Кіріспе
Құс түрлері
Батпақ хариері (Circus approximans), сондай-ақ Австралазия батпақ хариері немесе Австралазия хариері деп те аталады, Австралазия аймағында кеңінен таралған ірі, жіңішке денелі жыртқыш құс. Жаңа Зеландияда оны маори тілінде kāhu деп те атайды. Бұл құс соңғы 700 жылдың ішінде Жаңа Зеландияға келген, бұрынғы, жойылып кеткен Жаңа Зеландияға тән Эйлз хариерінің орнын басып алды. Батпақ хариері Circinae кіші тұқымдасына және Circus туысына жатады, олар Антарктидадан басқа бүкіл әлемде кездеседі. Кіші тұқымдас пен туыс, көбелек шағылысу кезінде және аң аулау кезінде айналып ұшу сипаттамалық мінез-құлқынан шыққан.
Сипаттама
Саздықтағы сарғаяқ көбінесе қоңыр қара түсті болып келеді, жасы ұлғайған сайын ашық түске енеді және айқын ақ түсті құйрық бөлігімен ерекшеленеді. Ол жерге төмен, көтерілген қанаттармен жайлап ұшып, аң аулайды. Дене ұзындығы – , ал қанаттарының ені – . Ересектердің тіркелген салмағы – дан басталады. Ұрғашылар еркектерге қарағанда айтарлықтай ірілеу болады. Жаңа Зеландияда 54 еркектің орташа салмағы , ал 66 ұрғашының орташа салмағы құрады. Орташа салмағы мен сызықтық өлшемдеріне сүйенсек, саздықтағы сарғаяқ қазіргі кездегі сарғаяқтардың ең ірі түрі болуы мүмкін, бірақ ол кейбір басқа түрлерге, мысалы, батпақты сарғаяқтар мен Реюньон сарғаяғына қарағанда шамалы ғана ірі.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Саздықтағы барриер Австралия және Оңтүстік-Батыс Тынық мұхиты аймағындағы көптеген аралдарда кең таралған, соның ішінде Австралияның көп бөлігі (шөлейтті аймақтардан басқа), Жаңа Зеландия (ашық кеңістікте жиі кездеседі), Фиджи, Вануату, Жаңа Каледония және кейбір субантарктикалық аралдарда сирек кездеседі. Ол көбінесе ылғалды жерлерде және суы мол ашық жерлерде табылмайды. Жаңа Зеландияда саздықтағы барриерлер соңғы жүздеген жылдарда ғана орнықты, алғашқы Полинезиялық қоныс салушылар жазық орманды кеңінен тазартқаннан кейін. Ол қазба жәдітеліктерінде кездеспейді. Археологиялық және генетикалық зерттеулерге сәйкес, адамдар Жаңа Зеландияға шамамен 1280 жылдан бұрын келмеген, ал негізгі қоныстану кезеңі шамамен 1320-1350 жылдар аралығында болған, бұл генеалогиялық дәстүрлерге негізделген мәліметтермен сәйкес келеді. Жаңа Зеландияға тән, ірі түрі – Эйлс барриері (Circus teauteensis) адамдар қоныстанғаннан кейін жойылып кеткен. Жаңа Зеландиядан алынған және егжей-тегжейлі зерттелген барлық саздықтағы барриерлердің қалдықтары ең көбі 1000 жылға дейін соққан, яғни олар адамдар қоныстанғаннан кейін пайда болған. Жаңа Зеландияда саздықтағы және Эйлс барриерлерінің бірге кеңінен таралғанына ешқандай дәлел жоқ. Көрінетіндей, олардың айқын айырмашылықтарына қарамастан, екі барриер де бір-біріне бәсекелес болуға жеткілікті экологиялық жағынан ұқсас болған, және тек эндемикалық Эйлс барриері жойылғаннан кейін ғана саздықтағы барриер орнығуға мүмкіндік алған.
Мінез-құлық
Харриерлердің жалпы жаулары – австралиялық сойқылар, нысанаға шабуылдайтын маскалы лапвингтер және жеке құстарды қоршап алатын еуропалық штарлингтер. Олар Жаңа Зеландиялық соколдаpдың балаларын өлтіреді, сонымен қатар тауықтарды, фазандарды және үйрек балаларын өлтіргені үшін қатты айыпталып, қуғынға түседі. Жаңа Зеландияда соққышылыққа пайдаланылатын жалғыз жыртқыш құс – батпақ хариерлері. Аң ауы әдетте пукеко мен жас қояндар болады.
Диета
Соқырқұс негізінен жер құстарымен және су құстарымен, қоянмен және басқа да ұсақ сүтқоректілермен, жорғалаушылармен, бақалармен және балықтармен қоректенеді. Қыс айларында соқырқұстар көбінесе өлекселермен, оның ішінде жол апатынан өлген жануарлармен қоректенеді, және өздері де көліктердің құрбаны бола береді.
Өсіру
Бұл түр жерде, көбінесе суатты жерлерде, қамыс немесе басқа тығыз өсімдіктердегі төбешікте ұялайды. Кейбір аймақтарда олар сұлы немесе арпа егістіктерінде ұя салады. Жұмыртқа саны екіден жетіге дейін болуы мүмкін, бірақ көбінесе үш немесе төрт болады. Инкубация кезеңі 31-34 күнге созылады және оны аналығы ғана жүзеге асырады. Балапандар екі ата-анасымен қоректенеді, 28 күнге келгенде толық қанаттанып, ұядан шыққаннан кейін шамамен 45 күнде ұша бастайды.