Кіріспе

Дәстүрлі жапон комедиясы (жапонша: 漫才) – жапон мәдениетіндегі комедияның дәстүрлі стилі, екі адамдық комедияға ұқсас. Әдетте екі орындаушы қатысады – «түзу» және «күлкілі» рөлдерінде. Олар өте жылдам әзілдесіп, бір-біріне сөз тигізеді. Әзілдердің көп бөлігі өзара түсініспеушіліктерге, қос мағыналы сөздерге, сөз ойындарына және басқа да тілдік әзілдерге негізделген. Соңғы жылдары бұл стиль көбінесе Осака аймағымен байланысты, және комедия актерлары өнер көрсету кезінде Кансай диалектінде сөйлейді. 1933 жылы Осакадағы ірі ойын-сауық компаниясы «Ёсимото Когё» Осака стилін Токио көрермендеріне таныстырып, «漫才» терминін енгізді (жапон тілінде бұл сөзді жазудың бірнеше түрі бар; төменде қараңыз). 2015 жылы Матайоши Наокидің «Манзай» романы – «Шамыл» («Spark») Акутагава сыйлығына ие болды. 2016 жылы Netflix платформасында осы роман бойынша мини-сериал жарық көрді.

Тарих

Алғашында жаңа жылды қарсы алу фестиваліне негізделген, оның тамыры Хэйан дәуіріне дейін жетеді. Екі артист камилардан хабар алып келді, және бұл бір артистің екіншісінің сөзіне қарсылық білдіруімен стендапқа айналды. Осы үлгі бүгінге дейін "Бетке қарама-қарсылық" және "Бетке қарама-қарсылық" ролінде сақталып келеді. Эдо дәуірінде стиль көбірек юморға баса назар аударды, және Жапонияның әртүрлі аймақтары өздерінің ерекше стильдерін дамытты, мысалы, Овари Мансай (尾張万歳), Микава Мансай (三河万歳) және Ямато Мансай (大和万歳). Мейдзи дәуірі келген кезде Осака Мансай (大阪万才) бұрынғы дәуір стильдерінен асып түсуге мүмкіндік беретін өзгерістерді енгізе бастады, бірақ сол кезде ол әлі де көңіл көтерудің ең танымал түрі болып саналды. Тайшо дәуірі аяқталғанда, 1912 жылы дәуірдің басында құрылған Йошимото Когё бұрынғыдай той-қуанышпен қатар жүрмейтін жаңа стильді ұсынды. Бұл жаңа стиль сәтті болды және бүкіл Жапонияға, соның ішінде Токиоға тарады. Жаңа коммуникация технологиясының арқасында, бұл өнер сахна, радио, теледидар және тіпті бейне ойындар арқылы жылдам тарады.

Этимология

Кандзи таңбасы әртүрлі дәуірлерде әртүрлі жазылған. Алғашқыда ол 萬 таңбасын пайдаланып, 歳 (талант, қабілет деген мағынаны да білдіретін сөзді жазу үшін де қолданылады) үшін 才 таңбасының қарапайым түрімен жазылған. 漫 таңбасының пайда болуымен бірінші таңба 漫-ға өзгертілді.

және

Екілік комедиядағы "күлкілі адам" және "түз адам" ұғымдарына ұқсас (мысалы, Эбботт пен Костелло), бұл рөлдер (ボケ) өте маңызды ерекшелігі болып табылады. (惚ける /呆ける) етістігінен туындаған, ол "есте жоғалу" немесе "салғырттық" мағынасын білдіреді және (ボケ) ролінің қате түсіндіруге және ұмытуға бейімділігінде көрінеді. (突っ込み) сөзі екінші комедианттың "аралыққа кіріп" және қателерді түзеу рөлін көрсетеді. Өнер көрсетулерде (ボケ) роліндегі комедиантты сөккенімен және жеңіл соққымен басынан ұрғандары жиі кездеседі; осы мақсатқа арналған дәстүрлі реквизиттердің бірі - (張り扇) деп аталатын жиырылған қағаз желеуіш. Тағы бір дәстүрлі реквизит - әдетте (ボケ) комедиантымен бірге тасылатын (және қолданылатын) кішкентай барабан. Жапондық бамбуктан жасалған және қағаз жабылған қолшатыр да жиі қолданылатын реквизит. Бұл реквизиттер көбінесе тек жеңіл (ボケ) көріністерінде қолданылады, өйткені дәстүрлі (ボケ) көріністерінде реквизиттер болмайды, әсіресе жарыстарда. Реквизиттерді пайдалану комедиялық қойылымды манзай емес, контеге жақындатады. (ボケ) және (突っ込み) дәстүрі басқа жапон комедияларында да қолданылады, бірақ олар (ボケ) комедиясындағыдай айқын бейнеленбеуі мүмкін.

Әдеби бірлестіктер

Кикаку бишілер туралы махаббат пен әжуамен хайку жазды: "Жаңа жыл билері / Ешбір қақпаны өткізбейді – / Қарлыға үшін тары". Бусон оң көзбен жазыпты: "Иә, Жаңа жыл бишілері – / Дұрыс да мыкты соғып, / Киотоның тозаңын көтеріп".