Кіріспе

Құстар отбасысы

Батырмалы бақалар немесе жартылай табанды бақалар – Turnicidae құстар отбасының кішкентай мүшелері, олар сырттан қарағанда Phasianidae отбасының бөденелеріне ұқсаса да, олармен тығыз байланысты емес. Олар Азия, Африка, Еуропа және Австралияның жылы далаларында қоныстанады. Екі туыста 18 түр бар, олардың көпшілігі Turnix туысына, ал бір түрі Ortyxelos туысына жатады. Батырмалы бақалар кішкентай, қарапайым түсті, жүгіріп жүретін құстар, олар ұшудан қашады. Әйелдері еркектерге қарағанда әлдеқайда жарқырап келеді. Бүркітқұйрық бақалар моногамды деп есептелсе, Turnix бақалары тізбектей полиандрияға бейім; екі жыныс та жерде ұя салуға бірлесіп қатысады, бірақ әдетте тек аталық ғана жұмыртқаларды жарып, балапандарды күтеді, ал аналық басқа аталықтармен жұптасуы мүмкін.

Таксономия

Турникс туысы 1791 жылы француз натуралисі Пьер Боннатерр енгізді. Туыс атауы Coturnix туысының қысқартылған түрі. Кейіннен нақты түрі қарапайым түймеқұйрық деп белгіленді. Түймеқұйрықтар отбасысы, Turnicidae, 1840 жылы ағылшын зоологы Джордж Роберт Греймен енгізілді. Түймеқұйрықтар дәстүрлі түрде Груиформдар немесе Галлиформдар (сарыққұстар мен фазандар) тобына жатқызылды. Сибли-Ахликвист таксономиясы оларды Турнициформдар ретінде орден деңгейіне көтерді және оларды басқа неоавдарға қарағанда төменгі сатыда орналастырды, себебі олардың молекулалық эволюциясының үдеуі ДНК-ДНК гибридизациясының сезімталдық шегінен асып кеткен немесе авторлар тиісті жұптық салыстыруларды жүргізбеген, немесе екеуі де болды. Морфологиялық, ДНК-ДНК гибридизациясы және тізбектелген деректер турницидтердің жағалау құстарына (Charadriiformes) жататынын көрсетеді. Бұл топтың ежелгі екенін, ерте олигоцендегі Turnipax қазбасы сияқты түймеқұйрықтар мен жиналған молекулалық деректер көрсетіп тұр.

Өсіру

Батырмалы құйрықтар ерекшелігі – аналықтары бірнеше еркекпен кезекпен жұптасады. Ұясы жерде, көбінесе жапырақтары жайылған өсімдіктердің жанында болады. Аналық 4 немесе 5 жұмыртқа туады, содан кейін жаңа серік іздейді. Аталық жұмыртқаларды күтіп, шайқап шығарады, олар 12-15 күннен кейін бірдей уақытта жарылады. Балапандар ұядан шыққаннан кейін көп ұзамай аталықтары күтім көрсетеді. Олар екі аптада ұша бастайды және төрт аптада өздігімен тіршілік ете алады. Кіші түрі үшін жыныстық пісілуге үш ай уақыт керек.