформасында жұмыс істеді, бірақ басқа платформаларға көшіру үшін жаңа ойын қозғалтқышын жасау қажет болды. Myst сыншылар тарапынан да, коммерциялық тұрғыдан да сәтті болды. Сыншылар ойынның ойыншыларды өзінің фантастикалық әлеміне толыққанды енгізу қабілетін жоғары бағалады. Ол жасалған ең ықпалды және ең жақсы видео ойындардың бірі деп есептеледі. 6 миллионнан астам данасы сатылып, Myst шамамен он жыл бойы ең көп сатылған ПК ойыны болды. Ойын CD-ROM дискісін пайдалануды кеңейтуге көмектесті, мультимедиялық франшизаны құрды және клондар, пародилер, жаңа видео ойын жанрларын, сондай-ақ романдар мен басқа да медиа түрлерін шабыттандырды. Ойын бірнеше платформаға көшіріліп, бірнеше рет жаңартылды.
Myst is an adventure video game designed by Rand and Robyn Miller. It was developed by Cyan, Inc., published by Broderbund, and first released in 1993 for the Macintosh. In the game, the player travels via a special book to a mysterious island called Myst. The player interacts with objects and traverses the environment by clicking on pre rendered imagery. Solving puzzles allows the player to travel to other worlds ("Ages"), which reveal the backstory of the game's characters and help the player make the choice of whom to aid. The Miller brothers had started in game development creating black and white, largely plotless works aimed at children. They wanted Myst to be a graphically impressive game with a nonlinear story and mystery elements aimed at adults. The game's design was limited by the small memory footprint of video game consoles and by the slow speed of CD ROM drives. The game was created on Apple Macintosh computers and ran on the HyperCard software stack, though ports to other platforms subsequently required the creation of a new engine. Myst was a critical and commercial success. Critics lauded the ability of the game to immerse players in its fictional worlds. It has been called one of the most influential and best video games ever made. Selling more than six million copies, Myst was the best selling PC game for nearly a decade. The game helped drive adoption of the CD ROM drive, spawned a multimedia franchise, and inspired clones, parodies, and new video game genres, as well as spin off novels and other media. The game has been ported to multiple platforms and remade multiple times.
Өндіріс
Myst – Cyan жасаған ең ірі жоба ғана емес, сонымен қатар оны дамытуға ең көп уақыт кеткен. Оған бұрынғы балаларға арналған ойшау әлемдер ықпал еткен. Дамудың алғашқы кезеңінің көп бөлігі жұмбақтар мен ғасырларды ойлап табуға жұмсалды, ал оқиға екінші орында тұрды. "Біз кеңістік дизайнерлері едік [ ] және карталар оқиғаны тудырды", – деді Рэнд. Сюжет ортаның өзгеруімен бірге дамыды, әлемдегі әрбір жаңа құрылыспен жаңа оқиғалық бөлшектер пайда болды. Ойын HyperCard бағдарламалық қамтамасымен, негізінен Macintosh Quadra 700 компьютерінде жасалды. Қоршаған орталар StrataVision 3D-де көрсетілді, ал Macromedia MacroModel-де қосымша модельдеу жұмыстары жүргізілді. Myst-тің бастапқы HyperCard Macintosh нұсқасында әрбір ғасыр жеке HyperCard стегі ретінде сақталған. Навигация ішкі түймелер жүйесі және HyperTalk сценарийлері арқылы жүзеге асырылды, суреттер мен QuickTime бейнелері әртүрлі плагиндерге жіберілді; мәнісінде, Myst – командалармен байланыстырылған жеке мультимедиа слайдтар тізбегі болып табылады. Ойынның басында инвентарь, жаулар немесе өлу мүмкіндігі болмайды деп шешілді; бірақ, көптеген ойыншылардың ойынды аяқтауға айлар қажет екенін ескере отырып, сақтау жүйесі қосылды.
The original HyperCard Macintosh version of Myst had each Age as a unique HyperCard stack. Navigation was handled by the internal button system and HyperTalk scripts, with image and QuickTime movie display passed off to various plugins; essentially, Myst functions as a series of separate multimedia slides linked together by commands. Early on they had decided that there would be no inventory, enemies, or ways to die; eventually, they included a save system as a concession to the fact that it would take most players months to complete the game.
Аудио
Крис Брандкамп Myst ойынында дыбыс инженері болып жұмыс істеді; ол сонымен қатар Cyan компаниясының бас қаржы директоры қызметін атқарды. Брандкамп ойындағы көптеген қоршаған орта дыбыстарын және қосымша эффектілерді жасады. Дыбыстар дұрыс сайып келуі үшін Брандкамп ойынның графикалық элементтері орналасқанша күтуге мәжбүр болды. Алғашқыда Cyan саундтректі пошта арқылы тапсырыспен шығарды, бірақ Myst ойынының жалғасы Riven шығар алдында Virgin Records саундтректі шығару құқығын сатып алды, және CD 1998 жылдың 21 сәуірінде қайта жарық көрді.
Шығару
Myst 1993 жылдың қыркүйегінде Macintosh компьютерлері үшін шығарылды, «Сенің әлеміңе айналатын түс көру сияқты оқиға» деген ұранымен таныстырылды. Ойынның Myst Island бөлігінің демо-дискілері алдын ала тамашалау үшін қолжетімді болды. Ойын 1994 жылдың наурызында Windows жүйесіне көшірілді және 1995 жылдың наурызына қарай миллионнан астам данасы сатылды. Myst 2000 жылға дейін бүкіл әлем бойынша 6,3 миллионнан астам дана, оның ішінде АҚШ-та 4,3 миллионнан астам дана сатылды; және The Sims 2002 жылы одан көп сатылғанша, 1990 жылдар бойы ПК үшін ең көп сатылған ойын болды. The 7th Guest ойынымен бірге Myst CD-ROM дискілерінің сатылымын жеделдеткен маңызды бағдарлама болды. Ойын екі миллионнан астам дана сатқан алғашқы CD-ROM ойыны болды.
Қайта жасау және порттар
Myst-тің табысы ойынның бірнеше платформаға көшірілуіне әкелді. Sega Saturn, Sony PlayStation, Atari Jaguar CD, AmigaOS, CD i және 3DO консольдары үшін нұсқалар шығарылды. Sega CD-ге арналған нұсқаны Sunsoft әзірледі және алдын ала көрсетті, бірақ ақырында шығарылмады. Ойынның жаңартылған нұсқасы, Myst: Masterpiece Edition, 2000 жылдың мамырында шықты. Ол түпнұсқа ойынға қарағанда бірнеше жақсартуларды қамтиды: бейнелер түпнұсқа Myst-тің 256 түсінің (8 бит) орнына 24 биттік truecolor түрінде қайта жасалды; саундтрек қайта өңделді және дыбыс эффектілері жақсартылды. 2023 жылы жанкүйерлер ойынын Atari 2600 үшін «қайта жасады». Myst-тің толық ремейкі, RealMyst: Interactive 3D Edition, Cyan және Sunsoft әзірледі және Ubisoft 2000 жылдың қарашасында Windows PC үшін, ал 2002 жылдың қаңтарында Mac үшін жариялады. Түпнұсқадан айырмашылығы, realMyst ойынында еркін жүру, нақты уақыт 3D графикасы бар. Ойынның оқиғасын кейінгі жазбалармен үйлесімді ету үшін ауа райының әсерлері мен күндіз/түн циклі кішігірім толықтырулармен бірге Эраларға қосылды. Ойынға сондай-ақ Rime деп аталатын жаңа Эра қосылды, ол кеңейтілген аяқта көрсетілген. Шығарылған кезде Cyan ремейкті бұрынғы технологиялық шектеулер болмаса, олар бастапқыда жасаған ойын ретінде сипаттады. 2014 жылы Cyan Unity қозғалтқышында жұмыс істейтін ойынның жаңа визуалды жақсартылған нұсқасын шығарды, realMyst: Masterpiece Edition. Ремейк 2015 жылдың 28 қаңтарында 2.0 нұсқасына жаңартылды, онда бірнеше қателер түзетілді және көптеген модельдер мен текстуралардың егжей-тегжейі жақсартылды. Қолмен және мобильді порттарға Myst-тің PlayStation Portable үшін қайта жасалуы кіреді, ол алғаш рет 2006 жылы Жапонияда шықты. Ремейк realMyst-тің Rime Эрасын және жоғары ажыратымды кең экранды бейнелерді қамтиды. Nintendo DS және Nintendo 3DS үшін ұқсас нұсқалар 2007 және 2012 жылдары шықты. Cyan және Mean Hamster Software 2005 жылы Microsoft Windows Mobile платформасы үшін Myst-ті шығарды; Riven көп ұзамай портталды. 2008 жылдың тамызында Cyan компаниясы Apple iOS үшін Myst нұсқасын жасап жатқанын жариялады. Ойын 2009 жылдың 2 мамырында iTunes App Store-дан жүктеуге қолжетімді болды. Бастапқы жүктеу көлемі 727 МБ болды, бұл iPhone стандарттарына сәйкес өте үлкен болып саналды. 2012 жылдың 14 маусымында realMyst-тің жаңартылған нұсқасы iPad 2 және одан жоғары үшін, бастапқы PC нұсқасына қарағанда жақсартылған графикамен шықты. 2017 жылдың 26 қаңтарында realMyst нұсқасына негізделген Android құрылғылары үшін нұсқасы шықты, оны Noodlecake шығарды және жариялады, ал Riven үшін ұқсас порт 2017 жылдың 26 сәуірінде шықты. realMyst: Masterpiece Edition 2020 жылдың 21 мамырында Nintendo Switch үшін шықты.
realMyst: Masterpiece Edition was released for the Nintendo Switch on May 21, 2020.
Виртуалды шындық және басқа платформалар үшін 3D ремейк
Cyan 2020 жылдың қыркүйегінде жоғары ажыратымды экрандар мен виртуалды шындық үшін Myst ойынының жаңа ремейкін жариялады. Ойын әлемі Unreal Engine 4 қозғалтқышында толыққанды еркін 3D ортада жасалған, сондай-ақ жұмбақтардың кездейсоқ түрде ауысуы сияқты мүмкіндіктер де қосылған. Myst ойыны Oculus Quest және Oculus Quest 2 үшін 2020 жылдың 10 желтоқсанында, Windows, macOS, Xbox Series X/S және Xbox One үшін 2021 жылдың 26 тамызында, ал iOS үшін 2023 жылдың 9 ақпанында жарық көрді.
Қабылдау
Myst сыншылар тарапынан жоғары бағаланды. Computer Gaming World басылымы оқырмандарына ойынның басқа CD-ROM ойындары сияқты емес екенін жеткізді. Ол ойынның ашық әлемдік сипатын, ойыншының өлімі болмауын және «түзу және қарапайым» сюжетін мақтады. Журнал «көрнекті» және «керемет» графика мен дыбыстың «шоудың жұлдызы емес, ойынның мазмұны оның қаптамасымен бірдей жақсы» деп мәлімдеді және Myst «жаңа стандартты орнатуға міндетті» деген қорытынды жасады. 1994 жылғы сәуір айында журнал оны «өнер туындысы» деп атады. Джефф Коук Myst туралы Pyramid #8 (1994 жылғы шілде/тамыз) басылымында былай деп жазды: «Бұл – мен өзімді нағыз жерге барғандай сезінген алғашқы оқиғалық ойын». Wired және The New York Times Myst-ті бейнеойындардың өнер формасына айналуы мүмкін екендігінің дәлелі ретінде көрсеткен басылымдардың қатарында болды. Entertainment Weekly басылымының хабарлауынша, кейбір ойыншылар Myst-тің «виртуалды моральдық кодексін» діни тәжірибе деп санайды. Орхус университетінің профессоры Сорен Полд Myst-ті әңгімелерді адамдар емес, заттар арқылы айтудың керемет мысалы ретінде көрсетті. Сан-Франциско хроникасына жазған Лора Эвенсон Myst сияқты ересектерге бағытталған ойындарды бейнеойындар индустриясының «жасөспірімдік» кезеңінен шығып жатқанының дәлелі ретінде көрсетті. GameSpot-тың Джефф Сенгстак «Myst – бұл сізді өзіне тартатын және жібермейтін толыққанды тәжірибе» деп жазды. Myst-тің қабылдануы туралы жазуда Грег М. Смит Myst-тің хитке айналып, «слайдшоудың (қоса берілген музыкасы мен эффектілерімен) көне технологиясына» ұқсағанына қарамастан, өте әсерлі деп саналатынын атап өтті. Смит «Myst-тің негізгі күші – ойынға салынған технологиялық шектеулер туралы «ең жағымсыз нәрселерге» аңыздық негіздеме беруде» деген қорытындыға келді; Басылым Myst-ті 1994 жылдың ең жақсы ойыны деп жариялады, Myst «саяхаттық ойындардың ең жағымсыз бөліктерін» алып тастады деп мәлімдеді – «сіз түсінбейтін сөздіктер, сіз сөйлесе алмайтын адамдар, сізді өлтіріп, қайта бастауға мәжбүр ететін қате қимылдар. Сіз аралдың құпиясын ашуға тырысасыз, бірақ сізді алаңдату үшін уақыттың қысымы немесе кездейсоқ жазалаулар жоқ». Ойынның кейбір аспектілері әлі де сынға ұшырады. Бірнеше басылымдар оқиғаның оң қабылдануымен келіспеді. 1UP-тың Джереми Пэриш Myst ойынның интерактивтілігінің жоқтығы мен үздіксіз сюжеті ойынға қолайлы болғанымен, Myst оқиғалық ойын жанрын аяқтауға көмектесті деп атап өтті. Edge ойынның негізгі кемшілігі ойын қозғалтқышының графика сияқты күрделі емес екендігін айтты. Adventure Gamers Heidi Fournier бірнеше сыншылардың жұмбақтардың қиындығы мен контекстінің жоқтығына наразылық білдіргенін, ал басқалары бұл элементтер ойынға қосылған деп сенгенін айтты. Сол сияқты, сыншылар ойыншының шын мәнінде өзгерте алатын сюжеттің жоқтығы жақсы немесе жаман элемент болды ма деп екіге бөлінді. 1996 жылы Next Generation Myst-ті «ойынның ең қараңғы сағаты» деп атады, статикалық графика және тек сынақ пен қателік жұмбақтары нашар ойын дизайнын бейнелейді. Журналдың айтуынша, оның коммерциялық табысы, негізінен, ойыншы еместер арасында CD-ROM көрінісі ретінде танымал болуы, көптеген басқа ойындарға оның жағымсыз жақтарын еліктеуге әкелді. 2000 жылы IGN ретроспективті шолуда Myst жақсы қартаюға ұшырамайтынын және оны ойнау «70-жылдардың хиттік телешоуларын көру сияқты болды. «Адамдар мұны көрді ме?» – деп қорқасың». және Electronic Entertainments 1993 жылғы «Жылдың жаңару ойыны» санатында құрметті атау алды, ол ақыр соңында «Жетінші қонаққа» жетті. Журналдың редакторлары: «Бұл Macintosh-тағы Myst ойыны CD-ROM-ды тиімді пайдаланудың жаңа стандарттарын белгілейді». Myst сонымен қатар 1993 жылы Computer Gaming Worlds «Жылдың саяхаттық ойыны» сыйлығының екінші орынға ие болды, бірақ Габриэль Найт: Аталардың күнәлары және Тентакль күні (тең орын) жеңіп алды. 1996 жылы журнал Myst-ті ең инновациялық компьютерлік ойындар тізімінде 11-ші орынға ие етті. Ойынның консольдық порттарының шолулары, әдетте, әр сыншының бастапқы ойынға деген көзқарасын көрсетеді, өйткені сыншылар 3DO, Saturn және PlayStation порттары ПК-ге ұқсас екендігіне келісті. Мысалы, Electronic Gaming Monthly журналының Sushi X басылымы 3DO нұсқасына оннан бес балл берді, ол: «Графика мен дыбыстар лайықты, бірақ ойын мені ешқашан ПК-де қызықтырмады», - деп атап өтті, ал оның рецензенті Дэнион Карпентер оннан жеті балл берді және «Бұл ойын ПК-де дебют жасағанда барлық ашу-ыза болды, ал бұл қызығушылық 3DO-да жалғасуы керек» деп бағалады. Алайда, 3DS нұсқасы тіпті Myst-тің танымалдылығы лайықты деп санаған сыншылардың да жағымсыз пікірлерін алды, олар 3DS мүмкіндіктерінен төмен графика мен дыбысты және 3DS сенсорлық экранының орнына қолайсыз дөңгелек панельді басқаруды атап өтті. Дамытушылар оның табысын көшіруге тырысқан ұқсас ойындарды шығарды, олар «Myst клондары» деп аталды.
Ойын дизайнерлерінің кейбіреуі, мысалы Джош Мандел, жауапкершілікті енді әрбір оқиғалық ойынның Myst деңгейінде болуын күтетін баспагерлерге жүктеді. Myst CD-ROM-ның ерекшелігіне байланысты бейнеойындардағы презентация туралы жаңа ойлау қалыптастыруға көмектесті: бұрынғы ойындарды «өздігінен пайда болатын ойындар» деп қарастыруға болар еді, онда ойын элементтері ойыншыға жаңа және таң қалдыратын тәсілдермен біріктірілді, ал Myst «прогрессия ойындарының» бірінші мысалы болды, онда ойыншы алдын ала анықталған кездесулер арқылы жетеледі. Бұл әдеттегі бейнеойындарға тән емес балама тәжірибелерді ұсынуға көмектесті және кейіннен 2000 жылдары жасалған көптеген тәуелсіз бейнеойындарда қолданылған артхаус тәсілін растауға көмектесті. Ойын кездейсоқ ойындарға прекурсор болды, олар әдетте ойыншылардан жылдам әрекет етуді қажет етпейді, сондай-ақ өздігінен зерттеуге мүмкіндік беретін жүру симуляторларының ерте алдағышы болды. Myst сол күннің мәдени символына айналды; ойын соншалықты танымал болды, Миллер ағалары The Gap жарнамаларында пайда болды. Актер Мэтт Дэймон The Bourne Conspiracy бейнеойынының Myst сияқты жұмбақ ойыны болуын қалады, ол оның даусының ойынға түсірілуінен бас тартты, ол оның орнына атқыштарға айналды. Myst сонымен қатар білім беру және ғылыми мақсаттар үшін қолданылды; Becta Myst-ті оқып-жазу дағдыларын жақсарту үшін оқу құралы ретінде қолданған Tim Rylands атты бастауыш мектеп мұғалімін мойындады, ал зерттеушілер бейнеойындардың агрессияға тигізетін әсерін зерттеу үшін ойынды пайдаланды. 1996 жылы Pyst атты пародиалды компьютерлік ойын шығарылды; ойын – бұл Myst аралының сатиралық еркін жүруі, ол көрінетіндей, наразылық білдірген келушілердің бұзылуына ұшырады. Myst 2013 жылы Модерн өнер музейінің бейнеойындар коллекциясына қосылды, онда ол бейнепрезентация ретінде көрсетіледі. Myst-тің табысы көпбұрышты франшизаны тудырды. Riven 1997 жылы шығарылды және Myst сюжетін жалғастырады. Presto Studios және Ubisoft 2001 жылы Myst III: Exile ойынын жасады және шығарды, Myst IV: Revelation толығымен Ubisoft жасады және 2004 жылы шығарды. Франшизадағы ең соңғы ойын – 2005 жылы Cyan Worlds жасаған Myst V: End of Ages. Негізгі ойындарға қоса, Cyan Uru: Ages Beyond Myst ойынын жасады. Uru-дың көп ойыншылық компоненті бастапқыда жойылды, бірақ GameTap оны Myst Online: Uru Live ретінде қайта жандандырды. Uru Live жойылғаннан кейін ойын ашық кодты атау ретінде шығарылды. Миллер ағалары Дэвид Уингровпен бірлесіп Myst әлеміне негіделген бірнеше роман жазды, олар Hyperion баспасынан шығарылды. Роман, Myst: The Book of Atrus, Myst: The Book of Ti'ana және Myst: The Book of D'ni ойындардың алғашқы тарихын толықтырады және The Myst Reader жинағында бірге жарияланды. 2003 жылға қарай Myst франшизасы әлем бойынша он екі миллионнан астам дана сатылды, ал Myst одан алты миллионнан астамды құрады.