Кіріспе
Италиялық суретші (шамамен 1370 – 1425 ж.)
Лоренцо Монако (1370 – 1425) – итальяндық суретші және миниатюра шебері, соңғы готикадан ерте Ренессанс дәуіріне дейінгі кезеңде өмір сүрген. Ол Пьеро ди Джованни есімімен дүниеге келген. Оның жастық шағы туралы көп мәлімет жоқ, бірақ Флоренцияда шәкірт болғаны белгілі. Фра Анжелико мен Мазаччо келген Ренессанс революциясынан бұрын, ол Джотто стилінің соңғы маңызды өкілі саналды.
Өмір
Ол, әлдебір Флоренцияда туған, бірақ соңғы кездерге дейін сене келгендей, Сиенада емес. Оның ерте жылдары туралы ештеңе белгісіз, бірақ ол Флоренцияда сурет салуға оқыған. Джиотто сияқты дәстүрде тәрбиеленген ол, оның ғана емес, сонымен қатар осы суретшінің шәкірттері Спинелло Аретино мен Агноло Гаддидің де ықпалында болды. Кейін ол Гаддимен бірге Санта-Мария-делли-Анжелидегі Нобили капелласындағы алтарьдың пределласын суреттеді. 1390 жылы ол Санта-Мария-делли-Анжелидегі Камалдоле монастырына жаңа кіріп келді, 1391 жылы ант берді. Мұнда ол ұзақ уақыт бойы скрипторийде жарықшы және панель суретшісі болып жұмыс істеді, сол кезде Флоренциядағы қасиетті суреттердің ең ұлы суретшісі ретінде өзін бағыштады. Лаврентиан кітапханасындағы үш хорал XIV ғасырдың соңғы онжылдығына жатады және оның өзінің Камалдоле монастыры үшін орындалған туындыларында, тартымды сызықтықпен және салқын түстік диапазонымен сипатталатын жеке стильді байқауға болады. 1404 жылдан бастап оның стилі Халықаралық готиканың ықпалын көрсетеді, Лоренцо Гиберти мен Герардо Старнинаның алғашқы туындыларына ұқсас, олар сол жылдары Испаниядан оралған. Сол жылдан бастап Флоренциядағы Академия галереясындағы «Пиета» ерекшеленеді, бұл жұмыста жүйкелі сызық пен белгілі бір эмоционалдық кернеу басым. Алтын фонмен жасалған көптеген суреттерінде ол ай тәрізді бүктемелердің өткір сызықтары, қатайған жиектері, жарқын және бай түстер (алтын мен лазуриттің көп болуы), ишаралар мен жойылған кеңістікпен ерекшеленетін өте созылған бейнелер стилін жасады. Оның туындылары, әдетте, зор рухани құндылығы бар, шындықтан алыс бейнелерді көрсетеді, онда құлшылықсыз және натуралистік элементтер көбінесе мүлдем жоқ. Осы кезеңнен басқа, Сиенадағы Пинакотекадағы Мадонна, Бала және Әулиелер бейнесі бар шатырды және Флоренциядағы Галлерия делл'Академия бағындағы әдемі дұғаны атауға болады. Оның ең танымал туындыларының бірі - Лондондағы Ұлттық галереядағы «Бейбақтың тажына отырғызылуы», 1407-1409 жылдар аралығында жасалған. Монтеоливето полиптихі, Галлерия делл'Академияда сәл кейінірек, және ол тіпті Фра Анжеликоның прелюдиясына тән руханилықпен суарылған. Сол музейде Сан-Проколоның триптихі бар, онда жарық кодексінің арабескілері сияқты толқынды ырғақтар қайтадан пайда болады, Мәриямның тажына отырғызылуы (қазіргі Уффициде), көптеген әулиелерден құралған. Ол алған көптеген тапсырыстар оны бірнеше рет монастырдан шығуға мәжбүр етті, оған жол берілді, бірақ Лоренцо өзінің монастырлық мәртебесін ешқашан ұмытқан жоқ. Өнерінің соңғы кезеңінде ол замандастары Мазаччо мен Филиппо Брунеллескидің жаңалықтарын қабылдамады. Ол өзінің стилін кейбір жаңалықтармен, әсіресе кеңістіктің реалистік бейнеленуіне қатысты жаңартуға білгенімен, ол әрқашан өзінің жеке стиліне адал болды, түбегейлі өзгерістерсіз. Бұл кезеңнің типтік жұмысы - 1420-1422 жылдардағы «Пайғамбарларға табыну», онда қысқарулар айқын түрде үйлесімсіз және сюрреалистік болып көрінеді, өйткені қазір кең таралған геометриялық перспектива мүлдем жоқ. Алайда, сурет сапасы өте жоғары болып қалады, контур сызығының ерекше қолданылуымен, бұл Флоренция суретінің ең қиялы бар нәтижелерінің бірі болып табылады. Лоренцоның туындылары 1420 жылдары танымал болды, бұл туралы оның Санта-Тринитаның Бартолини Салимбени капелласындағы Мәриям туралы әңгімелері сияқты көптеген тапсырыстардан көрінеді. Джорджо Вазари өзінің «Өмірлер» кітабында оның елу бес жасында белгісіз инфекциядан, мүмкін инфекциялық іріңді жарадан, гангренадан немесе ісіктен қайтыс болғанын айтады, бұл оны бірнеше ай бойы төсекке жатқызуға мәжбүр етті. Ол монастырьдің кафедралық үйінде жерленді, бұл мәртебе әдетте жоғары діни лауазымдарға және әйгілі тұлғаларға ғана беріледі, бұл оның өмірінде болған үлкен құрметтің тағы бір дәлелі. Оның өндірісі шағын формада да өте үлкен болды, онда ол шығармашылық және формальды деңгейде үлкен құндылыққа ие болды. Ол сондай-ақ ән-жырлар да жазған. Оның суреттеген көптеген қолжазбалары Лауренциана Медицея кітапханасында сақталған.