Кіріспе

Мурсупиалдардың түрлері
Түрлер қорабы
| атауы = Парма валлаби
| мәртебесі = NT
| мәртебес жүйесі = IUCN3.1
| мәртебесі ref =
| сурет = Parma wallaby crop2.jpg
| genus = Notamacropus
| species = parma
| authority = (Waterhouse, 1845)
| range map = Parma Wallaby Range.jpg
| range map caption = Парма валлаби ареалы
| синонимдер=Macropus parma Waterhouse, 1845
| синонимдер ref = Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының солтүстік-шығысындағы Квинсленд шекарасына жақын орманды және тығыз өсімдік жамылған аймақтарда мекендейтін кішкентай торсықты макропод сүтқоректі жануар. Жаңа Зеландияның Окленд қаласының солтүстігіндегі Родни округінде және оның төңірегінде енгізілген популяциясы да бар. Шамамен қалың мысықтай өлшемдегі ол, көбінесе қалың өсімдік жамылғысының астында өмір сүреді және тек түнде шөптер мен кішкентай өсімдіктермен қоректену үшін белсенді болады. Бұл валлабилердің (Notamacropus туысына жататын кенгуруға ұқсас ұсақ сүтқоректі жануарлардың) ең кішкентай түрі болып табылады және басқа мурсупиалдар сияқты, балаларын қалтасында көтереді. Ұялшақ және жасырын, ол 1960 жылдары қайта табылар алдында жойылып кеткен деп есептелген. Парма валлабилеріне ортаның жоғалуы қауіп төндіреді, сонымен қатар, жергілікті жыртқыштардан (мысалы, жыртқыш құстар, мониторлар және жыландардан) басқа, динголар, жабайы мысықтар мен қызыл түлкілердің жемісіне де оңай шалдығады. 2019 жылы макроподтардың таксономиясы бойынша жүргізілген қайта қарау нәтижесінде бұрын Macropus-тың субгенусы саналған Osphranter және Notamacropus туындарын жеке туыс деңгейіне көшіру қажеттігі анықталды. Бұл өзгеріс 2020 жылы Австралияның фауналық тізімінде қабылданды.

Қайта табу және байқау

Жаңа Оңтүстік Уэльстің (Австралия) солтүстігіндегі ылғалды склерофилл ормандарында өмір сүретін ұялшақ, құпия жаратылыс, ол ешқашан көптеп кездеспеген, тіпті 19-шы ғасырдың соңына дейін жойылып кеткен деп есептелген. 1965 жылы Жаңа Зеландияның Кавау аралында (Окленд маңында), әкелінген тамара валлабилердің (Австралияда кең таралған және жиі кездесетін түр) таралуын бақылауға тырысқан жұмысшылар, кейбір жануарлардың шын мәнінде тамара валлаби емес, керемет түрде сақталған парма валлаби популяциясы екенін анықтағанда таң қалды. Жою жұмысы тоқтатылды, ал жекелеген жануарлар Австралия мен әлемнің әртүрлі институттарына тұтқынға алынып, көбейтіліп, ақырында туған жеріне қайта оралды деген үмітпен жіберілді. Парма валлабиға деген қызығушылықтың қайта оянуы көп ұзамай тағы бір маңызды жаңалыққа әкелді: 1967 жылы олардың әлі де Жаңа Оңтүстік Уэльстің Госфорд қаласына жақын орманды жерлерде тіршілік ететіні анықталды. Бұдан әрі жүргізілген зерттеулер парма валлабидің тірі және сау екенін көрсетті, және олар жиі кездеспесе де, Госфордтан Квинсленд шекарасына дейін солтүстікке қарай Ұлы Бөлу жотасының бойындағы орманды аймақтарда кездеседі. Кавау аралындағы ұрпақтары, толыққанды жабайы австралиялық туыстарына қарағанда кішідірек, тіпті жеткілікті тамақпен қамтамасыз етілген жағдайда да; аралдағы шектеулі тамақ ресурстары үшін бәсекелестік кішкентай жануарларды іріктеуге алып келеді, бұл аралдық карликовизмнің эволюциялық құбылысының бастапқы мысалы.

Сипаттама

Парма валлабиі – Notamacropus туысының ең кішкентай өкілі, оның салмағы қызыл кенгуру салмағының оннан бір бөлігінен кем. Оның денесі шамамен 45-55 см ұзындықты құрайды, сирек түкпен жабылған, қара түсті құйрығы одан да ұзын – 50-65 см. Жүні жоғары жағынан қызғылт немесе сұрғылт қоңыр, басы айналасы сұр, ал төменгі жағы ақшыл сұр түсті болып келеді. Бұрын, оның "жойылған" деп есептелген жылдары көптеген адамдар оны көріп қалған болуы мүмкін, бірақ оны басқаша – ұзын құйрықты, жіңішке денелі, қызыл аяқты және қызыл мойынды падмелонның ерекше бір түрі деп жаңылысқан.

Тұрғылықты ортасы мен мінез-құлқы

Парма валлабиі Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының солтүстігіндегі ылғалды склерофилл (қатты жапырақты) ормандарында қоныстанады. Падемелон сияқты, ол қалың өсімдіктік жамылғысы бар және шөптес алаптары бар ормандарды ұнатады, бірақ парма валлабилері кейде құрғақ эвкалипт орманында және тіпті жаңбырлы ормандарда да кездеседі. Ол көбінесе түнгі өмір салтын ұстанады және күндіз қалың бұталардың арасында паналап, өзі жасаған жолдармен жылдам қозғалады. Алдымен қараңғы түскен кезде ормандағы кеңістіктерде шөптер мен шөптесін жеу үшін жасырыныштан шығады. Парма валлаби көбінесе жалғыз өмір сүреді, бірақ қолайлы жағдайда екі немесе көбінесе үш жануар бірге тамақтануы мүмкін.

Мәртебе

Бұл түр сирек кездеседі, соңғы кезде саны азайғанын көрсететін деректер бар. 2015 жылғы IUCN бағалауы бойынша, ол жақындағы қатерлі түрлерге жатады.