Кіріспе

Ағылшын ақыны және орындаушы

Роджер Джозеф Макго (/m//ə/'/ɡ//ɒ//f/; 9 қараша 1937 жылы туған) – ағылшын ақыны, эстрадалық ақын, радиоведушісі, балалар әдебиеті авторы және драматург. Ол BBC Radio 4 бағдарламасы «Poetry Please»-ті жүргізеді, сонымен қатар өзінің өлеңдерін орындайды. Макгоф Ливерпуль ақындары тобының белгілі бір өкілдерінің бірі болды, бұл топ жас ақындардан тұратын және бит поэзиясымен, сондай-ақ 1960-шы жылдардағы Ливерпульдің танымал музыкасы мен мәдениетімен әсерленді. Ол Ливерпуль Джон Мурс университетінің құрметті профессоры, Корольдік әдебиет қоғамының мүшесі және Поэзия қоғамының президенті.

Ерте өмір

Макго Ливерпульдің шетінде, Ланкаширдегі Литерленд қаласында, докшы Роджер Фрэнсис пен Мэри (МакГарри) Макго отбасында дүниеге келді. Ол Кросбидегі Сент-Мэри колледжінде оқығаннан кейін Халл университетінде француз тілі мен географияны оқыды. Макго 1955 жылдан бастап үш жыл бойы университеттың жатақханаларының бірі – Нидлер Холлда тұрып, кітапханашы болып жұмыс істеді. Осы кезеңде ақын Филип Ларкин университет кітапханашысы болып тағайындалды; ол Халлға жаңа келген болатын және жақын жерде жеке тұрса да, Нидлер Холлдың қосалқы меңгерушісі қызметін атқарды. Бірнеше жыл өткен соң Макго Ларкинмен өлең туралы хат алмасып, өзінің кейбір өлеңдерін жіберді, себебі ол әлі де тікелей кездесуге батыл бола алмады. Ларкин Макгоға өлеңдері үшін алғыс айтып, оларды оқығаннан ләззат алғанын жеткізді. Ол Макгоның импрессионистік сызықпен жүргенін, бұл қызықты болғанымен, кейде құлап қалуы мүмкін екенін айтты.

Гриммдер мен эшафолд

1960 жылдардың басында Мерсисайдқа оралғаннан кейін Макгоф француз тілі мұғалімі болып жұмыс істеді және Джон Горманмен бірге өнер шараларын ұйымдастырды. Макгоф пен Горман кейіннен Майк МакГирмен (Майк Маккартни) танысып, үштік The Scaffold құрды; олар 1966 жылы Parlophone лейблімен келісімге келгенге дейін Эдинбург фестивалінің шеңберінде өнер көрсетті. The Scaffold комедиялық әндер, комедиялық миниатюралар және Макгофтың өлеңдерін орындады. Топ бірнеше хит-жазбаларды жасады, 1968 жылы "Lily the Pink" әнінің орындалуымен Ұлыбритания сингл тізімінде бірінші орынға шықты. Макго топтың көптеген әндеріне сөз жазды, сондай-ақ "McGough and McGear" музыкалық комедиялық/өлеңдер альбомын жазды.

Поэзия

Ақын ретінде Макгоу 1967 жылы «Мерси дыбысы» атты туындысын жариялау арқылы ұлттық деңгейде танымал болды. «Мерси дыбысы» – Ливерпульдің үш ақыны – Макгоу, Брайан Паттен және Адриан Анридің поэзия антологиясы. Ол 500 000-нан астам дана сатылып, барлық уақыттағы ең көп сатылған поэзия антологияларының біріне айналды; үздіксіз жарияланып келеді, 1983 және 2007 жылдары қайта жаңартылды. Антологияның атауы үш ливерпульдік ақынның сол қаладан шыққан «Битлз» және басқа да музыкалық топтардың әлемдік құбылыс тудыруымен байланысты екенін көрсетеді, олар «Мерсибит» деп аталды. Макгоудың «Битлз» тобымен жеке байланысы «That Awkward Age» (2009) кітабындағы «Macca's Trousers» атты кейінірек жазылған комикалық өлеңінде айтылған. Макгоу шатырында Пол Маккартнидің ұмытылған көк мохер шалбарын тапты; бұл шалбар 1960 жылдардың басында Маккартнидің ағасы Майк арқылы оған сыйланған еді. Макгоудың ерте өлеңдерінің бірі – «Жас жігіттің өлімімен өлсін» (бірақ, өлеңде айтылғандай, ақын 73, 91 немесе 104 жасқа толғанға дейін емес) – британдық ұлттың жүз сүйікті өлеңдерінің BBC антологиясына енді. Кэрол Энн Даффи Макгоуды «поэзияның әулиесі» деп атады. Филип Ларкин 1973 жылы өңдеген «ХХ ғасыр ағылшын поэзиясының Оксфорд кітабына» Макгоудың өлеңдерін қосты. 1980 жылы Макгоуға хат жазып, Ларкин Халл университетінің кітапханасындағы оның кітаптарының өзінің кітаптарымен салыстырғанда жақсы жағдайда екеніне қуанды. Оның ең қысқа, есте қаларлық және тікелей саяси өлеңі «Консервативті үкіметтің жұмыссыздық көрсеткіштері» деп аталды. Өлеңнің мәтіні атаудың сөздерін қайталайды, оның орналасуы мен пунктуациясы өткір сынға ұласады. 2004 жылы бұл өлең Төменгі палатадағы парламенттік пікірталстарда айтылды. Макгоудың поэзиясы академиялық зерттеулерге тақырып болды. Оның ерте туындыларында сөздер мен олардың мағыналарын ойнатуға негізделгендігі байқалады. Сондай-ақ, оның өлеңдерінде стильдік юмор және кейде жоғалған жастық, орындалмаған қарым-қатынастар мен қала өмірінің кері жақтары туралы қайғы сезіледі. Оның кейбір өлеңдерінің формасына ән мәтіндерін жазу тәжірибесі әсер еткен делінеді. Американдық ғалым Бен Райттың Макгоудың поэзиясына жасаған маңызды сындық талдауы 2006 жылы жарияланды. Автордың мақсаты «Роджер Макгоудың хабарламасының кең және жалпы оқырмандарға қолжетімділігін зерттеу және бағалау, сондай-ақ оны әдебиеттің ең қатаң стандарттары бойынша бағалау» болды. Макгоудың танымалдылығы, коммерциялық табысы, юморды қолдануы және оның өлеңдерінің абыройсыздығы оның туындыларын «нағыз поэзия» ретінде бағалауға кедерілді. Райттың зерттеуі бұл пікірге қарсы тұрады.

Басқа қызмет түрлері

Макгоф Битлз-дің "Сары субмарина" анимациялық фильміндегі көптеген күлкілі диалогтардың авторы болды, бірақ ол экранда көрсетілген есімдердің тізіміне енбеді. 1978 жылдың 2 наурызында Макгоф "All You Need Is Cash" фильмінде түсті, ол "Ратлз" деп аталатын, Битлз сияқты топтың мансабын егжей-тегжейлі көрсететін мақал-масақ фильмі болды. Эрик Идлмен сұхбатта Макгофты таныстыру соншалықты ұзаққа созылды, оған тек бір ғана сұрақ қойылды: "Ратлзді білесіз бе?" Макгоф оған қуана "Иә, білемін" деп жауап берді, содан кейін фильм басқа оқиғаларға көшті. 1980 жылы ол Морган Фишердің "Miniatures" альбомында Лонгфеллоның "The Wreck of the Hesperus" поэмасының бір минуттық нұсқасын, дыбыс эффектілерімен бірге оқыды. Макгофтың ерекше туындыларының бірі 1981 жылы жазылды, ол бағдарламашы Ричард Уорнермен бірлесіп "Now Press Return" деп аталатын "электрондық өлең" құрады, ол BBC Micro үйі компьютерінің қосымша құралы – Welcome Tape-іне енгізілді. "Now Press Return" өлеңге пайдаланушы анықтаған элементтер, әрбір бірнеше секунд сайын өзгеретін жолдар (және мағынасы), сондай-ақ экранның айналасында спиральмен жазылатын мәтін сияқты жаңа идеяларды қамтыды. Ол 1991 жылы Channel 4 арнасы үшін "Equinox: The Elements" атты элементтер туралы бағдарламаға өлеңдер жазып, баяндады. 2006 жылы ол "QI" викториналық ойын-сауық шоуына қонақ ретінде қатысты. 17 ғасыр француз драматургі Мольердің үш пьесасын Макгоф аударды, ал режиссерлігін Джемма Бодинец жасады. "Тартуф" 2008 жылдың мамыр айында Ливерпуль театрында тұңғыш рет қойылды, содан кейін Кингстондағы Роуз театрына көшірілді. "Ипохондрик" ("Қиялға берілген науқас") 2009 жылдың шілдесінде Ливерпуль театрында қойылды. "Мизантроп" 2013 жылдың ақпан-наурыз айларында Ливерпуль театрында қойылды, содан кейін Англияның гастрольдік театрымен бірге гастрольдік сапарға шықты. Макгоф Эрик Карлдың "The Very Hungry Caterpillar and Other Stories" кітабына және Waitrose супермаркет желісінің телеарна жарнамаларына да дауыс берді. Ол Барнс әдеби қоғамының демеушісі.

Марапаттар

Макго 1998 жылы Чолмондейли сыйлығын жеңіп алды, 1997 жылы офицер (OBE) орденімен марапатталды, ал кейіннен 2004 жылы Британ империясы орденінің командирі (CBE) болды. Ол Nene жоғары білім беру колледжінің құрметті магистрі және Халл университетінен (2004), Рохэмптон университетінен (2006) және Ливерпуль университетінен (2006) құрметті әдебиет докторы (D.Litt.) дәрежесін алды. 2004 жылы Корольдік әдебиет қоғамының мүшесі етіп сайланды.

Академиялық лауазымдар

Макгоф 1973–1975 жылдары Лофборо университетінде поэзия бойынша ғылыми қызметкер болды, Джон Мурс университетінің құрметті мүшесі және 1993 жылы Темза аңғары университетінің құрметті профессоры атанды. Қазір ол оңтүстік-батыс Лондондағы Барнс ауданында тұрады; ол және Клау бұрын Нотинг Хилл Гейттегі Портобелло жолында тұрған.