Уильям Сомервилл: Ағылшын ақыны және "Аң ауы" поэмасы

Кіріспе

Уильям Сомервилл немесе Сомервилл (2 қыркүйек 1675 – 17 шілде 1742) – ағылшын ақыны, ол көптеген жанрларда шығармалар жазған және ең әйгілісі – "The Chace" поэмасымен танылған, онда ол алғашқы ағылшын георгикасын дамытқан.

Поэзия

Сомервилдің жарияланымдары: «Екі көктем» (1725), мақал; «Мейрамды өлеңдер» (1727); «Қуалау» («The Chase») (1735); «Хоббинол» немесе «Ауылдық ойындар» (1740), Котсуолд ойындарын паш ететін пародиялық өлең; және «Дала спорты» (1742), бүркітшілік туралы өлең. Джон Айкиннің сөзімен айтқанда, кейінірек: «Ол қатаң және негізінен сипаттамалық ақын. Оның жазбаларында жоғары деңгейдегі генийді көрсететін, шабыттанған ой-қиялды білдіретін аз нәрсе бар. Оның өлеңдері көбінесе дұрыс және әртүрлі, және жақсы дамыған және тәжірибелі құлақтан шығады. Оның «Қуалауы» – бұл кез келген елде осы тақырыпта жасалған ең жақсы туынды». Бірақ «Ағылшын әдебиетінің Кембридж тарихы» (1913) басылымындағы көзқарас ашық кінәлаушы: «Оның өлеңдерінің көп бөлігі кедей, ұсақ-түйек өлеңдерден тұрады, мақалдар мен әңгімелер түрінде, мұндай туындыларға тәндей, жаман және жалпылама». Мұндай бағалауды «Бақыт іздеуші» сияқты туындыға қолдануға болады, онда Ла Фонтеннің «Бақытты қуатын адам» (VII.12) мақалы алпыстан астам бетке созылған бес әнге дейін кеңейтіледі. Дегенмен, басқа мақалдардың да жасырын мақсаты бар. Олар негізінен Эзоптың әңгімелеріне негізделгенімен, көбінесе бастапқы сюжет заманауи мәселені көтеру үшін өзгертіледі. Арыстан, доңыз және қарға туралы ежелгі мақалдың жағдайына аю аулаудың заманауи контексті берілді, онда ит пен аюдың бәсекелестері өздерінің қасиеттері зиян келтіретін, пайда әкелмейтін жолдармен қалай пайдаланылатынын кенеттен түсінеді. «Тұтқынға алынған трубашы» оқиғасы қазіргі ағылшын-француз әскери бәсекелестігінің аясында өтеді және соғысты қоздырып, оған қатыспай пайда табуға тырысатындарға қарсы бағытталған. Екі мақал да Роберт Уолпол бейбіт сыртқы саясатты қолдаған және сол кездегі рухта сәйкес келген халықтық қолдауға ие болған кезде жазылды. Сомервилдің мақалдар жазуға деген әуесі ең жоғары деңгейде болған кезде осы туындылары жарық көрді. Оның тәсілінде жаңалық болғанымен, оның сөздік шеберлігі «Қуалау» туындысына көбірек сай келді, осы шығармасы үшін ол ең жақсы есте сақталады. Бұл өлең сол кезеңдегі ағылшын тақырыбындағы үшінші поэма болды, оған Джон Филипстің «Сидр» (1708) және Джон Гейдің «Ауылдық ойындар» (1713) өлеңдері ілесіп келді. Ол төрт әннен тұрады, олардың біріншісі тақырыпқа кіріспе және иттерді басқаруды қамтиды. Екінші ән қоян аулаумен, үшіншісі түлкі аулаумен, ал төртіншісі сусар аулаумен және аңшы иттерін өсірумен және күтумен айналысады. Өлең көптеген басылымдардан өтті, кейбіреулері кейіннен жазылған екі өлеңді де қамтыды. Өлеңнің суретшілерінің қатарында Томас Бевик (1796); Томас Стотард (1800); Джон Скотт (Джон Нотт Сарториус салған суреттерге негізделген гравюралар, 1804); және Хью Томсон (1896) бар.

Somervile's publications were The Two Springs (1725), a fable; Occasional Poems (1727); The Chace ("The Chase") (1735); Hobbinol, or the Rural Games (1740), a burlesque poem describing the Cotswold Games; and Field Sports (1742), a poem on hawking. In the eyes of John Aikin, a little later, "He is strictly and almost solely a descriptive poet Little occurs in his writings that indicates a mind inspired by that exalted enthusiasm which denotes the genius of superior rank. His versification is generally correct and well varied, and evidently flows from a nice and practiced ear His Chase is probably the best performance upon that topic which any country has produced." But by the time of The Cambridge History of English Literature (1913), the attitude is plainly dismissive: "Much of his verse is poor doggerel in the form of fables and tales, dull and coarse after the usual manner of such productions". Such a judgment might certainly be applied to a performance like "The Fortune Hunter", in which La Fontaine's fable of The Man who Runs after Fortune (VII.12) is expanded into five cantos that ramble over sixty pages. Other fables have a more subtle agenda, however. Though they may be Aesopic at base, often the original storyline is modified so as to make a contemporary statement. The situation of the ancient fable of the lion, the boar and the vultures has been given the modern context of bear baiting in which the dog and bear contestants suddenly gain an insight into how their virtues are being exploited in ways that harm rather than benefit themselves. Again, the story of The Trumpeter Taken Captive takes place against a background of contemporary Anglo French military rivalry and is directed against those who stir up war, from which they profit without taking part. Both fables were written at a time when Robert Walpole was commanding popular support for a pacific foreign policy and accord with the spirit of the time. The fashion for fable writing was at its height when Somervile produced his. Though there is some novelty in his approach, his discursive talent was better suited to The Chace, the work for which he is best remembered. That poem was also only the period's third georgic poem on an English subject, having been preceded by Cyder (1708) by John Philips and Rural Sports (1713) by John Gay. It consists of four cantos, the first of which introduces the subject and covers the management of hounds. The second canto deals with hare hunting and the third with fox hunting, while the fourth covers otter hunting and the breeding and care of hounds. The poem passed through many editions, some of the later including the two poems on country pursuits that followed it. Among the illustrators of the poem have been Thomas Bewick (1796); Thomas Stothard (1800); John Scott (engravings based on paintings by John Nott Sartorius, 1804); and Hugh Thomson (1896).