Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Римдік генерал және мемлекет қайраткері (шамамен 229 – 160 ж.б.д.)
Roman general and statesman (c. 229 – 160 BC)
Луций Эмилий Паулус Македоника (шамамен 229 – 160 ж.б.д.) – Рим Республикасының екі рет консулы және үшінші Македония соғысында Македонияны бағындырған генерал.
Lucius Aemilius Paullus Macedonicus (c. 229 – 160 BC) was a two time consul of the Roman Republic and general, who conquered Macedon in the Third Macedonian War.
Отбасы
Паулустың әкесі Люций Эмилий Паулус, Канна шайқасында жеңіліп, қаза тапқан консул болған. Өз заманында ол ежелгі және аристократиялық патрицийлер әулеті – Эмилий Паулийдің тармағының басшысы еді. Олардың ықпалы зор болды, әсіресе олардың байлығы мен Корнелий Сципиондармен жасаған одағының арқасында. Ол Сципион Эмилианның және Фабий есімді тағы бір ұлының әкесі еді, оларды Паулустың досы Полибий тәрбиелеген.
Paullus' father was Lucius Aemilius Paullus, the consul defeated and killed in the Battle of Cannae. He was, in his time, the head of his branch of the Aemilii Paulii, an old and aristocratic patrician family. Their influence was immense, particularly due to their fortune and alliance with the Cornelii Scipiones. He was father to Scipio Aemilianus and another son known as Fabius, who were tutored by Paullus' friend Polybius.
Ерте мансап
Паулус әскери қызметін аяқтағаннан кейін және әскери трибун болып сайланғаннан соң, ол 193 жылы курул-эдил болып сайланды. Оның cursus honorum-ның келесі қадамы 191 жылы претор болып сайлану болды. Өкілеттігі кезінде ол Испания провинцияларына барып, 191 және 189 жылдар аралығында лузитаниялықтарға қарсы науқан жүргізді. Бірақ, ол бірнеше жыл бойы консул болып сайлана алмады. Паулус 182 жылы Гней Бэбиус Тамфилмен бірге алғаш рет консул болып сайланды. Оның келесі әскери басқаруы, проконсулдық билікпен, 181 жылы Лигурияның Ингауни тайпасына қарсы болды.
After the fulfillment of Paullus' military service, and being elected military tribune, he was elected curule aedile in 193. The next step of his cursus honorum was his election as praetor in 191. During his term of office, he went to the Hispania provinces, where he campaigned against the Lusitanians between 191 and 189. However, he failed to be elected consul for several years. Paullus was elected consul for the first time in 182, with Gnaeus Baebius Tamphilus as junior partner. His next military command, with proconsular imperium, was in 181, against the Ingauni of Liguria.
Кейінгі мансап
Үшінші Македония соғысы 171 жылы Македония патшасы Персей Каллиник шайқасында консул Публий Лициний Красс басқарған рим әскерін жеңген кезде басталды. Екі жыл бойы екі тараптың да нәтижесі шешімсіз болғаннан кейін, Паулус 168 жылы (онымен бірге Гай Лициний Красс консул болып сайланды). Консул ретінде ол Сенат тарапынан Македония соғысын шешуге тағайындалды. Одан кейін, 22 маусымда, Пыдна шайқасында шешуші жеңіске жетті. Македонияның Персейі тұтқынға алынып, Үшінші Македония соғысы аяқталды. 167 жылы Паулус Македония мүддесіне көңіл білдірген деп күдіктелген Эпирді тонағаннан кейін Римге қайту туралы Сенаттан нұсқау алды. Македония патша сарайындағы қазыналарды Римге бағытталған кемелерге тиеп, ол әскерін Эпирге жетеледі, онда өз ынтасына қарсы, он жеті қаланың тонауын бұйырды, нәтижесінде 150 000 адам құлдыққа салынды. Паулустың Римге оралуы ұлы даңққа ие болды. Македония мен Эпирде жиналған зор олжасымен ол керемет жеңіс тойын өткізді, онда тұтқынға алынған Македония патшасының өзі және оның ұлдары болды, бұл Антигонид әулетіне нүкте қойды. Алғыс ретінде Сенат оған "Македоник" лақап атын берді. Бұл оның мансабының шыңы болды. 164 жылы ол цензор болып сайланды. Ол ауырып, жазылғандай болды, бірақ үш күн ішінде қайтадан ауырып, 160 жылы қызмет еткен кезінде қайтыс болды.
The Third Macedonian War broke out in 171, when King Perseus of Macedon defeated a Roman army led by the consul Publius Licinius Crassus in the Battle of Callinicus. After two years of indecisive results for either side, Paullus was elected consul again in 168 (with Gaius Licinius Crassus as his colleague). As consul, he was appointed by the Senate to deal with the Macedonian war. Shortly afterward, on 22 June, he won the decisive Battle of Pydna. Perseus of Macedonia was made prisoner and the Third Macedonian War ended. In 167, Paullus received the Senate's instruction to return to Rome after first pillaging Epirus, a kingdom suspected of sympathizing with the Macedonian cause. After loading the treasures in the Macedonian royal palace onto Rome bound ships, he marched his army to Epirus, where contrary to his inclination, he ordered the plunder of seventy towns, resulting in the enslavement of 150,000 people. Paullus' return to Rome was glorious. With the immense plunder collected in Macedonia and Epirus, he celebrated a spectacular triumph, featuring no less than the captured king of Macedonia himself, and the king's sons, putting an end to the Antigonid dynasty. As a gesture of acknowledgement, the Senate awarded him the nickname (agnomen) Macedonicus. This was the peak of his career. In 164 he was elected censor. He fell ill, appeared to recover, but relapsed within three days and died during his term of office in 160.
Отбасылық өмірі және ұрпақтары
Паулустың әкесі, Луций Эмилий Паулус б.з.д. 216 жылы Канн шайқасында қаза тапты, Паулус әлі бала болатын кезде. Эмилий Пауллилер неке және саяси мүдделер арқылы Сципиондармен байланысты болды, бірақ олардың одан әрі тәрбиесіндегі рөлі белгісіз. Паулус алғашқыда консул Гай Папирий Масоның қызы Папирия Масонис (немесе Папирия Масонияға) (б.з.д. 231 жылы консул болған) үйленді, одан кейін, Плутархтың айтуынша, ешқандай себепсіз ажырасты. Осы некеден төрт бала дүниеге келді: екі ұл және екі қыз. Рим тарихшыларының мәліметінше, ол кіші ұлы әлі нәресте кезінде әйелінен ажырасты; демек, ажырасу шамамен б.з.д. 183–182 жылдары болған. Дегенмен, ол 182 жылы консул болып сайланды. Паулус екінші рет үйленді (осы әйелдің аты белгісіз) және тағы екі ұлы болды, үлкені шамамен 181 жылы, кішісі шамамен 176 жылы дүниеге келді, сондай-ақ тағы бір қызы, Эмилия Терция, ол екінші рет консул болып сайланған кезде кішкентай қыз болған. Төрт ұлдың барлығы атасының құрметті лауазымдарына ие болуы қиын болғандықтан, Паулус екі үлкен ұлын асырап алуға шешім қабылдады, бұл шамамен б.з.д. 175 және 170 жылдар арасында болған болуы мүмкін. Үлкен ұлы Фабий отбасында асырап алынып, Квинт Фабий Максимус Эмилиан атанды, осылайша ұлттық батыр Квинт Фабий Максимус Веррукозустың әулетіне қосылды. Кіші ұлы, мүмкін, Луций деп аталды, өзінің інісі Публий Корнелий Сципион, Сципион Африканның үлкен ұлы және мұрагері тарапынан асыралып алынды және Публий Корнелий Сципион Эмилиан атанды, осылайша Римнің ең беделді саяси әулетінің мұрагері болды. Екі қуатты патриций әулетінің асырауында қалған үлкен ұлдарының қауіпсіздігіне көз жеткізген Паулус өзінің есімін жалғастыру үшін кіші ұлдарына үміт артты. Екеуі де, бірінен кейін бірі қысқа уақыт аралығында, Паулус жеңісін тойлаған кезде қайтыс болды. Полибийдің мәліметінше, қалған екі ұлының үлкені 14 жаста, кішісі 9 жаста болған. Олардың есімдері бізге белгісіз. Осылайша, оның саяси және әскери мансабындағы табыстары бақытты отбасылық өмірмен сүйемелдемеді. Паулус қайтыс болғаннан кейін, оның ұлдары Квинт Фабий Максимус Эмилиан және Публий Корнелий Сципион Африканский Эмилиан оның мүлкін өсиет бойынша алды, тіпті олар заңды түрде Эмилий Пауллилер емес еді; Сципион өзінің үлесін ағасына, одан кем байға берді. Паулустың екінші әйелі (аты бізге белгісіз) марқұм күйеуінің мүлкін сатудан алған қалың малын қайтарып алды (Ливий мен Полибий Паулус салыстырмалы түрде кедей қайтыс болды және ол македондық сәтті науқаннан өзі үшін аз қалдырды деп мәлімдейді). Паулустың қайтысымен Эмилий Паулли әулеті тоқтап қалды, тіпті оның екі ұлы тірі болғанымен. Оның аман қалған үлкен ұлы Фабий Эмилиан ақырында консул болды және кем дегенде бір ұлға әке болды, ол өз кезегінде 121 жылы Фабий Аллобригик ретінде консул болды. Бұл кісі кейіннен Юлий Цезарь мен Августпен байланысын тигізген Фабийлердің ата-бабасы болуы мүмкін. Кіші ұлы Сципион Эмилиан ретінде танымал болды, бірақ ол белгілі ұрпақ қалдырмай қайтыс болды. Паулустың бірінші және бұрынғы әйелі Папирия Мазония бұрынғы күйеуінен аман қалды және кіші ұлы (Полибийдің мәліметінше) сыйлаған бұрынғы қарындасының мүлкін пайдалану үшін өмір сүрді. Ол қайтыс болғаннан кейін, оның мүлкі ұлдарына бөлінді, бірақ Сципион оны өз әпкелеріне берді. Паулустың қыздарының бірі, екі үлкенінің бірі, салыстырмалы түрде кедей плебейлік отбасынан шыққан Квинт Элий Тубероға үйленді; ол Квинт Элий Тубероның анасы болды. Ең кішісі, Эмилия Паула Терция, Маркус Порций Катоның үлкен ұлына үйленді және консулдар Маркус Порций Като мен Гай Порций Катоның анасы болды.
Paullus's father Lucius Aemilius Paullus died in the Battle of Cannae in 216 BC, when Paullus was still a boy. The Aemilii Paulli were connected by marriage and political interests to the Scipios, but their role in his subsequent upbringing is not clear. Paullus had been married first to Papiria Masonis (or Papiria Masonia), daughter of the consul Gaius Papirius Maso (consul in 231 BC), whom he divorced, according to Plutarch, for no particular reason. From this marriage, four children were born: two sons and two daughters. He divorced his wife while his younger son was still a baby, according to Roman historians; thus the divorce probably took place around 183–182 BC. Nevertheless, he was elected consul in 182. Paullus then married a second time (this wife's name is unknown) and had two more sons, the elder born around 181 and the younger born around 176, and another daughter, Aemilia Tertia, who was a small girl when he was chosen consul for the second time. Since four boys were too many for a father to support through the cursus honorum, Paullus decided to give the oldest two boys up for adoption, probably between 175 and 170. The elder boy was adopted in the Fabia family and became Quintus Fabius Maximus Aemilianus, thus joining his fortunes to the house of Quintus Fabius Maximus Verrucosus, a national hero. The younger boy, possibly named Lucius, was adopted by his own cousin, Publius Cornelius Scipio, elder son and heir of Scipio Africanus, and became Publius Cornelius Scipio Aemilianus, thus becoming heir to the legacy of Rome's most influential political dynasty. With the eldest sons safely adopted by two of the most powerful patrician houses, Paullus counted on the two younger ones to continue his own name. Both of them died young, one shortly after the other, at the same time that Paullus celebrated his triumph. The elder of the two remaining sons was 14 and the younger 9, according to Polybius. Their names are unknown to us. The successes of his political and military career were thus not accompanied by a happy family life. At Paullus' death, his sons Quintus Fabius Maximus Aemilianus and Publius Cornelius Scipio Africanus Aemilianus received his property by his will, even though they were legally no longer Aemilii Paulli; Scipio gave his share to his older brother who was less wealthy. Paullus's second wife (whose name is unknown to us) received her dowry back from the sale of some of her late husband's property (Livy and Polybius both claim that Paullus died relatively poor, and that he had kept little for himself from the successful Macedonian campaign). With the death of Paullus, the Aemilii Paulli became extinct, even though he had two living sons. His elder surviving son Fabius Aemilianus eventually became consul and fathered at least one son, who in turn became consul as Fabius Allobrigicus in 121. This man, in turn, may have been the ancestor of later Fabii who tied their fortunes to Julius Caesar and Augustus. The younger surviving son was more famous as Scipio Aemilianus but died leaving no known issue. Paullus' first and former wife Papiria Masonia survived her ex husband and lived to enjoy her former sister in law's property presented to her by her younger son (per Polybius). At her death, her property was divided between her sons, but Scipio gave it to his sisters. Of Paullus' daughters, one of the eldest two married Quintus Aelius Tubero from a relatively poor plebeian family; she was the mother of Quintus Aelius Tubero. The youngest, Aemilia Paulla Tertia, married the eldest son of Marcus Porcius Cato and was the mother of consuls Marcus Porcius Cato and Gaius Porcius Cato.