Кіріспе
Ағылшын заңгері, судья және саясаткер (1723–1780), сэр Уильям Блэкстоун (10 шілде 1723 – 14 ақпан 1780) – ағылшын заңгері, судья және тори саясаткері, ең белгілісі – Англия заңдары туралы түсіндірмелері, ол ағылшын ортақ құқығының қағидаларын ең толық сипаттаған еңбек ретінде танылды. Лондонның орта тапқа жататын отбасында дүниеге келген Блэкстоун 1738 жылы Оксфордтағы Пемброк колледжіне түсуге дейін Чартерхаус мектебінде білім алды. Азаматтық құқық бакалавры дәрежесін алғаннан кейін, ол 2 қараша 1743 жылы Оксфордтағы All Souls College колледжінің мүшесі болды, Middle Temple-ге қабылданды және 1746 жылы адвокаттық практикаға жіберілді. Адвокат ретінде мансабын баяу бастағаннан кейін, Блэкстоун университет әкімшілігіне белсенді қатысты. 28 қараша 1746 жылы ол есепші, қазынашы және бурсар, ал 1750 жылы – аға бурсар болды. Блэкстоун Кодрингтон кітапханасын және Уортон ғимаратын аяқтауға, сондай-ақ колледжде қолданылатын күрделі есеп жүйесін жеңілдетуге жауапты деп есептеледі. 3 шілде 1753 жылы ол адвокаттық практикасынан ресми түрде бас тартып, ағылшын заңдары бойынша лекция оқуға кірісті, бұл осы салаға алғашқы қадам болды. Лекциялары үлкен сәттілікке ие болды, оған барлығы 453 фунт стерлинг табыс әкелді және 1756 жылы «Англия заңдарының талдауы» атты еңбегін жариялауға себеп болды, ол бірнеше рет сатылып, оның кейінгі жұмыстарына кіріспе ретінде пайдаланылды. 20 қазан 1759 жылы Блэкстоун ағылшын заңының алғашқы Винерия профессоры болып бекітілді, дереу тағы бір лекция сериясын бастады және «Заңды оқу туралы пайымдау» атты екінші трактатын жариялады. Оның атының өсуімен ол адвокаттық практикаға қайта оралып, жақсы тәжірибе жинады, сонымен қатар 30 наурыз 1761 жылы Хиндонның бұзылған округінен тори парламент мүшесі болып сайланды. 1765 жылдың қараша айында ол өзінің ең маңызды еңбегі саналатын «Англия заңдары туралы түсіндірмелердің» бірінші томын жариялады; аяқталған жұмыс Блэкстоунға 14 000 фунт стерлинг табыс әкелді. Қайталап сәтсіздікке ұшырағаннан кейін, ол 16 ақпан 1770 жылы Король сотының судьясы болып тағайындалды, ал 25 маусымда Эдвард Клайвтің орнына Жалпы сот судьясы болды. Ол қайтыс болғанға дейін, 14 ақпан 1780 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті. Блэкстоунның төрт томдық түсіндірмелері ағылшын заңына толық шолу жасау мақсатымен жазылды және 1770, 1773, 1774, 1775, 1778 жылдары, сондай-ақ 1783 жылы қайтыс болғаннан кейін қайта басылды. Антиквариаттық қызығушылық емес, практикалық қолдану үшін арналған алғашқы басылымның қайта басылымдары Англия мен Уэльсте 1870 жылдарға дейін жарияланды, ал Генри Джон Стивеннің жұмыс нұсқасы, алғаш рет 1841 жылы жарық көрген, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін де қайта басылды. Англияда заңгерлік білім дамымай тоқтап қалған; Блэкстоунның еңбегі заңға «кем дегенде, ғылыми құрметке ие болу» сыртқы көрініс берді. Ол бай дәріханашының ұлы болды. Ол Уильтширден келген джентльмен Лавлейс Биггтің ұлы, хирург Томас Биггпен жақын дос болды. Биггтің қарындасы Мэри Лондонға келгеннен кейін, Чарльз оны 1718 жылы өзіне үйленуге көндірді. Бұл олардың үйлесімді одақ емес деп есептелді, бірақ олар бақытты өмір сүрді және төрт ұл туды, олардың үшеуі ересек жасқа жетті. Чарльз (1719 жылдың тамызында туған) және Генри (1722 жылдың мамырында туған) екеуі де Оксфордтағы Нью-Колледждің мүшелері болды және қасиетті орденді алды. Олардың үшінші ұлы Уильям 1723 жылдың 10 шілдесінде, Чарльз қайтыс болғаннан кейін бес ай өткен соң дүниеге келді. Чарльз мен Мэри Блэкстоун жер иелері емес, орта тапқа жататын отбасы болғанмен, олар өте жақсы жағдайда болды. Салықтық тізілімдерде 1722 жылы Чарльз Блэкстоун қауымдағы ең бай адам болғаны көрсетілген, ал қайтыс болғандардың тізілімдері отбасында бірнеше қызметші болғанын көрсетеді. Бұл, сондай-ақ Чарльз қайтыс болғаннан кейін Томас Биггтің отбасына көрсеткен көмегі балалардың білім алуына жағдай жасады. Уильям Блэкстоун 1730 жылы Чартерхаус мектебіне түсті, оны Мэри Блэкстоунның туысы Чарльз Уизер ұсынған. Уильям онда жақсы оқыды және 15 жасында мектеп директоры болды. Алайда, Чарльз қайтыс болғаннан кейін отбасының жағдайы нашарлады, ал Мэри қайтыс болғаннан кейін (5 қаңтар 1736 ж.) отбасының қаржылық ресурстары негізінен төленбеген қарыздарды өтеуге жұмсалды. Уильям 1735 жылдың маусымында Сэр Роберт Уолпол ұсынғаннан кейін «кедей оқушы» ретінде Чартерхауста оқуын жалғастыра алды. Блэкстоун Чартерхауздың академиялық бағдарламасын, әсіресе Овидий мен Вергилийдің латын поэзиясын жақсы көретін. Ол мектепте ақын ретінде таныла бастады, мектеп директоры Джеймс Хотчкистің үйлену тойын атап өту үшін 30 жолдық рифмаланған өлеңдер жинағын жазды. Ол сондай-ақ Джон Мильтон туралы латын өлеңдері үшін күміс медаль жеңіп алды, 1738 жылы жылдық латын сөйлеуін жасады және ұстаздарының сүйікті шәкірті болды. 1 қазан 1738 жылы Чартерхаус студенттеріне арналған жаңа стипендиядан пайдаланып, Блэкстоун Оксфордтағы Пемброк колледжіне түсті.
Sir William Blackstone (10 July 1723 – 14 February 1780) was an English jurist, justice and Tory politician most noted for his Commentaries on the Laws of England, which became the best known description of the doctrines of the English common law. Born into a middle class family in London, Blackstone was educated at Charterhouse School before matriculating at Pembroke College, Oxford, in 1738. After switching to and completing a Bachelor of Civil Law degree, he was made a fellow of All Souls College, Oxford, on 2 November 1743, admitted to Middle Temple, and called to the Bar there in 1746. Following a slow start to his career as a barrister, Blackstone became heavily involved in university administration, becoming accountant, treasurer and bursar on 28 November 1746 and Senior Bursar in 1750. Blackstone is considered responsible for completing the Codrington Library and Warton Building, and simplifying the complex accounting system used by the college. On 3 July 1753 he formally gave up his practice as a barrister and instead embarked on a series of lectures on English law, the first of their kind. These were massively successful, earning him a total of £453 (£ in terms), and led to the publication of An Analysis of the Laws of England in 1756, which repeatedly sold out and was used to preface his later works. On 20 October 1759 Blackstone was confirmed as the first Vinerian Professor of English Law, immediately embarking on another series of lectures and publishing a similarly successful second treatise, titled A Discourse on the Study of the Law. With his growing fame, he successfully returned to the bar and maintained a good practice, also securing election as Tory Member of Parliament for the rotten borough of Hindon on 30 March 1761. In November 1765 he published the first of four volumes of Commentaries on the Laws of England, considered his magnum opus; the completed work earned Blackstone £14,000 (£ in terms). After repeated failures, he successfully gained appointment to the judiciary as a justice of the Court of King's Bench on 16 February 1770, leaving to replace Edward Clive as a justice of the Common Pleas on 25 June. He remained in this position until his death, on 14 February 1780. Blackstone's four volume Commentaries were designed to provide a complete overview of English law and were repeatedly republished in 1770, 1773, 1774, 1775, 1778 and in a posthumous edition in 1783. Reprints of the first edition, intended for practical use rather than antiquary interest, were published until the 1870s in England and Wales, and a working version by Henry John Stephen, first published in 1841, was reprinted until after the Second World War. Legal education in England had stalled; Blackstone's work gave the law "at least a veneer of scholarly respectability". the son of a wealthy apothecary. He became firm friends with Thomas Bigg, a surgeon and the son of Lovelace Bigg, a gentleman from Wiltshire. After Bigg's sister Mary came to London, Charles eventually persuaded her to marry him in 1718. This was not seen as a good match for her, but the couple lived happily and had four sons, three of whom lived into adulthood. Charles (born August 1719) and Henry (May 1722), both became fellows of New College, Oxford, and took holy orders. Their last son, William, was born on 10 July 1723, five months after Charles' death in February. Although Charles and Mary Blackstone were members of the middle class rather than landed gentry, they were particularly prosperous. Tax records show Charles Blackstone to have been the second most prosperous man in the parish in 1722, and death registers show that the family had several servants. This, along with Thomas Bigg's assistance to the family following Charles' death, helps explain the educational upbringing of the children. William Blackstone was sent to Charterhouse School in 1730 having been nominated by Charles Wither, a relative of Mary Blackstone. William did well there, and became head of the school by age 15. However, after Charles' death the family fortunes declined, and after Mary died (5 January 1736) the family's resources largely went to meet unpaid bills. William was able to remain at Charterhouse as a "poor scholar", having been named to that position in June 1735 after being nominated by Sir Robert Walpole. Blackstone revelled in Charterhouse's academic curriculum, particularly the Latin poetry of Ovid and Virgil. He began to attract note as a poet at school, writing a 30 line set of rhyming couplets to celebrate the wedding of James Hotchkis, the headmaster. He also won a silver medal for his Latin verses on John Milton, gave the annual Latin oration in 1738, and was noted as having been the favourite student of his masters. On 1 October 1738, taking advantage of a new scholarship available to Charterhouse students, Blackstone matriculated at Pembroke College, Oxford.
Зерттеу
Блэкстоунның Оксфордтағы бакалавриат мерзімі туралы сақталған жазбалар аз, бірақ Пемброк колледжінің оқу бағдарламасы 1624 жылы белгіленген еді, ал Прест 1738 жылы ол әлі де сақталғанын айтады, сондықтан Блэкстоун грек тілі, ғылым, логика, риторика, философия, математика, география және поэзияны оқыған болар. Блэкстоун грек тілі, математика және поэзияда ерекше жақсы оқыды, ал Уильям Шекспир туралы жазбалары Джордж Стивенстің 1781 жылғы Шекспирдің пьесаларының басылымына енгізілді. Оның отбасының діни қызығушылықтарын ескере отырып, мұның соңғысы түсінікті, бірақ таң қалдыратыны – студент кезіндегі салыстырмалы кедейлігін ескере отырып, оның иеленген мәтіндерінің көп саны. 1740 жылдың 9 шілдесінде, бакалаврлық білімді бір жарым жыл алғаннан кейін, Блэкстоун азаматтық құқық бакалавры атағын алу үшін қабылданды, азаматтық құқық – университеті мойындаған жалғыз құқықтық сала. Бұл курс жеті жылға созылды, алғашқы екі жылы «гуманитарлық ғылымдар бойынша кең ауқымды оқуға арналған» деп есептелді, бұл оған өзінің қызығушылықтарын зерттеуге мүмкіндік берді. 1741 жылдың 20 қарашасында ол Мидл Темплге қабылданды, адвокаттық жолдағы алғашқы қадам, бірақ бұл ешқандай міндеттемелерді жүктемеді және жай ғана заңгерлік мансапқа мүмкіндік берді. Сол кезде дұрыс заңгерлік білім беру жүйесі болған жоқ, сондықтан Блэкстоун (өз уақытында) Литтлтон туралы Кок туралы еңбекті, Генри Финчтің еңбектерін және осыған байланысты заңдық трактаттарды оқыды. Формальды оқудан басқа, Блэкстоун өзінің ең танымал әдеби туындысы – «Музасына арналған Заңгер» поэзия жинағын жариялады. 1743 жылы ол құрылыс өнерін басқару ережелері туралы екі трактат – «Сәулет элементтері» және «Сәулет туралы қысқаша түсінік» жариялады. Оның келесі еңбегі (1747) – «Пантеон: А Видение», әлемдегі әртүрлі діндерді қамтитын, авторлық құқығы көрсетілмей жарияланған поэзия кітабы. Бұл кітапта әртүрлі діндердің ғимараттары арқылы серуендеп жүрген баяндаушының арманы бейнеленген, олардың барлығы (христиан дінінен басқа) жағымсыз жарықта көрсетілген. Бұл 1743 жылдың 2 қарашасында Оксфордтағы All Souls College-тің мүшесі болып сайлануынан және 1746 жылдың 28 қарашасында Мидл Темплде адвокаттыққа шақырылуынан кейін болды. Адвокаттыққа шақырылу Блэкстоунды Оксфорд пен Лондон арасында кезектесіп жүруге мәжбүр етті, ол Помп Кортта кеңсе ұстады, бірақ All Souls College-те тұрды. Орталық соттар жылына үш ай ғана отырыс өткізетін болғандықтан, оның қалған уақыты All Souls-тағы жұмысы рұқсат еткен кезде Assize-да өткізілді. Ол үнемі заңгер-репортер болып жұмыс істеді; оның жеке жазбаларындағы істер Хэнки мен Тротман (1746) ісінен басталады. Блэкстоунның адвокаттық тәжірибесі баяу басталды; оның Корольдің сот алқасындағы алғашқы ісі 1748 жылы болды, ал 1751 жылға дейін онда тек 6 қосымша өтініш берді. Канцлер сотына екі рет қатысқаны да белгілі, және ол Роджер Ньюдигейттің ондағы ұзақ сот ісі бойынша кеңес бергені мәлім, бірақ оның сотқа ерте келуі сирек болды. Бұл оның адвокаттыққа шақырылуымен және орталық соттардың бизнестегі үлкен қысқаруымен, сондай-ақ орта таптан шыққан жетім ретінде байланыстардың жетіспеуімен байланысты деп есептеледі; ол «танылмаған және жұмыссыз» деп сипатталды. Ол Оксфордтың кеңесшісі ретінде және 1749 жылдың мамыр айынан бастап Уоллингфордтың рекордері болып сайланғаннан кейін уақытын толтырды.
Университет әкімшілігі
Уақытын бөліп жүріп, Блэкстоун All Souls-те әкімші болып, 1746 жылғы 28 қарашада есепші, қазынашы және бурсар болып тағайындалды. Кодрингтон кітапханасы мен Уортон ғимаратының құрылысы тиісінше 1710 және 1720 жылдары басталған, бірақ 1748 жылға дейін аяқталмады, оның аяқталуы оның еңбегімен байланысты. 1749 жылы ол Манордтардың басқарушысы болды, ал 1750 жылы аға бурсар болып тағайындалды. Жазбаларда All Souls-тың мүліктері мен қаржысын ұйымдастырудағы "талапкерлік құлшынысы" көрсетілген, сондай-ақ Блэкстоун колледждің күрделі есеп жүйесін айтарлықтай жеңілдеткені белгілі болды. 1750 жылы Блэкстоун өзінің алғашқы заңдық трактатын аяқтады – "Туысқандық байланыс туралы эссе", ол негізін қалаушыға немесе All Souls-қа отбасылық байланысы бар деп мәлімдегендердің сайлауда басымдыққа ие болуына бағытталған. 1750 жылғы сәуірде азаматтық құқық докторы дәрежесін аяқтағаннан кейін ол Оксфордтың басқару органы – Конвокацияға қабылданды, ол университет қызметкерлерінің көпшілігімен бірге, оны Қоғамдар палатасында білдіретін екі бургерді сайлады. Осыған және университеттегі жұмысын жалғастыра отырып, Блэкстоун 1753 жылғы 3 шілдеде "Вестминстердегі соттарға қатысуды тоқтату, бірақ Оксфордта тұрып, менің мамандығымды барлық жағынан маған қолайлы түрде жалғастыру және осы шешімге Университетке де, маған да пайдалы болатын схеманы енгізу" ниетін жариялады, ол – жалпы құқық бойынша лекциялар жиынтығын оқу болды, бұл әлемдегі осындай алғашқы лекциялардың бірі. Бұл тек ізгі ниетпен емес, Престтің айтуынша, Блэкстоун Оксфорд түлегі Чарльз Вайнердің ағылшын заңдарының профессорын тағайындауға жоспарлап отырғанын білген. 1753 жылы азаматтық құқық бойынша Regius профессорасы бос болды; Лорд Мэнсфилдтің қолдауына қарамастан, Блэкстоун Роберт Дженнердің пайдасына қабылдамады, ол Блэкстоуннан ақыл-ойы жағынан төмен, бірақ саяси ой-қиялы жоғары деп есептелді. Сонымен қатар, жеке лекция сериясы өте табысты болар еді. All Souls стипендиясынан жылына 70 фунт стерлинг алған, ал жазбалардан 1753 жылдан 1755 жылға дейін лекция сериясы оған тиісінше 116, 226 және 111 фунт стерлинг әкелгені көрінеді – барлығы 453 фунт стерлинг. 1753 жылғы 23 маусымда проспект шығарылды, ал шамамен 20 студенттен тұратын сыныппен лекциялардың алғашқы топтамасы 1754 жылғы шілдеге дейін аяқталды. Блэкстоунның шешендік дағдылары шектеулі болғанымен және Джереми Бентам "формалды, дәл және әсерлі" деп сипаттаған сөйлеу стиліне қарамастан, оның лекциялары жылы қарсы алынды. Екінші және үшінші сериялар әлдеқайда танымал болды, бұл ішінара сол кездегі сирек кездесетін баспа беттерін және ұсынылатын оқу тізімдерін қолданумен байланысты. Бұл кітаптардың көшірмелері сақталмаған, бірақ Александр Попхэм, кейіннен Блэкстоунның жақын досы, лекцияларға қатысып, жазбалар жасады, олар бүгінге дейін сақталып қалды. Бұл жазбаларда Блэкстоунның ағылшын заңын логикалық жүйеге келтіруге жасаған тырысы көрсетілген, ал тақырыптардың бөлінісі кейіннен оның түсініктемелерінің негізі болды. Лекция сериясынан кейін Блэкстоун университеттің шақырулары мен басқа да іс-шараларында айқын көріне бастады. Оксфорд пен Кембридждің сол кездегі заңдары ерекше болды; олардың ерекше табиғаты бойынша олар жалпы заңды немесе азаматтық құқыққа негізделген өздерінің әдет-ғұрыптарын ұстанатын академиялық және студенттерге қатысты ерекше юрисдикцияға ие болды. Канцлер сотының бағалаушысы (немесе бас заң қызметкері) болып тағайындалғаннан кейін Блэкстоун университеттің ерекше құқықтық жүйесіне көбірек араласты, жазбаларда ол 1753 жылдан 1759 жылға дейін жылына сегіз және он рет отырысқа қатысқаны, негізінен қарыздың шағын талаптарымен айналысқаны көрсетілген. Ол сонымен қатар Соттың іс-тәжірибесі туралы нұсқаулық жазды және өзінің лауазымы арқылы көптеген байланыс пен байланыс, сондай-ақ көрінуді алды, бұл оның заңгерлік мансабына айтарлықтай көмектесті. Осы кезеңде Блэкстоун өзінің соңғы белгілі өлеңін, "Достық: Ода" атты өлеңін 1756 жылы жазды. 1756 жылы Блэкстоун өзінің толық заң мәтіндерінің біріншісін, 200 беттік "Англия заңдарының талдауы" еңбегін жариялады. Кларендон баспасында басылып шыққан трактат оның лекция сериясының "Тәртібі мен негізгі бөлімдерін" көрсетуді және ағылшын заңына құрылымды кіріспе жасауды көздеді. Прест мұны "Англия заңына, оның ішінде конституциялық, азаматтық және қылмыстық құқық, мемлекеттік және жеке құқық, материалдық құқық және рәсімдер, сондай-ақ кейбір кіріспе сот ісі мазмұнына қатысты кез келген алдыңғы кіріспеге қарағанда айтарлықтай алға жылжу" деп атады. Алғашқы 1000 данасы бірден сатылып, келесі үш жылда тағы үш 1000 дана басылды, олардың барлығы сатылып кетті. 1762 жылы бесінші басылымы, ал 1771 жылы Блэкстоунның "Англия заңдарына түсініктемелерінен" ескере отырып, түзетілген алтыншы басылымы жарық көрді. Түсініктемелердің сәттілігіне байланысты, Прест "осы еңбекке салыстырмалы түрде аз ғылыми назар аударылды" деп мәлімдейді. 24 қазан күні ол өзінің алғашқы лекциясын "толған залға" оқыды, ал мәтін жақын арада басылып, "Заңды оқу туралы әңгіме" ретінде жарияланды. Лекция "ақылды, жігерлі және еркектей нақыл" деп сипатталды, ал алғашқы басылым тез сатылып, тағы 1000 дана басылып шығарылды, содан кейін ол "Талдаудың" кейінгі нұсқаларына және "Түсініктемелердің" бірінші томына кіріспе ретінде пайдаланылды. Бірақ университеттің ішінде Блэкстоун осылай танымал болған жоқ. Лекция сериясы ашылғаннан кейін, анонимді жазбада Блэкстоун "университеттің заңдарын бұзды, өйткені оның салтанатты лекцияларын оқуға белгіленген күнді өз қалауынша өзгертті" деп айыпталды. Блэкстоун алғашқы лекциядан кейін көп ұзамай нервтік күйзеліске ұшырады, ал 24 қарашада ол "Оксфорд қаласының баспагері Уильям Джексонға" 500 фунт стерлинг көлемінде өтемақы талабымен Канцлер сотына шағым түсірді, Джексонның "оның атынан, Уильям Блэкстоунның беделіне зиян келтіретін үрейлі жала жариялағандығымен" негізделді. Джексон анонимді памфлетті кім тапсырғанын ашудан бас тартты, бұл шағымға себеп болды, бірақ ол одан әрі прогреске ұшырамады. Бұл шағым, сондай-ақ Вайнериан профессорына талас және басқа да даулар оның университеттегі беделін түсірді, 1759 жылғы сәуірде вице-уәкіл сайлауда жеңіліп қалғанынан көрінеді, Джон Уайт жеңіске жетті. Прест Блэкстоунның танылмауына оның жеке қасиеттерін жатқызады, оның "өздігінен бастаған істерге берілгендігі одан да бос адамдарды ызаландырып, қорқыта алады. Өзінің мінез-құлқы мен ниетіне қатысты болған ұнамсыздықтарға оңай ашуланып, басқаларға оның сөздері мен іс-әрекеттерінің әсерін таңқаларлықтай бейжай қарауы мүмкін". Бұл Оксфордпен оның ажырасуының бастамасы болды, ол университеттен тыс өсіп келе жатқан ықпалымен бірге жүрді. 1759 жылы Лорд Бют, Принц Джорджтың ресми тәрбиешісі, Блэкстоунның лекцияларының көшірмелерін сұрады, оларды ол жіберді. Кейіннен сол жылы Блэкстоун Принцтен 200 фунт стерлинг төледі, ол "бағалайтын, адал және жақын арада теңдесі жоқ ықпалды қамқоршыға" айналды. Бұл қамқорлық және Блэкстоунның Ішкі храмдағы пәтерді сатып алуы, сондай-ақ сол храмға ауысуы Оксфордтан кетуінің маңызды қадамдары болды. 1759 жылы Блэкстоун тағы екі еңбек жариялады: "Ұлы Хартия және Орман Хартиясы, басқа да нақты құжаттар", бұл "маңызды ғылыми зерттеулердің маңызды туындысы" деп сипатталды, нәтижесінде Блэкстоун 1761 жылғы ақпан айында Антикарилер қоғамына сайланды, сондай-ақ "Мүліктің иелігі туралы трактат" жарияланды, ол кейіннен "Түсініктемелердің" 14 және 15 тараулары ретінде дерлік сөзсіз пайдаланылды.
Бардағы жұмыс
Уэльс принцінің қолдауымен және «Анализ» еңбегіндегі жетістігінен кейін Блэкстоун адвокаттық қызметке кірісті, бірақ Оксфордтағы лекцияларын жалғастырды. 1760 жылға қарай ол «әдебиет әлемінде өте беделді тұлғаға» айналды, нәтижесінде оның заңгерлік тәжірибесі өсті. Ол сол кездегі ұлы адвокаттардың қатарына жатпаса да, істері тұрақты түрде Корольдің тағында және Өтініштер қазынасында қарастырылды. Абингдонның үшінші графы қайтыс болғаннан кейін Блэкстоун отбасының қарыздарды төлеу және басқа да міндеттемелерді орындау әрекеттерін бақылау үшін орындаушылар мен сенімділердің кеңесшісі болып тағайындалды. 1761 жылдың 5 мамырында ол Миддлсекстің қарапайым дворян отбасынан шыққан Сара Клитероуға үйленді. Олардың тұңғыш ұлы Уильям Берти Блэкстоун 1762 жылдың 21 тамызында дүниеге келді, бірақ ересек жасқа жетпеді. Одан кейін тағы жеті бала дүниеге келді: Генри, Джеймс, Сара, Мэри, Филиппа, Уильям, Чарльз және Джордж, ол да бала кезінде қайтыс болды. Блэкстоундардың Беркширдегі Уоллингфордта кең шаруашылығы болды, оның ішінде Темза өзенінің жанындағы 120 акр (46 га) жайылымдық жер және Санкт-Петер шіркеуіне қатысты құқықтар болды. 1761 жылдың ақпанында Блэкстоун Уилтширдегі Хиндонның бұзылған округінен Тори партиясының үміткері ретінде қарастырылды. Достарымен кеңескеннен кейін ол осы мүмкіндікке келісті, бірақ Ирландияның Лорд-бас судьясы лауазымына тағайындалу туралы ұсыныстан бас тартты. 1761 жылдың 30 наурызында ол Хиндон округінен сайланды және орнын иеленді. Бұл бастапқыда оның заңгерлік жұмысына кедері келтірмеді, өйткені орынға қатысу немесе белгілі бір тәсілмен дауыс беру талап етілмеді, ал алғашқы патент беру оның уақытына деген сұранысты арттырды. Сот тізімдері оның сайлаудан кейін көп ұзамай Лорд Мэнсфилд алдында Король сотында сөйлегенін, сондай-ақ авторлық құқыққа қатысты «Тосонға қарсы Коллинз» ісінде, халықаралық құқыққа қатысты маңызды «Тикеге қарсы Бат» ісінде және Людовик XV-нің Ұлыбританияға тағайындаған жаңа киім киетін елшісіне қатысты дауға қатысқан «R-ға қарсы д'Эон» ісінде кеңесші ретінде әрекет еткенін көрсетеді. Оның практикасының өсуімен Блэкстоун соттан тыс жұмысының да көлемі артты, ол Оксфордтың түрлі колледждеріне, Жонатан Рашлиге және Абингдонның төртінші графына пікірлер мен ұсынымдар жазып, оларға бірнеше жеке Парламент актілерін дайындау үшін ақы төледі. 1761 жылдың желтоқсанында ол өзінің меценаты лорд Шелбернден Честердің бас судьясы лауазымына тағайындалуға көмектесуін сұрады, ал 1762 жылдың шілдесінде «Лорд Бьютті мені оның Ұлылық ескертуіне ұсынуға» өтіндік жазды. Парламенттік қызмет «ағылшын судьялары үшін міндетті емес, бірақ қажетті біліктілік» саналды, бұл Блэкстоун үшін жақсы жаңалық болмады. Табиғатынан сөз кеместігімен және тартымдылығымен ерекшеленетін ол парламенттің алғашқы сессиясында сирек және «сәлдеу» сөйлеуші болды, жеті жыл ішінде тек 14 рет сөйледі. Оның таңдаған мансабы оны саясатқа итермеледі, өйткені Парламенттегі заңгерлер жиі заңнаманы дайындауда техникалық біліктілігін беру үшін комиссияларға қосылды. Ол 1762 жылдың желтоқсанында тағы да сот лауазымына үміттәнді, бірақ Жоғарғы казнаның жетекші адвокаты Джордж Перротқа ұтылып қалды. Келесі бес лауазым да Блэкстоунға берілмеді, Лорд Камденнің (виг) Лорд-канцлер болып тағайындалғаннан кейін.
Англия заңдары туралы түсініктемелер
1765 жылы Блэкстоун 1766 жылғы дәрістерінен кейін Винерия кафедрасынан қызметтен босатылатынын жариялады. Дәрістер «жеке зардаптар» және «қоғамдық зардаптар» тақырыбында екі циклға бөлінді, олар 12 ақпан мен 24 сәуір аралығында оқылды. Осы кезде Блэкстоун 1759 жылы жарық көрген «Мүліктің заңдары туралы трактат» еңбегінен кейін жаңа ештеңе жарияламаған еді. Оның қызметтен босатылуының басты себебі – заңгерлік практикасының күшейе түсуі және дәрістерден түсетін табыстың азаюы болды. 1762 жылы 340 фунт стерлингке жеткен табыс, бір жылдан кейін 239 фунтқа, ал 1765–6 жылдарғы соңғы цикл үшін 203 фунтқа төмендеді. Бұған жауап ретінде Блэкстоун «Англия заңдарына түсіндірмелер» атты жаңа кітап жазуға бел буды. Бірінші том 1765 жылдың қараша айында жарық көрді және авторға 1600 фунт стерлинг әкелді, ал кітаптың толық нұсқасы ақырында 14000 фунттан астам табыс әкелді. Оуэн Раффхед бірінші томды «үлкен шеберлікпен жазылған» деп сипаттап, «Блэкстоун мырза, бәлкім, заңның негіздерін либералдық, көркем және конституциялық тұрғыдан қарастырған тұңғыш заңгер болса керек. Әр бетінен ақыл мен салмақтылық сезіледі» деді. Кітаптың барлық данасы алты айдың ішінде сатылып кетті, ал 1766 жылдың қазан айында және 1768 жылдың маусым айында жарық көрген екінші және үшінші томдар да осындай үлкен сұранысқа ие болды. 1769 жылы төртінші және соңғы том жарық көрді, онда қылмыстық құқық мәселелері қарастырылды. «Түсіндірмелердің» қаржылық сәттілігінің арқасында Блэкстоун 1768 жылы Лондондағы Кэри Филдс жерінен Линкольн Инн Филдс, 55-үйге көшті. Оның көршілері Сардиния елшісі сэр Уолтер Роулинсон, Лорд Нортингтон, Джон Мортон және Абингдонның үшінші графы болды, бұл үй «үлкен және қабілетті заңгерге» лайықты орынға айналды. Блэкстоунның трактаты 1770, 1773, 1774, 1775, 1778 жылдары және 1783 жылы, автордың қайтыс болғаннан кейін қайта басылды. Англия мен Уэльсте 1870 жылдарға дейін антиквариаттық емес, практикалық қолдану үшін арналған алғашқы басылымның қайта басылымдары жарық көрді, ал Генри Джон Стивеннің 1841 жылы алғаш рет жарық көрген жұмыс нұсқасы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін де қайта басылды. Алғашқы американдық басылым 1772 жылы жарық көрді, ал оған дейін он үш колонияда 1000-нан астам дана сатылған еді.
Судья
Тіпті "Түсіндірмелер" басылымы жарық көргеннен кейін де Блэкстоунның сотқа тағайындалу мүмкіндігі аз болды. Ол жеткілікті жасы, тәжірибесі және кеңінен құрметтелген болса да, лорд-канцлер ретінде лорд Камденнің болуы және Блэкстоунның сол кездегі аристократиялық демеушілерінің болмауы оның мүмкіндіктерін шектеді. Алайда 1770 жылдың қаңтарында лорд Графтонның үкіметі құла бастады, 17 қаңтарда Камден және солиситор-генерал Джон Дуннинг отставкаға кетті. Джордж III лорд Нортты премьер-министр етіп тағайындады, ал Норт Чарльз Йоркті лорд-канцлер етіп таңдады. 20 қаңтарда үш күннен аз уақыт қызмет еткеннен кейін Йорк қайтыс болды, соның салдарынан үкіметтегі бірнеше маңызды заңгерлік лауазым бос орынға ие болды. Осылайша, қазір Вестбериден депутат болған Блэкстоунға солиситор-генерал болу ұсынылды; ол бас тартты, себебі лауазымға байланысты күрделі міндеттерді орындағысы келмеді. 1770 жылдың 9 ақпанында – патшаның араласуымен, және мүмкін лорд Мэнсфилдтің көмегімен – Блэкстоун Эдвард Клайвтің орнына жалпы сотқа тағайындалды. Төрт күннен кейін Джозеф Йейтс жалпы сотқа өтуі керек болды, ал Блэкстоун тағы да судья ретінде ант берді, бұл жолы Корольдік соттың судьясы болып. Блэкстоун денсаулығы нашарлаған кездеріне қарамастан, тұрақты түрде судья болып отырды және түрлі аудандық соттарда қызмет етті. Прест оны "өте мұқият, адал және құрметке ие судья ретінде сипаттайды, оның үкімдері тар формальдылықтар мен қоғамдық пікірлердің кең мәлімдемелері арасында болды". Дегенмен, ол нашар сот төрешісі деп есептелді, өйткені ол өзінің әріптестерінен гөрі жиі апелляциялық сотта жойылды. Блэкстоун 1770 жылдың 25 маусымында Патшалық сотта алты айдан кем уақыт өткізгеннен кейін жалпы сотқа оралды; Джереми Бентам бұл Мэнсфилдтің Блэкстоунды Йейтсті алып тастағандай алып тастауына байланысты болды деп мәлімдеді. Бентам Патшалық сотта Блэкстоунның "әрқашан қиын жағдайда" болғанын және екеуінің арасында "ашу-ыза" болғанын айтты; Бентамның есебі күмәнді деп саналады, себебі тарихи деректер бойынша Мэнсфилд пен Блэкстоун арасындағы қарым-қатынас өте жақсы болды, ал "Түсіндірмелердің" үшінші томы Мэнсфилдті "халықаралық құқықпен шебер танысқан судья, оны Еуропаның барлық мемлекеттері білді және құрметтеді" деп сипаттайды. Тек бір тіркелген Патшалық сот ісі бар, ол – Р. Бирмингем Канал Навигациясының меншік иелеріне қарсы, онда Блэкстоун мен Мэнсфилд келіспеді. Жалпы сотта Блэкстоун азаматтық юрисдикция бойынша жұмыс істеді, азаматтық және қылмыстық аралас емес. Бұл оның күшті жақтарына оң әсер етті, және оның көптеген шешімдері көрегендікпен қарастырылады; мысалы, Блейни Хендрикске қарсы істе қандай жағдайда ақшаға пайыз төленуі керек деген қағида, ол 1934 жылғы Заң реформасы (әртүрлі ережелер) заңының 3-бабын алдын ала қарастырды. Блэкстоунның Голдсвейн ісі бойынша шешімін кейін Лорд Деннинг 1950 жылы Фалмут қайық құрылысы компаниясы Хауэллге қарсы сотта қайталады.
Өлім
Блэкстоун ұзақ уақыт бойы подаграмен ауырады, ал 1779 жылдың қарашасына қарай оның жүйке бұзылысы болды, ол бас айналуға, жоғары қан қысымына және мүмкін диабетке әкелді. 1780 жылдың 3 ақпанында ол жазуға тым әлсіз болды, ал "бірнеше күн бойы дерлік сезімі жоқ" болғаннан кейін 14 ақпанда 56 жасында қайтыс болды. 22 ақпанда епископ Баррингтон жүргізген қызметтен кейін Блэкстоун Уоллингфордтағы Әулие Петр шіркеуінің астындағы отбасылық мазартасқа жерленді. Оның өліміндегі мүлкі 15 000 фунт стерлингтен кем болғандықтан, Уильям Иден Сара Блэкстоунға жыл сайын 400 фунт стерлингтік корольдік зейнетақыны қамтамасыз етті. Блэкстоунның өліміне алғашқы реакция тың болды, бірақ 1780 жылдың желтоқсанында All Souls College-тің профессорлары «марқұм сэр У. Блэкстоунның есіне ескерткіш орнату» туралы келісті. Джон Бэкон жасаған, судьялық киімдегі Блэкстоунның толық бой мүсіні 539 фунт стерлингке тұрды және 1872 жылдан бері Кодрингтон кітапханасында (қазіргі All Souls College кітапханасы) орналасқан. Оның жеңістігі Джеймс Клайтероу 1781 жылы оның сот істерінің екі томын жариялады, бұл мүлікке 1287 фунт қосты, ал 1782 жылы сэр Уильям Блэкстоунның өмірбаяны жарық көрді.
Мұра
Блэкстоунның ең маңызды мұрасы – оның жазған еңбектері, әсіресе Англия заңдарына түсініктемелер. Англия мен Америкада осы түсініктемелер университеттердегі заң білімінің негізіне айналды. Басқа зерттеушілердің пікірлері әртүрлі: бірі оны «Британ ағартушылығының басты құралы» деп атап, Монтескье, Бекария және Вольтермен салыстырды. Академиктердің айтуынша, түсініктемелер ағылшын заңын іс-әрекеттерге негізделген жүйеден мазмұндық заң жүйесіне өзгертуде шешуші рөл атқарды. Жарияланған кезде Англияның ортақ құқығы, кейбір жағынан, әлі де даму сатысында болды және адамдар заңның мәніне толық сенімді емес еді. Түсініктемелер заңдық ойлауды қалыптастыруға көмектесті. Сол кезде заң білімі дамымай тоқтап тұрған еді, ал Блэкстоунның еңбегі заңға «біраз ғылыми бедел» сыйлады. Түсініктемелер АҚШ-та ерекше ықпалға ие болды: АҚШ Жоғарғы Сотының алғашқы судьясы Джеймс Айределл түсініктемелерді «жас студенттер үшін өте пайдалы, тіпті ең білімді де адамдарға үйрете алатын кітаптар» деп бағалады. Солтүстік Америкада алғаш рет басылғанда, Филадельфия үшін ғана 1400 данаға тапсырыс берілді. Академиктер сонымен қатар Жоғарғы соттың түсініктемелерге ертедегі сенімін атап өтті, бұл сол кездегі АҚШ-тың заңдық дәстүрінің жетіспеуінен туындаған болуы мүмкін. Американдық ғалым Роберт Фергюсон былай деді: «Біздің негізгі құжаттарымыз – Тәуелсіздік декларациясы, Конституция, Федералистік қағаздар және Джон Маршалл басшылығымен Жоғарғы соттың маңызды шешімдері – сэр Уильям Блэкстоунның Англия заңдарына түсініктемелерін жақсы білетін адвокаттармен жасалды. Осы себепті түсініктемелер американдық институттардың тарихындағы әдеби және интеллектуалдық ықпалы тұрғысынан Киелі кітаптан кейін екінші орында тұрады». ХХ ғасырдың соңына қарай да Жоғарғы сот шешімдерінде түсініктемелер жылына 10-12 рет сілтеме жасалды. АҚШ-тың академиялық және практикалық қауымдастығында, сондай-ақ сот жүйесінде түсініктемелердің маңызды әсері болды: шекарада заң кітаптарының тапшылығына байланысты олар «көптеген американдық заңгерлерге шамамен бір ғасыр бойы заңгерлік қызметін жүзеге асыру үшін қолданылған жалғыз заң мектебі және жалғыз заң кітапханасы» болды. Блэкстоун арнайы заң мектебінің жоспарын жасап, Оксфорд университетіне ұсынды; идея қабылданбаған соң, ол оны түсініктемелерге қосты. Осы жоспардан американдық заң мектептерінің қазіргі жүйесі пайда болды. 1920 жылдардың басында Американдық адвокаттар қауымдастығы ағылшын адвокаттар қауымдастығына Блэкстоунның мүсінін сыйға тартты; алайда, сол кезде мүсін Лондондағы Корольдік сотқа орналастыруға тым үлкен болды. Пол Уэйланд Бартлетт салған мүсін ақырында Еуропада құйылып, АҚШ-қа көрсету үшін қайтарылды. Конгресс 1943 жылдың 15 наурызында мүсінді Вашингтонда орналастыруға келісім берді және орнатуға 10 000 доллар бөлді. Қоладан жасалған мүсін – Блэкстоунның сот киімін және ұзын, иілген шашты киіп, қолында түсініктемелердің бір данасын ұстаған 2,7 метрлік портреті. Ол биік граниттік тұғырға орнатылған және Конституция даңғылы мен 3-ші көшеде орналасқан. Вирджиния штатының Блэкстоун қаласы оның құрметіне аталған. АҚШ Жоғарғы Сотының сот залындағы солтүстік қабырғадағы фриз Уильям Блэкстоунды әлем тарихындағы ең ықпалды заңгерлердің бірі ретінде бейнелейді.
Блэкстоунның қатынасы немесе Блэкстоунның формуласы
Блэкстоунның сот теориясына қосқан ең белгілі үлестерінің бірі – оның «он кінәлі адам құтылғанша, бір кінәсіз адамның зардап шегуі жаман» деген қағидасын айтуы. Бұл пікірді алғашқы көзі – Киелі кітаптағы Жаратылыс кітабының 18:23–32 аяттарында, сондай-ақ Маймонид пен сэр Джон Фортескьюдің еңбектерінде де кездестірсек, алайда Блэкстоунның талдауын Бенджамин Франклин және тағы басқалар қолдады, нәтижесінде бұл термин «Блэкстоунның қатынасы» деп белгілі болды. Осыған сәйкес:
Блэкстоунның қатынасы – ағылшын құқығының мақсаты, ол Блэкстоунның еңбегі жарық көргеннен кейін бірнеше онжылдық ішінде қалыптасқан. Бұл қағида АҚШ соттарында және заң жүйесінде де жиі сілтеме ретінде келтіріледі және американдық құқық студенттеріне ерекше назар аударылады.
Сын
Ағылшын заңгері Джереми Бентам Блэкстоунның теориясын сынады. Басқалар Блэкстоунның теорияларын ағылшын заңын қате көрсету деп есептеді, Кларендон конституцияларын, Гланвиллдің трактатын және 1689 жылғы Біллейіктер заңыны Блэкстоунның назардан тыс қалдырған заңдарының айқын мысалдары ретінде келтірді.