Генри Дандас: Шотландияның әсерлі саяхатшысы және мемлекеттік қайраткері
Henry Dundas, 1st Viscount Melville
Генри Дандас – британдық саяхатшы, Шотландиядағы ықпалды саяси қайраткер (1742-1811). Ол Шотландиялық ағартушылықты, Ұлыбританияның үндістандық ықпалын кеңейтті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық адвокат және саясаткер (1742–1811)
British advocate and politician (1742–1811)
Генри Дандас, 1-ші виконт Мелвилл, ПК, ФРСЭ (1742 жылдың 28 сәуірі – 1811 жылдың 28 мамыры), 1802 жылдан бастап Мелвилл лорды деп аталды, британ премьер-министрі Уильям Питттің сенімді серігі және 18-ші ғасырдың соңында Шотландиядағы ең ықпалды саясаткер болды. Дандас шотландтық ағартушылықты қолдау, Францияға қарсы соғысты жүргізу және Үндістанда британдық ықпалды кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Премьер-министр Питт оны Сауда лорды (1784–1786), Ішкі істер хатшысы (1791–1794), Үндістер ісі жөніндегі Бақылау кеңесінің төрағасы (1793–1801), Соғыс хатшысы (1794–1801) және Әскери-теңіз министрі (1804–1805) қызметтеріне тағайындады. Саяси басшы ретінде, Лорд Дандастың шотландтық саясаттағы шеберлігі және ешбір монархтың ұзақ жылдар бойы елге сапар шекпегендігі оған «Төбелес Гарри патшасы», «Шотландияның ұлы басқарушысы» (Шотландияның Ұлы шеберінің масондық лауазымына сілтеме) және «Шотландияның тәжсіз патшасы» деген лақаптарды сыйлады. Дегенмен, ол Атлант мұхитындағы құл саудасын жою туралы ұсынысқа енгізген түзетуіне байланысты даулы тұлға болды, ол құл саудасын кезең-кезеңмен жоюды ұсынды. Осы кезде құл саудасын жою қозғалысының көшбасшылары құл саудасын дереу тоқтатуды талап етсе, Батыс Үндістан мүдделері кез келген жоюға қарсы болды.
Henry Dundas, 1st Viscount Melville, PC, FRSE (28 April 1742 – 28 May 1811), styled as Lord Melville from 1802, was the trusted lieutenant of British prime minister William Pitt and the most powerful politician in Scotland in the late 18th century. Dundas was instrumental in the encouragement of the Scottish Enlightenment, in the prosecution of the war against France, and in the expansion of British influence in India. Prime Minister Pitt appointed him Lord of Trade (1784–1786), Home Secretary (1791–1794), President of the Board of Control for Indian Affairs (1793–1801), Secretary at War (1794–1801) and First Lord of the Admiralty (1804–1805). As a political boss, Lord Dundas's deft and almost absolute power over Scottish politics during a long period in which no monarch visited the country led to him being nicknamed "King Harry the Ninth", the "Grand Manager of Scotland" (a play on the masonic office of Grand Master of Scotland), and "The Uncrowned King of Scotland." He was, however, a controversial figure, over his amendment to a motion for abolition of the Atlantic slave trade, which called for gradual abolition. At that time, the leaders of the abolitionist movement sought an immediate end to the slave trade, while the West Indian interests opposed any abolition at all.
Өмірбаян және білім
Дундас 1742 жылғы 28 сәуірде Эдинбургте, Роял Майл көшесіндегі "Бишоптың жері" деп аталатын үйде (Сент-Эндрюс архиепискобының бұрынғы тұрғын үйі) дүниеге келді. Ол Арнистондық Роберт Дундастың екінші әйелінен, Энн Гордоннан, Инвергордоннан сэр Уильям Гордонның қызынан туған төртінші ұлы еді. Ол алдымен Далкейт грамматикалық мектебіне қатысты, бірақ шешек ауруына шалдыққаннан кейін оқуын тоқтатып, содан соң Эдинбургтегі Корольдік орта мектепке ауысты, ал кейін Эдинбург университетінде заңды оқыды. Оқу кезінде ол Эдинбург университетінің әдебиеттер қоғамының мүшесі болды, қоғамның отырыстарына қатысып, оның пікірталастарында алғаш рет көпшілік алдында сөйлеу тәжірибесін алды.
Dundas was born in Edinburgh on 28 April 1742 in the house known as 'Bishop's Land' (a former lodging of the Archbishop of St Andrews) on the Royal Mile. He was the fourth son of Robert Dundas of Arniston, Lord President of the Court of Session, by his second wife, Anne Gordon, daughter of Sir William Gordon of Invergordon. He first attended Dalkeith Grammar School before an attack of smallpox interrupted his studies, after which he moved to the Royal High School, Edinburgh, before enrolling at the University of Edinburgh to study law. While a student, he was a member of the Edinburgh University Belles Lettres Society, participating in its meetings and gaining his first experience of public speaking at the society's debates.
Заң мансабы
Дундас өзінің заң кеңсесін Корольдік жол бойындағы Флешмаркет Клоуздың басында орналастырды. 1763 жылы Адвокаттар факультетінің мүшесі болған ол, көп ұзамай Шотландияның заң жүйесінде жетекші орынға ие болды. 1766 жылы Шотландияның солиситор-генералы болып тағайындалды, бірақ 1775 жылы Лорд-адвокат болып тағайындалғаннан кейін заңгерлік тәжірибесінен бірте-бірте бас тартып, қоғамдық істерге көбірек назар аудара бастады. 1776-1778 жылдары Дундас Ямайкада сатып алынып, кейін Шотландияға әкелінген қашқан құл Джозеф Найттың қорғаушысы болды. Найт жас кезінде иесінен қашуға тырысты, сәтсіз аяқталғаннан кейін бостандық үшін заңдық күреске кірісті. Іс Шотландияның жоғарғы азаматтық сотына, Knight v. Wedderburn ісіне дейін жетті, онда Дундас Найттың заңгерлер тобын басқарды. Дундасқа Шотландиялық ағартушылықтың көрнекті өкілдері, сондай-ақ жазушы Сэмюэл Джонсон көмектесті, оның өмірбаяны жазған Джеймс Босвелл кейін былай деп жазды: "Мен мырза Генри Дундастың саңырау құлдың ісіне жасаған жомарт үлесін жеткілікті бағалай алмаймын. Мен осы естелік мәселеде оның сөзі маған және, мен сенемін, барлық тыңдаушыларға ежелгі заманғы ең көрнекті сөздер сияқты сезімдер сыйлады" деді. Дундас "христиандық дін әртүрлі елдерде кең таралған сайын құлдық жойылды" деп мәлімдеді және Англиядағы Сомерсетке қарсы Стьюарт ісіндегі бұрынғы шешімді еске алып, "Шотландияның абыройы үшін, осы елдің Жоғарғы соты мұндай варварлық талапты қолдайтын жалғыз сот болмас деп үміттенемін" деді. Дундас сөзін былай аяқтады: "Адам табиғаты, мырзалар, біздің түріміздің кез келген бөлігінде құлдық туралы ойға төзбейді". Шотландияның жоғарғы сотындағы оның өтініштері сәтті аяқталды және сот шешім шығарды: "Жамайка заңдарымен осы негрге жүктелген билік әділетсіз болғандықтан, бұл елде оны қолдауға болмайды". Бұл Шотландия аумағында ешкімнің құл бола алмайтынын жариялаған маңызды шешім болды. Майкл Фрай Дундастың Knight v. Wedderburn ісіндегі жеңісінің "тек негр құлдығын ғана емес, сонымен қатар Шотландиядағы шаруалардың құлдығын да тыйым салуға ықпал еткенін" айтты. 1785 жылға дейін ол Адвокаттар факультетінің деканы қызметін де атқарды. 1789 жылдың 11 қарашасында Эдинбург университетінің құрметті докторы (Legum Doctor) атағын алды, 1781 жылдан 1783 жылға дейін Глазго университетінің ректоры болды және 1788 жылдың 2 ақпанында Сент-Эндрюс университетінің канцлері болып тағайындалды. Ол сондай-ақ Эдинбург университеті мен Оңтүстік көпірінің қамқоршысы болды.
Dundas set up his legal offices at the head of Fleshmarket Close on the Royal Mile. Becoming a member of the Faculty of Advocates in 1763, he soon acquired a leading position in the Scottish legal system. He became Solicitor General for Scotland in 1766; but after his appointment as Lord Advocate in 1775, he gradually relinquished his legal practice to devote his attention more exclusively to public affairs. From 1776 78, Dundas acted as counsel to an escaped slave, Joseph Knight, who had been purchased in Jamaica and later taken to Scotland. As a young man Knight tried to escape from his owner, and when that failed he launched a legal battle for his freedom. The case went to Scotland's highest civil court, where Dundas led Knight's legal team, in the case of Knight v. Wedderburn. Dundas was assisted by prominent members of the Scottish Enlightenment, and also the writer Samuel Johnson, whose biographer James Boswell later wrote: "I cannot too highly praise the speech which Mr. Henry Dundas generously contributed to the cause of the sooty stranger. And I do declare, that upon this memorable question he impressed me, and I believe all his audience, with such feelings as were produced by some of the most eminent orations of antiquity. ." Dundas argued that "as Christianity gained ground in different nations, slavery was abolished", and, noting an earlier anti slavery ruling in Somerset v Stewart in England, Dundas said "he hoped for the honour of Scotland, that the supreme Court of this country would not be the only court that would give its sanction to so barbarous a claim." Dundas concluded his remarks by stating: "Human nature, my Lords, spurns at the thought of slavery among any part of our species." His pleading in Scotland's highest court was successful, and the Court ruled: "the dominion assumed over this Negro, under the law of Jamaica, being unjust, could not be supported in this country to any extent". The result was a landmark decision that declared that no person could be a slave on Scottish soil. Michael Fry said that Dundas's success in Knight v Wedderburn was "instrumental in prohibiting not only negro slavery but also native serfdom in Scotland." Until 1785, he served also as Dean of the Faculty of Advocates. He was created a Legum Doctor by the University of Edinburgh on 11 November 1789, was Lord Rector of the University of Glasgow from 1781 to 1783, and on 2 February 1788 was appointed Chancellor of the University of St Andrews. He was also a trustee for the University of Edinburgh and South Bridge.
Парламентке сайлау: алғашқы жылдары
1774 жылы Дундас Мидлотиан округінен Парламентке сайланды және Фредерик Норттың партиясына қосылды; ол шотландтықтардың мақтанышы болды және көп ұзамай айқын және дәлелді сөздерімен көзге түсті. Дундас сол дауыс беруге қатыспады, бірақ 1792 жылы мәселе қайта депутаттардың алдына келгенде, Дундас Эдинбург тұрғындарының құл саудасын жоюды қолдайтын петициясын ұсынды. Ол Уилберфорстың ұсынысымен принципті түрде келісетінін мәлімдеді: «Менің пікірім әрқашан құл саудасына қарсы болды». Дегенмен, ол құл саудасын жасырын немесе шетелдік елдердің қолына өткізіп, Ұлыбританияның бақылауынан шығаруға алып келетін дереу жоюға дауыс берудің тиімсіз болады деп сарқырамалады. Ол: «Бұл сауда әрі қарай жойылғанмен, бірақ шамалы шаралармен» деді. Ол құлдық пен құл саудасын бірдей жоюды ұсынды және мұрагерлік құлдықты тоқтатуды ұсынды, бұл қазіргі құлдардың балалары ересек болғанда еркін азаматтарға айналуына мүмкіндік берер еді. Төменгі палата алғаш рет құл саудасын тоқтатуға дауыс берді. Дауыс беруден үш апта өткен соң Дундас 1799 жылдың соңына дейін біртіндеп жою жоспарын ұсынатын қаулылар ұсынды. Ол сол кезде палатаға тым жылдам әрекет ету Батыс Үндістан саудагерлері мен жер иелеріне сауданы «басқа жолмен және басқа арналар арқылы» жалғастыруға мүмкіндік беретінін айтты. Ол: «Егер комитет ұсынылған мерзімді берсе, олар сауданы жоя алады; бірақ, керісінше, егер бұл пікір қабылданбаса, олардың тумаған балалары да сауданың аяқталуын көре алмайды» деді. Депутаттар оның ескертулерін елемеді және 1796 жылдың соңына дейін құл саудасын тоқтатуға дауыс берді. Бірақ бұл ұсыныс пен қаулылар Лордтар палатасының қажетті қолдауын алмады, ол мәселені кейінге шегерді, содан кейін мүлдем қарастырудан бас тартты. 1790 жылдары балама шаралар ұсынылды. Дундас 1796 жылы ұсынылған нақты ұсыныстарға қарсы сөйледі, сонымен қатар оны жоюды қолдайтынын қайталады, бірақ дауыс беруден бас тартты. Жылдамдық жоғалтуы үш континентте, соның ішінде революциялық Франциямен үш жыл бойы соғыс жүргізілуімен байланысты болды. 1807 жылы ғана Лордтар палатасы құл саудасын жоюға дауыс берді. Тарихшы Стивен Фаррелл сол кезде саяси ахуал өзгергенін, сондай-ақ құл саудасын жоюдың экономикалық пайдасы айқын болғанын атап өтті. 1807 жылғы құл саудасы туралы заң Ұлыбритания империясында құл саудасына тыйым салды. Дегенмен, құл иелену 1833 жылы құлдықты жою туралы заң қабылданғанға дейін Британ империясының көп бөлігінде заңды болып қала берді. 1792 мен 1807 жылдар аралығында құл саудасы тоқтатылғанға дейін тағы жарты миллион африкалықтар Британияның колонияларына құл ретінде тасымалданды. Дундас құл саудасын жою Батыс Үндістан колониялық заң шығарушыларының қолдауысыз сәтті бола алмайтынын мәлімдеді. Аболиционистер Батыс Үндістан ассамблеялары мұндай шараларды ешқашан қолдамайды және құл саудасын жоюды отарлаушылық реформаларға байланысты ету арқылы Дундас оны белгісіз мерзімге кейінге шегереді деп мәлімдеді. Алайда, Дундас сегіз жылдық мерзімді ұсынғанға дейін Батыс Үндістанның келісімін алғандығын көрсететін дәлелдер бар. Соңғы жылдары сарапшылармен қарастырылған зерттеулер Дундастың бірнеше жетекші аболиционистерді қолдағандығын көрсететін жаңа архивтік мәліметтерді анықтады, ал Батыс Үндістан құл иелері оның жоспарына дереу жоюға қарсы болғандарындай қарсылық көрсетті.
In 1774, Dundas was returned to Parliament for Midlothian, and joined the party of Frederick North, Lord North; he was a proud Scots speaker and he soon distinguished himself by his clear and argumentative speeches. Dundas was not present for that vote, but when it was again before MPs in 1792, Dundas tabled a petition from Edinburgh residents who supported abolition. He then went on to affirm his agreement in principle with Wilberforce's motion: "My opinion has been always against the Slave Trade." He argued, however, that a vote for immediate abolition would be ineffective, as it would drive the slave trade underground or into the hands of foreign nations, beyond Britain's control. He stated: "this trade must be ultimately abolished, but by moderate measures". He suggested that slavery and the slave trade should be abolished together, and proposed an end to hereditary slavery, which would have enabled the children born to present day slaves to become free persons upon reaching adulthood. For the first time, the House of Commons voted to end the slave trade. Three weeks after the vote, Dundas tabled resolutions setting out a plan to implement gradual abolition by the end of 1799. At that time he told the House that proceeding too quickly would cause West Indian merchants and landowners to continue the trade "in a different mode and other channels". He argued that "if the committee would give the time proposed, they might abolish the trade; but, on the contrary, if this opinion was not followed, their children yet unborn would not see the end of the traffic." MPs ignored his cautions, and voted in favour of ending the trade in slaves by the end of 1796. The motion and resolutions later failed to win the necessary support of the House of Lords, which deferred consideration then dropped the issue altogether. Alternative measures were proposed later in the 1790s. Dundas spoke against specific proposals tabled in 1796, while reiterating his support for abolition in principle, but abstained from voting. The loss of momentum was connected to three years of an ongoing war on three continents, including with revolutionary France. It was not until 1807 that the House of Lords voted in favour of abolishing the trade in slaves. Historian Stephen Farrell has noted that by that time, the political climate had changed, and the economic advantages of abolition had become apparent. The Slave Trade Act 1807 prohibited the trade in slaves in the British Empire. Ownership of slaves, however, remained legal in most of the British Empire until passage of the Slavery Abolition Act 1833. Between 1792 and 1807, when the slave trade was eventually abolished, another half a million Africans were transported into slavery in the British colonies. Dundas insisted that any abolition of the slave trade could not succeed without the support of West Indian colonial legislatures. Abolitionists argued that West Indian assemblies would never support such measures, and that by making the abolition of the slave trade dependent on colonial reforms, Dundas was in effect indefinitely delaying it. There is evidence, however, that Dundas had secured agreement of the West Indians before proposing the eight year timeline. Recent peer reviewed scholarship has also identified new archival evidence showing that Dundas had the support of several leading abolitionists, while the West Indian slave owners opposed his plan just as much as they opposed immediate abolition.
Дундастың заңсыздықты жоюға әсері туралы академиялық дау
ХХ ғасырда тарихшылар Дундастың құл саудасының ұзаруына жалғыз басты жауапты екендігі туралы мәселеде екіге бөлінді. Құл саудасы және оны жою қозғалысының тарихшылары, оның ішінде Дэвид Брион Дэвис, Роджер Ансти, Робин Блэкберн және Стивен Томкинс, Дундастың әрекеттері құлдарды жоюды жеңілдетпей, керісінше кешіктіргенін айтты. Дэвис атап көрсеткендей, "Құл саудасын жоюды отарлық реформаларға байланысты ету арқылы Дундас оны белгісіз мерзімге кейінге жылдыру мүмкіндігін ұсынды". Бұл тұжырымдарды тарихшы Анжела Маккарти сынға алды, ол Дундастың әрекеттері оқиғалар барысын осылай шешушы түрде анықтады деген пікірмен келіспеді. Британ тарихын зерттеген басқа ғалымдар кешігудің алдын ала болжамдалған жағдай екенін айтады. Анжела Маккарти Франциямен болған революциялық соғыстардың және Лордтар палатасы мен патша отбасының қарсылығының үлкен кедергілер тудырғанын атап өтті. Сэр Том Девин, оның жариялымдарына "Шотландияның құлдық өткенін қайта жаңғырту: Кариб теңізімен байланыс" (Эдинбург университетінің баспасы, 2015) кітабын редакциялау кіреді, Дундасты құл саудасын жоюдың кешігуі үшін кінәлау, кешігудің нақты себептері болған кең саяси және экономикалық факторларды ескермеуге тең екенін айтты. Шотландиялық мәселелер туралы тағы бір мақаласында Маккарти, Дундасқа қарсы белсенді, профессор-эмеритус сэр Джефф Палмер жарияланған дереккөздерді жиі бұрмалағанын мәлімдеді. Брайан Янг 1792 жылы құл саудасын дереу тоқтату туралы ұсыныстың сөзсіз жеңіліске ұшырайтынын көрсетті. "Кезеңді" деген сөзді қосу арқылы, Янгтың айтуынша, Дундас құл саудасын толығымен жою үшін қабылданған дауыс беруді қамтамасыз етті.
In the 20th century, historians were divided over whether Dundas should be held solely responsible for prolonging the slave trade. Historians of the slave trade and the abolitionist movement, including David Brion Davis, Roger Anstey, Robin Blackburn, and Stephen Tomkins commented that Dundas's actions delayed rather than facilitated abolition. According to Davis, "By making the abolition of the slave trade dependent on colonial reforms, Dundas suggested possibilities for indefinite delay." These claims were criticized by historian Angela McCarthy, who rejected the notion that Dundas's actions were so singularly determinative of the course of events. Other historians of British history argue that delay was inevitable. Angela McCarthy notes that the revolutionary wars with France, and opposition in the House of Lords and in the royal family, presented enormous obstacles. Sir Tom Devine, whose publications include editing Recovering Scotland's Slavery Past: The Caribbean Connection (Edinburgh University Press, 2015), has said that blaming Dundas solely for delay in the abolition of the slave trade ignores the wider political and economic factors that were the true causes of delay. In another Scottish Affairs article, McCarthy held that leading anti Dundas activist Professor Emeritus Sir Geoff Palmer repeatedly misrepresented published sources. Brian Young notes that in 1792, the motion for immediate cessation of the slave trade was heading for certain defeat. By inserting the word "gradual" into the motion, Young says Dundas ensured a successful vote for the ultimate abolition of the trade in slaves.
Үкіметтегі негізгі лауазымдар
1793 жылдың маусым айынан бастап Дундас Шығыс Үндістан компаниясының және Үндістандағы британдық істерді бақылау кеңесінің президенті болып тағайындалды, ол осы лауазымды 1801 жылға дейін атқарды. Француз революциясы соғыстары басталғанда, Ішкі істер министрлігінің құрамындағы Соғыс министрі ретінде ол Питттің Бірінші коалицияға Ұлыбританияның әскери қатысуын жоспарлаудағы ең жақын кеңесшісі болды. Дундас 1794 жылдың шілдесінде Портленд герцогымен Ішкі істер министрі лауазымында алмастырылғанмен, Питт соғыс жоспарын Дундастың сенімді қолында ұстағысы келді, сондықтан оған Соғыс жөніндегі мемлекеттік хатшы лауазымы құрылды. Осы лауазымда Дундас Кариб теңізіне француз және испан иеліктерін басып алу мақсатымен бірнеше британдық экспедицияларды ұйымдастырды, олардың ең ірісі 1795 жылы сэр Ральф Аберкромби басқарған экспедиция болды. Дундас Гаити революциясы кезінде француздардан Сент-Домингіні басып алуға жасалған британдықтардың сәтсіз әрекетіне жетекшілік етті. Туссен Л’Оувертюр әскерлеріне аумақтарын жоғалтқаннан кейін және Моле-Сен-Николас және Жереми қалаларына шегініп, қиын жағдайға түскеннен кейін, британдықтар қарақұлындардың әскерлерін жеңе алмайтындарын түсініп, аралдан кету туралы келіссөздер жүргізді, нәтижесінде мыңдаған британдықтар қаза тауып, ешқандай пайдаға келмеді. Дундас сонымен қатар Ұлыбританияның ең маңызды иелігі – Ямайка колониясындағы дағдарысқа төрағалық етті. Генерал Джордж Уолпол Куджоу қаласындағы (Трелони қаласындағы) ямайкалық марондардың аралдан шығарылмау шартымен капитуляциясын қамтамасыз етті. Ямайканың губернаторы Александр Линдсей, Балкаррдың 6-шы графы, келісімнің бұзылуын сылтау ретінде пайдаланып, Трелони қаласының марондарының көп бөлігін Нова Скотияға депортациялады. Уолпол губернатордың әрекеттеріне наразылық білдірді, өйткені ол марондарға аралдан шығарылмайтынына уәде берген. Уолпол лауазымынан кетіп, Англияға оралды, онда ол парламент депутаты болып сайланды және Коммундар палатасында Балкаррдың марондармен алаяқтық және адалсыздықпен қарым-қатынас жасағанына бекер наразылық білдірді. Дундас дауда Балкарр жағына шығып, Уолполдың марондарды Ямайкаға қайтару туралы өтініштерін қабылдамады. Дундас Жерорта теңізінде Ұлыбританияның күшті болуын жақтады. Ол Наполеонның Мысырға шабуылына қарсы шаралармен жылдам және шешуші түрде жауап берді. Ол француздықтардың құлдуына кедергі келтірмесе де, оларды жеңуде маңызды рөл атқарды, соның нәтижесінде Үндістанда британдықтардың қауіпсіздігі күшейді. 1798 жылдан бастап ол денсаулығына байланысты лауазымдарынан кетуге жиі өтініш білдірді, бірақ оған қатты сенген Питт тіпті оны қарастырудан бас тартты. Питттің үкіметі 1801 жылы құлап, Дундас 1802 жылы Ұлыбританияның Пирлік титулына Виконт Мелвилл және Барон Дуньира болып көтерілді, Дуньира Пертширде орналасқан. Питт 1804 жылы қайтадан билікке келгенде, Дундас тағы да Адмиралтействоның бірінші лоры болып тағайындалды. Алайда, 1782 және 1800 жылдар аралығында Дундастың қазынашысы болған Адмиралтействоның қаржылық басқаруына күдік туды. Оның операциялары мемлекеттік қаражаттың жоғалуына әкелмегенімен, процесс Дундастың ақталуымен аяқталды. Дундас 1805 жылы Тарап кеңесінен кетіп қалғанмен, ол Лордтар палатасында қалды. 1807 жылы ол Тарап кеңесіне қайта қабылданды. 1809 жылы ол граф титулын алудан бас тартты.
From June 1793, Dundas was appointed President of the Board of Control, generally responsible for overseeing the conduct of the East India Company and British affairs in India, a post he would hold until 1801. As the effective Minister for War as part of his Home Department responsibilities at the outbreak of the Wars of the French Revolution, he was Pitt's closest advisor and planner for Britain's military participation in the First Coalition. Although Dundas was replaced as Home Secretary by the Duke of Portland in July 1794, Pitt nonetheless wished to maintain direction of the war effort in Dundas's trusted hands, and so created for him the new office of Secretary of State for War. In this role, Dundas was responsible for organising several British expeditions to the Caribbean to seize vulnerable French and Spanish possessions, the largest being that led by Sir Ralph Abercromy in 1795–6. Dundas spearheaded a vain attempt by the British to capture Saint Domingue from the French during the Haitian Revolution. After they lost territory to the armies of Toussaint L'Ouverture, and became bogged down in their retreat to the western towns of Mole St Nicholas and Jérémie in Saint Domingue, the British accepted they could not defeat the armies of black ex slaves, and negotiated to withdraw from the island, resulting in thousands of British deaths for no gain. Dundas also presided over a crisis in Britain's most important possession, the Colony of Jamaica. General George Walpole secured the surrender of the Jamaican Maroons of Cudjoe's Town (Trelawny Town), on condition they would not be transported off the island. The governor of Jamaica, Alexander Lindsay, 6th Earl of Balcarres, used a contrived breach of treaty as a pretext to deport most of the Trelawny Town Maroons to Nova Scotia. Walpole was disgusted with the governor's actions, pointing out that he had given the Maroons his word that they would not be transported off the island. Walpole resigned his commission, and went back to England, where he became an MP and protested in vain in the House of Commons how Balcarres had behaved in a duplicitous and dishonest way with the Maroons. Dundas sided with Balcarres in the dispute, and turned down Walpole's requests to get the Maroons returned to Jamaica. Dundas was a vigorous advocate of a strong British presence in the Mediterranean. He promptly met the challenge of Napoleon's attack on Egypt with actions which were vigorous and pivotal. While he did not prevent the French landing, he did play a key role in defeating it, thus enhancing British security in India. From about 1798 on he pleaded frequently to be allowed to resign from his offices on health grounds, but Pitt, who relied on him greatly, refused even to consider it. Pitt's ministry left office in 1801. In 1802, Dundas was elevated to the Peerage of the United Kingdom as Viscount Melville and Baron Dunira, of Dunira in Perthshire. When Pitt returned to power in 1804, Dundas again entered office as First Lord of the Admiralty. Suspicion had arisen, however, as to the financial management of the Admiralty, of which Dundas had been treasurer between 1782 and 1800. Although his transactions caused no loss of public money, The process ended in Dundas's acquittal. Dundas had already left the Privy Council in 1805 but he remained in the House of Lords. He was readmitted to the Privy Council in 1807. He declined an offer of an earldom in 1809.
Отбасы
Лорд Мелвиллдің алғашқы некесі 1765 жылы Мелвилл замогының иесі Дэвид Рэннидің қызы Элизабет Рэннимен болды. Неке кезінде ол шамамен 16 жаста болған деп саналады, бірақ оның туған күні нақты белгісіз. 13 жыл некеде тұрғаннан кейін, 1778 жылы ол капитан Эверард Фаукенермен адалдықтан жаңылып (сол кезде "қылмыстық әңгіме" деп аталған), Дундасты және олардың төрт баласын тастап, белгісіз жерге қашып кетті. Бірнеше күннен кейін ол Дундасқа жазған хатында өзін "сенің әйелің немесе бақытсыз балаларыңның анасы болуға лайық емеспін" деп мойындады. Шамамен бір айдан кейін олар ажырасып кетті. Ол Фаукенерге үйленіп, балаларын ешқашан көрмеді. Генри Дандас оның некеге әкелген отбасылық мүлігінің иесі атанды, бұл сол кездегі заңмен сәйкес болды, және олардың төрт баласын Эдинбург маңындағы Мелвилл замогында өсірді. Дундас Елизаветаға өмірінің соңына дейін ай сайын ақша төледі, бұл заңмен міндетті емес еді. Олардың үлкен ұлы Роберт 1811 жылы мұрагерлікке ие болды. Роберт, 2-ші виконт Мелвилл, Елизавета 98 жасқа толғанға дейін ақша төлеуді жалғастырды. Дундас ескі Лассваде шіркеуінің отбасылық мазарында жерленген. Оның ең танымал түлегі – актер Кит Харрингтон.
Lord Melville's first marriage was to Elizabeth Rannie, daughter of David Rannie, of Melville Castle, in 1765. She is believed to have been about 16 at the time of the marriage, although the date of her birth is not certain. She committed adultery (then known as "criminal conversation") with a Captain Everard Faukener in 1778, after 13 years of marriage, and abandoned Dundas and their four children, fleeing to an undisclosed location. Within days she confessed in a letter to Dundas, saying she was "undeserving of being your wife or the mother to your unhappy children." Approximately a month later they were divorced. She went on to marry Faukener and never saw her children again. Henry Dundas became the owner of the family patrimony she brought to the marriage, in accordance with the law of the time, and raised their four children at Melville Castle near Edinburgh. Dundas paid Elizabeth a monthly annuity until his death, which was not required by law. Their eldest son Robert inherited the estate in 1811. Robert, the 2nd Viscount Melville, continued the annuity until Elizabeth's death at the age of 98. Dundas is buried in a family vault in Old Lasswade Kirkyard. His most famous descendant is actor Kit Harington.
Мұра және естелік
Өмірінің соңына таман Дендастың денсаулығы нашарлап, қаржылық қиындыққа ұшырады. Ол Лордтар палатасындағы пікірталастарға қатысып, Жеке кеңестің мүшесі ретінде лауазымын сақтап, бірақ қоғамдық өмірінде көрінуін азайтты. Бірақ оның қайтысынан кейін көпшілік тарапынан (Шотландиядағы вигтерден басқа) кеңінен мақтаулар айтылды. Алайда 1900 жылға қарай тарихшылар оны Шотландияны ағылшыздарға сатқан, жемқорлық пен зұлымдыққа толы адам деп сынады. ХХ ғасырдың соңына таман оның абыройы қайта жаңғырды. Ол әскери саясаты үшін, Шотландияға біртұтас үкімет құрғаны және оны империялық істерде маңызды рөлге ие еткені үшін мақталды. Дендас Жоғарғы Канаданың вице-губернаторы Джон Грейвс Симконың досы болды, ол Жоғарғы Канада (қазіргі Оңтүстік Онтарио) арқылы өтетін әскери жолды оның құрметіне атады. Торонто қаласында Йонге-Дендас алаңы маңызды ескерткіш және сауда орталығы болып табылады, ал Дендас көшесі – басты тас жол. Онтариодағы Дендас округі және Торонтодан тыс жердегі басқа да тас жолдар мен көшелер оның есімін иеленген. Британдық Колумбия жағалауындағы Дендас аралын капитан Джордж Ванкувер Дендастың құрметіне атады. Ванкувер бастапқыда оны бір арал деп есептеген, Дендас аралы, бірақ кейін ол шағын архипелаг екені анықталды. Бұл топ Дендас аралдары деп аталды, ал құрамына кіретін аралдар Дендастың лауазымдарына орай Мелвилл аралы, Барон аралы және Дунира аралы деп аталды. Жаңа Оңтүстік Уэльстегі Дендас ауданы Колониялық хатшы Генри Дендастың есімімен аталған. Дендас ауданы 1889 жылы таратылды, бірақ оның аты Сиднейдің Дендас ауданында әлі де сақталған. 1848 жылы үкіметтік геодезист Джон Септимус Роу (сол кездегі Батыс Австралия колониясында) мал өсіруге жарамды жер іздеп, Норсман аймағын тапты және оны колониялық хатшының құрметіне Дендас-Хиллз деп атады. 1893 жылы ол жерде алтын табылды, Дендас кеніші жарияланды және Дендас қаласы құрылды (Норсманнан оңтүстікке қарай 40 шақырым жерде, кейін тасталды), бұл ақырында қазіргі Дендас округіне әкелді. Римдегі Траян бағанасына ұқсас Дендасқа арналған ескерткіш Эдинбургтегі Сент-Эндрю алаңының ортасында орналасқан. Мелвилл ескерткішінің құны "Патшалық теңіз флоты офицерлері мен сарбаздарының жарналарымен" төленді. Оны 1821 жылы Уильям Берн жобалаған, ал Роберт Стивенсон кеңес берген, себебі алаң тұрғындары осындай биіктіктегі бағананы ұстау үшін негіздің жеткіліктілігіне қатысты алаңдаушылық білдірген. Оның құны 8000 фунт стерлингті құрады. Мелвилл ескерткішінің айналасындағы бақ 2008 жылы көпшілікке ашылды. Шотландия Корольдік Банкінің ұзақ жылдар бойындағы штаб-пәтері, тікелей шығыс жақта, Дендас үйі; құрылысы 1774 жылы туысы сэр Лоуренс Дендас үшін аяқталды. 2020 жылдың шілдесінде Эдинбург қалалық кеңесі құлдықты жоюды кешіктірудегі Дендастың рөлін көрсету үшін тақтаны жаңартатынын хабарлап, уақытша белгілер орнатты. Эдинбургтегі Парламент залының ішкі солтүстік қабырғасында сэр Фрэнсис Чантрейдің (1818) Дендастың мүсіні орналасқан. Сонымен қатар, 1812 жылы Пертширдегі Комери деген көркем ауылға қарап тұрған Данмор төбесінде орнатылған Мелвилл монументі оның өмірін еске алады. Гонконгтағы Дендас көшесі де оның құрметіне аталған. Дендас Марш Корольдік ойын қорығы 1927 жылы қазіргі Корольдік ботаникалық бақтар (Онтарио) аумағындағы Кутс-Парадисте құрылды.
Late in life Dundas's health suffered and he was financially distressed. He attended debates in the House of Lords and maintained his position as a member of Privy Council, but kept a lower public profile. However at his death the immediate reaction was one of widespread praise from most quarters (apart from the Whigs in Scotland). By 1900, however, historians were harsh, denouncing him as the epitome of corruption and oppression who had sold out Scotland to the English. By the late 20th century his reputation had been restored. He was praised for his military policies, for giving Scotland a cohesive government, and for making it a major player in imperial affairs. Dundas was a friend of John Graves Simcoe, Lieutenant Governor of Upper Canada, who named a military road through Upper Canada (now southern Ontario) after him. In the city of Toronto, Yonge–Dundas Square is a prominent landmark and commercial centre, while Dundas Street is a main thoroughfare. Dundas County, Ontario, and other highways and streets outside of Toronto, also bear his name. Dundas Island off the coast of British Columbia was named by Captain George Vancouver in Dundas's honour. Vancouver originally believed it to be one island, Dundas's Island, but it was later determined that it was in fact a small archipelago. The group became known as the Dundas Islands, while constituent islands were given the names Melville Island, Baron Island, and Dunira Island, in respect of Dundas's titles. The District of Dundas in New South Wales was named after the Colonial Secretary, Henry Dundas. The District of Dundas was abolished in 1889 although the name still survives in the Sydney suburb of Dundas. In 1848, John Septimus Roe, the government surveyor (in the then colony of Western Australia), was searching for pastoral land and discovered the area around Norseman which he named Dundas Hills, after the colonial secretary. Gold was discovered there in 1893, the Dundas Field was proclaimed, and the town of Dundas established (ca. 40 km south of Norseman, later abandoned), which eventually led to the present Shire of Dundas. A monument to Dundas, modeled loosely on Trajan's Column in Rome, stands in the centre of St Andrew Square, Edinburgh. The cost of the Melville Monument was "met by contributions from officers and men of the Royal Navy." It was designed in 1821 by William Burn, who was advised by Robert Stevenson after residents of the square expressed concern about the adequacy of the foundations to support a column of such height. It cost £8,000. The garden surrounding the Melville Monument was opened to the public in 2008. was added to the top in 1828. The long time headquarters of the Royal Bank of Scotland, directly to the east, is Dundas House; construction was completed in 1774 for Sir Lawrence Dundas, a relative. In July 2020 temporary signs were erected by the City of Edinburgh Council to note that the plaque would be updated to note Dundas's role in delaying the abolition of slavery. A statue (1818), by Sir Francis Chantrey, of Dundas stands against the north wall inside Parliament Hall in Edinburgh. Furthermore, the Melville Monument, an obelisk erected in 1812 on Dunmore hill, overlooking the scenic village of Comrie in Perthshire, commemorates his life. Dundas Street, Hong Kong, was also named for him. Dundas Marsh Crown Game Preserve was created in 1927 in Cootes Paradise within what is now in Royal Botanical Gardens (Ontario).
Мұра туралы дау
1790 жылдары трансатлантикалық құл саудасын жою ісін кешіктіргені туралы айыптауларға байланысты, белсенділер Дундастың есімін мәңгі есте қалдыруға қарсылық білдірді. 2020 жылдың маусым айында 14 000-нан астам адам Торонто қаласының орталық аймағындағы маңызды көшелердің бірі – Дандас көшесінің атын өзгерту туралы онлайн петицияға қол қойды. Бұл петиция 2020 жылдың 5 маусымында өткен Black Lives Matter акциясынан кейін туындады, онда Дандас көшесі шеруге таңдалған орын болды. Бұл акция Марк Терридің "Шотландия, құлдық және мүсіндер" атты фильмінде көрсетілді. 2021 жылдың шілдесінде Торонто қалалық кеңесі көшенің және басқа да қалалық мүліктің атауын өзгертуге дауыс берді, алайда бұл өзгеріс әлі күтілуде. 2023 жылдың желтоқсанында Торонто қалалық кеңесі Йонг-Дандас алаңына "Санкофа алаңы" деген жаңа атауды бекітті. Эдинбургте 2020 жылдың маусым айында наразылық білдірушілер Мелвилл монументіне граффити жазды. 2021 жылдың наурыз айында Эдинбург қалалық кеңесі құлдыққа түскен африкалықтардың естелігіне арналған тұрақты тақташаны мақұлдады. Көптеген тарихшылар, оның ішінде Шотландияның ең көрнекті тарихшысы, профессор Эмеритус сэр Том Девин, сондай-ақ Дундастың ұрпақтары тақташаның мазмұнын тарихи нақтылықтан ауытқу деп сынады.
Given accusations that he contributed to delay in the abolition of the transatlantic slave trade during the 1790s, activists have argued against the memorialisation of Dundas. Over 14,000 people signed an online petition in June 2020 to rename Dundas Street, a major street in downtown Toronto. The petition arose from a Black Lives Matter protest on 5 June 2020, where Dundas Street was the site of the march. The protest was documented by Mark Terry in the film Scotland, Slavery, and Statues. In July 2021, Toronto City Council voted to rename the street and other civic assets, although the change is still pending. In December 2023, Toronto City Council approved "Sankofa Square" as the new name for Yonge–Dundas Square. In Edinburgh, demonstrators graffitied the Melville Monument in June 2020. In March 2021, the City of Edinburgh Council approved a permanent plaque dedicated to the memory of enslaved Africans. Numerous historians, including Scotland's most eminent historian Professor Emeritus Sir Tom Devine, as well as descendants of Dundas, criticised the content of the plaque as historically inaccurate.
Шығармалық сілтемелер
Лорд Мелвилл, Адмиралтействоның бірінші лорды ретінде, Патрик О’Брайанның Обри-Матурин романдарының бірнешеуінде кездеседі немесе фондық кейіпкер болып суреттеледі. Джек Обриге ыңғайлы көзқарас білдірген маңызды лауазымды тұлға ретінде лорд Мелвиллдің саяси ықпалы капитанға көбінесе көмектеседі. О’Брайан Мелвиллдің мемлекеттік қаражатты теріс пайдаланғаны үшін өткізілген импичментті теңіз күштерінің барлау шығындарын пайдаланған саяси шабуыл ретінде көрсетеді, оның толық мәліметтерін қауіпсіздік пен Стивен Матурин сияқты барлау агенттерінің қауіпсіздігі үшін ашқанға болмайды. Сонымен қатар, Томас Дандастың ұлы, теңіз офицері Хенидж «Хен» Дундас, лорд Мелвиллдің кіші інісі ретінде бейнеленеді. Бұрынғы экипаж мүшесі және атақты басты кейіпкерлердің бірі Джек Обридің жақын досы болғандықтан, Хенаге Дундас оқиғалардың қайта оралатын кейіпкерлерінің бірі. Ол сондай-ақ «Garrow’s Law» заңдық драмасында да қосалқы рөлде ойнайды. Ол биліктегілердің өкілі ретінде радикалдық батыр Уильям Гарроудың жақтасы емес. Оны Стивен Боксер сомдайды. Бұдан бөлек, Л.А. Мейердің «Жолли Роджер астында» деп аталған Джеки Фабер сериясының үшінші кітабының 24-тарауында, сондай-ақ Мейердің «Менің Бони атты жарысшылым» деп аталған алтыншы кітабында да, сэр Генри Дандасқа ойдан шығарылған сілтемелер жасалған. Ол көбінесе «кітапханашы» ретінде сипатталған, бірақ әйтсе де, жақсы және адал адам. Генри Дандас пен құл саудасын жоюдағы рөлі «Amazing Grace» (2006) фильмінде көрсетілген, онда оны Билл Патерсон сомдаған. Дундас Джеймс Робертсонның «Джозеф Найт» (Fourth Estate, 2003) романында да кездеседі, бұл бұрынғы құлдың шынайы оқиғасының көркемделіп жазылған нұсқасы. Дундас осы құл үшін Шотландияның екі сатыдағы сотына сәтті шағымданып, ақырында Найттың босатылуына және Шотландия аумағындағы барлық құлдардың босатылуына қол жеткізді.
Lord Melville, as First Lord of the Admiralty, is present or a background character in several of Patrick O'Brian's Aubrey–Maturin novels. As a major official favourably disposed to Jack Aubrey, Lord Melville's political interest is often helpful to the captain. O'Brian casts Melville's impeachment for malversation of public monies as a political attack using naval intelligence spending, the details of which cannot be disclosed for security and the safety of intelligence agents—such as Stephen Maturin. Additionally, Heneage 'Hen' Dundas, a real life naval officer son of Thomas Dundas, appears as a younger brother of Lord Melville. As a former crewmate and close friend of one of the eponymous main characters, Jack Aubrey, Heneage Dundas is one of the recurring characters of the series. He is also a supporting character in the legal drama Garrow's Law. As a leading figure of the establishment, he is a bitter enemy of the radical hero, William Garrow. He is played by Stephen Boxer. Also, fictional references were made to Sir Henry Dundas in Chapter 24 of L. A. Meyer's third book in the Jacky Faber series, which was titled "Under the Jolly Roger" as well as the former Lord Dundas in Meyer's sixth book, which was titled, "My Bonny Light Horseman". He was portrayed as 'bookish', although a sweet and sincere man otherwise. A reference was made to Henry Dundas and his role in the abolition of the slave trade in the motion picture Amazing Grace (2006) where he was played by Bill Paterson. Dundas is also featured in Joseph Knight, by James Robertson (Fourth Estate, 2003) – a fictional account of the true story of the former slave for whom Dundas successfully appealed to two levels of Scottish courts, ultimately winning a declaration of Knight's emancipation, and the emancipation of all purported slaves on Scottish soil.