Кіріспе

Жоқ

6,374,891 (2019)
48.3% жұмыспен қамту деңгейі (Q1, 2020)
| edbr = 38-орын (өте оңай, 2020)
| өнеркәсіп = цемент, ауыл шаруашылығы өнімдері, шағын көлемдегі сусындар, сабын, жиһаз, аяқ киім, пластик бұйымдар, тоқыма, темекі
| экспорт = $1.05 миллиард (2017 ж. бағасы) 2000 жылдардың басынан бері Руандада экономикалық өркендеу орын алып, көптеген руандалықтардың тұрмыс деңгейін жақсартты. Үкіметтің прогрессивті көзқарастары экономиканың қарқынды дамуына ықпал етті. Руанда президенті Пол Кагаме Руанданы "Африканың Сингапуры" етуді мақсат ететінін айтты. Өнеркәсіп секторы өсіп, 2012 жылы ЖІӨ-нің 16%-ын құрады.

Қазіргі экономика және экономикалық перспективалар

2006 жылы ел экономикасының өсуі жоғары кезеңге енді, ал келесі жылы 8% экономикалық өсім тіркелді. Бұл көрсеткіш содан бері сақталып келеді, нәтижесінде Руанда Африкадағы ең қарқынды дамып келе жатқан экономикалардың біріне айналды. Осы тұрақты экономикалық өсім кедейлікті азайтуға және туу деңгейін төмендетуге ықпал етті. 2006-2011 жылдар аралығындағы өсім елдегі кедейлікте өмір сүретін халықтың үлесін 57%-дан 45%-ға дейін төмендетті. Елдің инфрақұрылымы да қарқынды дамыды, электрмен жабдықталған үйлердің саны 2006 жылы 91 мыңнан 2011 жылы 215 мыңға дейін өсті. Руанда 2035 жылға қарай орташа табысқа ие ел, ал 2050 жылға қарай жоғары табысқа ие ел мәртебесіне қол жеткізуді жоспарлап отыр. Қазіргі таңда шетелдік инвестициялар негізінен коммерциялық мекемелерге, кен өндіруге, шай, кофе және туризм салаларына бағытталған. Ең төменгі жалақы және әлеуметтік қамсыздандыру ережелері қолданыста, ал соғысқа дейінгі тәуелсіз төрт кәсіподақ қайтадан жұмыс істей бастады. Ірі кәсіподақ – CESTRAR бастапқыда үкімет органы ретінде құрылған, бірақ 1991 жылғы Конституциямен енгізілген саяси реформалар нәтижесінде толық тәуелсіздік алды. 2016 жылы Руанда Мара қорының «Ашиш Дж. Тхакардың жаһандық кәсіпкерлік индексі» есебінде Африкада бизнес жүргізу үшін 42-орынды және екінші ең жақсы ел ретінде танылды. Дегенмен, Ұлыбританияда жарық көрген «Африка саясатының шолуы» атты саяси ғылым журналында жарияланған зерттеу экономикалық өсімнің ресми көрсеткіштерден гөрі баяу болуы мүмкін екенін көрсетеді. Зерттеушілер 2000-2005 жылдар аралығында бір шаруашылыққа шаққандағы орташа тұтыну жан басына шаққандағы ЖІӨ өсімімен бірге болғанын, бірақ кейіннен 2005-2013 жылдар аралығында жан басына шаққандағы ЖІӨ үлкен өсім көрсеткеніне қарамастан, бір шаруашылыққа шаққандағы орташа тұтыну тұрақтанғанын атап өтті.

Тау-кен өндірісі

Руанданың тау-кен өнеркәсібі маңызды үлес қосушы болып табылады және 2008 жылы 93 миллион АҚШ доллары көлемінде табыс әкелді. Тау-кеннен алынатын минералдар: касситерит, вольфрамит, сапфир, алтын және колтан, ол ұялы телефондар сияқты электрондық және байланыс құрылғыларын жасауда қолданылады. Киву көлінен метан өндіру 1983 жылы басталған, бірақ бүгінгі күнге дейін оны тек «Бралируа» сыра зауыты ғана пайдаланған. 2019 жылы ел әлемдегі вольфрамды өндіруші елдердің 7-ші және қалайыны өндіруші елдердің 12-ші орнында тұрды.

Энергия және электрлендіру

Руанда 21 ғасырда электрмен қамтамасыз етуді жақсартуда үлкен табыстарға қол жеткізді. Инфрақұрылымды кеңейту арқасында көптеген жаңа аймақтар электрленді. Орманның азаюы руандалықтарды пісіру және жылыту үшін ағаш көмірінен өзге отын түрлеріне көшуге мәжбүр етеді. Тау өзендері мен көлдерінің молдығын ескере отырып, гидроэлектр энергиясын өндіруге зор мүмкіндік бар. Руанда Бурунди және Конго Демократиялық Республикасымен бірлескен гидроэлектрлік жобалар арқылы осы табиғи ресурстарды пайдалануда.

Өңдеу

Руанданың өңдеу өнеркәсібі ішкі тұтынуға арналған импорттық тауарларды алмастыру өнімдерін өндірумен басым. Ірі кәсіпорындар сыра, газдалған сусындар, темекі, соқа, арба, сабын, төсек, пластик құбырлар, шатыр материалдары және құты су өндіреді. Сондай-ақ, ауыл шаруашылығы өнімдері, кішкентай көлемдегі сусындар, сабын, жиһаз, аяқ киім, цемент, пластик тауарлары, тоқыма және темекі де өндіріледі.

Туризм және қызмет көрсету

Руанданың қызмет көрсету секторы 2000 жылдардың соңындағы рецессия кезінде банктердің несие беруін қысқартуы және шетелдік көмек жобалары мен инвестициялардың азаюы салдарынан қиындықтарға тап болды. 2010 жылы сектор қалпына келді, елдің экономикалық өнім бойынша ең ірі секторына айналып, ЖІӨ-нің 43,6%-ын құрады. Басты үшінші секторларға банк және қаржы, көтерме және бөлшек сауда, қонақүйлер мен мейрамханалар, көлік, сақтау, байланыс, сақтандыру, жылжымайтын мүлік, бизнес-қызметтер және білім беру және денсаулық сақтауды қоса алғандағы мемлекеттік басқару кіреді. Туризм – ең қарқынды дамитын экономикалық ресурстардың бірі және 2011 жылы елдің ең ірі шетелдік валюталық түсім көзіне айналды. Геноцидтің салдарына қарамастан, ел халықаралық жағынан қауіпсіз бағыт ретінде таныла бастады. Иммиграция және эмиграция дирекциясы 2011 жылдың қаңтар және маусым аралығында 405 801 адамның елге келгенін тіркеді, олардың 16%-ы Африкадан тыс елдерден келді. Туризмнен түскен кіріс 2011 жылдың қаңтар және маусым аралығында 115 600 000 АҚШ долларын құрады, демалыс жасаушылар осы кірістің 43%-ын құрады, бірақ олардың саны жалпы санының 9%-ын ғана құрады. Руанда – тау гориллаларын қауіпсіз түрде көруге болатын екі елдің бірі. Вулкандар ұлттық паркіндегі гориллаларды бақылауға жыл сайын мыңдаған туристер келеді және олар рұқсаттар үшін жоғары төлем жасауға дайын. Басқа да тартымды орындарға Ниунге орман (шимпанзелер, Рувензори колобусы және басқа да приматтардың мекені), Киву көлінің курорттары және елдің шығысындағы Акагера саванна қорығы жатады. Руанданың туризмі алты жанартауы бар Вулкандар ұлттық паркіне (ВҰП) және Диан Фосси танымал еткен тау гориллаларының қорғалған популяциясына негізделген. Сонымен қатар, туристерді Африкадағы ең ірі қорғалған сулы-батпақты аймақ – Акагера ұлттық паркі қызықтырады, онда бегемоттар, кейп буйволы, зебралар, пілдер, эландтар және басқа да ірі жануарлар мекендейді. Ниунге ұлттық паркінде, Африкадағы ең үлкен бұзылмаған орман қорықтарының бірінде, құстарды бақылауға байланысты туризмді дамытуға да мүмкіндік бар. Ниунге ұлттық паркі 300-ден астам құс түріне үйі. Сонымен қатар, онда көптеген жабайы жануарлар бар. Руанда геноцидімен байланысты бірнеше ескерткіштер қара туризмді дамытуға көмектесе бастады. Мысалы, Кигалидің Гасабо ауданындағы Гисози геноцидінің ескерткішінде, геноцид құрбандарының шамамен 300 000-ы жерленген, геноцид туралы көрме және кітапхана бар, сондай-ақ геноцид тарихы бойынша оқу орталығын құру жоспарлануда. Туристерді тартатын тағы бір маңызды геноцидке байланысты ескерткіш – бұрынғы Мурамби техникалық мектебінде орналасқан Мурамби геноцидінің ескерткішінде 45 000 адам өлтірілді және құрбандардың 850 қаңқасы мен мумияланған денелері қойылған. Кикукиро ауданында геноцидке байланысты тағы екі ескерткіш бар: Реберо геноцидінің ескерткіші, онда 14 400 құрбан жерленген, және Ньянза Кикукиро геноцидінің ескерткіші, онда Біріккен Ұлттар Ұйымының бейбітшілік күштерінде қызмет ететін бельгиялық сарбаздар оларды тастап кеткеннен кейін 5 000 адам қаза тапты. Кибунго провинциясында, Ньярубуе қырғыны болған жерде, Ньярубуе геноцидінің ескерткіші орналасқан, онда Рим-католик шіркеуі мен монахтар үйлеріне паналағаннан кейін шамамен 20 000 адам қаза тапты.