Жапондық найза: тарихы мен түрлері

Кіріспе

Жапондық тік басты мұнаймайтын найза

Тарих

Яридің алғашқысы қытай найзасынан туындаған хоко яри деп есептеледі. Осы хоко-ярилердің Нара дәуірінде (710–794) пайда болғаны айтылады. "Яри" термині алғаш рет 1334 жылы жазбаларда кездеседі, бірақ бұл түрдегі найза 15 ғасырдың соңына дейін кеңінен танылмады. Самурайлардың бастапқы соғысы қарапайым халыққа арналмаған; ол көбінесе екі жауынгердің ат үстінде садақ тартып, бір-біріне шақырған ритуалдық жекпе-жек болатын. Хэйан дәуірінің соңында жаяу шайқастардың саны арта бастады, соның салдарынан naginata (сапты қару) yumi (ұзын садақ)мен бірге басты қаруға айналды. 1274 және 1281 жылдары Жапонияға жасалған моңғол шапқыншылығы жапон қару-жарағы мен соғыс тактикасын өзгертуге ықпал етті. Моңғолдар ұзын сүңгілерді қолданатын қытай және корей әскерлерін пайдаланды және тығыз қатарлармен шайқасты. Олар атты әскерді тойтарыс беру үшін үлкен топтарда жылжыды. 16 ғасырдың екінші жартысында әскердегі басты күштерге ұзындығы 15 метр болатын сүңгілерді ұстаған асигарулар кірді. Олар танэгасима (оқпана) және қысқа найзалары бар әскерлермен бірге қатарлар құрды. Сүңгі ұстаушылар екі немесе үш қатарға тізіліп, команда бойынша сүңгілерін үйлесімді түрде қозғалуға жаттықтырылды. Асигарулар ғана емес, самурайлар да яриді басты қаруларының бірі ретінде шайқас алаңында қолданды. Мысалы, Хонда Тадакацу Жапонияның үш ұлы сүңгісінің бірі – Тонбокири (蜻蛉切) шебері ретінде танымал болды. Жапонияның үш ұлы сүңгісінің бірі – Нихонго (:ja:日本号) құнды сыйлық ретінде саналды және оның иесі Император Огимачи, сёгун Ашикага Ёсиаки, Ода Нобунага, Тоётоми Хидэёси, Фукусима Масанори және тағы басқалар болып өзгерді, содан бері қазіргі күнге дейін жетті. Эдо дәуірінің басталуымен яри қолданыстан шықты. Шағын масштабтағы, жақын арадағы шайқастарға көбірек мән берілді, сондықтан қылыштардың ыңғайлылығы олардың басымдығына әкелді, ал сапты қарулар мен садақ атудың практикалық құндылығы жоғалды. Бейбіт Эдо дәуірінде яри әлі де өндірілді (кейде тіпті танымал қылыш шеберлері жасады), бірақ олар көбінесе рәсімдік немесе полиция қаруы ретінде қолданылды. 6 фут (2 метр) сапталған және жапырақ пішіндес немесе толқынды (керис сияқты) жиекті күзетші найзасы; жиектерінің қосылған жерінде бір немесе екі жағынан иілген мүйіз тәрізді шығыр. Хоко-яридің сабын бекіту үшін фукуро-яри сияқты қуыс ұяшығы болды, ал ұзын тілшесі болған жоқ. 笹穂槍; Сасахо яри, "жапырақ пішіндес" немесе "бамбук жапырағы пішіндес" деп сипатталатын кең яри. "қарапайым найза"; 素槍; Су яри (кейде сугу яри деп те аталады), екі жиекті тік жүзді найза. Оми но яри (оми яри), өте ұзын су яри жүзі.

The forerunner of the yari is thought to be a hoko yari derived from a Chinese spear. These hoko yari are thought to be from the Nara period (710–794). The term 'yari' appeared for the first time in written sources in 1334, but this type of spear did not become popular until the late 15th century. The original warfare of the [[Samurai#Etymology of samurai and related words was not a thing for commoners; it was a ritualized combat usually between two warriors who would challenge each other via horseback archery. In the late Heian period, battles on foot began to increase and naginata, a polearm, became a main weapon along with a yumi (longbow). The attempted Mongol invasions of Japan in 1274 and 1281 was one of the factors that changed Japanese weaponry and warfare. The Mongols employed Chinese and Korean footmen wielding long pikes and fought in tight formations. They moved in large units to stave off cavalry. Around the latter half of the 16th century, ashigaru holding pikes (nagae yari) with length of became the main forces in armies. They formed lines, combined with soldiers bearing firearms tanegashima and short spears. Pikemen formed a two or three row line, and were trained to move their pikes in unison under command. Not only ashigaru but also samurai fought on the battlefield with yari as one of their main weapons. For example, Honda Tadakatsu was famous as a master of one of The Three Great Spears of Japan, the Tonbokiri (蜻蛉切). One of The Three Great Spears of Japan, the Nihongō (:ja:日本号) was treasured as a gift, and its ownership changed to Emperor Ogimachi, Shogun Ashikaga Yoshiaki, Oda Nobunaga, Toyotomi Hideyoshi, Fukushima Masanori, and so on, and has been handed down to the present day. With the coming of the Edo period the yari had fallen into disuse. Greater emphasis was placed on small scale, close quarters combat, so the convenience of swords led to their dominance, and polearms and archery lost their practical value. During the peaceful Edo period, yari were still produced (sometimes even by renowned swordsmiths), although they existed mostly as either a ceremonial weapon or as a police weapon. a guard's spear with 6 feet (2 m) pole and blade either leaf shaped or waved (like keris); a sickle shaped horn projected on one or both sides at the joint of blade. The hoko yari had a hollow socket like the later period fukuro yari for the pole to fit into rather than a long tang. 笹穂槍; Sasaho yari, a broad yari described as being "leaf shaped" or "bamboo leaf shaped". "simple spear"; 素槍; Su yari (alao known as sugu yari), a straight double edged blade. Omi no yari (omi yari), an extra long su yari blade.

Шахтаның түр-түрлері

Яри шахтасының ұзындығы өзгеріп, кейде 6 метрден де асады. "Ұзын сапты найза"; ; Нагае яри: ашигару қолданған ұзын сүңгінің бір түрі. Оны Ода кланының ашигарулары Ода Нобунага билікке келгеннен бастап кеңінен қолданды; сол кездегі самурай дәстүрі бойынша Овари провинциясының сарбаздары Жапониядағы ең әлсіздердің қатарында саналды. Канто хаостық аймақ болды; Кансай – шогунаттың, Уэсуги, Такеда, Имагава және Ходжо тайпаларының, сондай-ақ Шикокудан келген қарақшылардың мекені. Бұған қоса, Кюсюде Жапониядағы ең соғысқұмар тайпалардың бірі – Шимазу тайпасы орналасқан. Осы себепті Нобунага өнімсіз ашигару сарбаздарын ұзақ сүңгілермен қаруландырды, осылайша олар бронекиімді қарсыластар мен атты әскерге қарсы тиімдірек күресіп, топта және түзілімде шайқаса алатын болды. "Қол найзасы"; 持ち槍; Мочи яри, ашигару мен самурайлар қолданған ұзын найза. "Құбыр найзасы"; 管槍; Куда яри. Найзаның сабы ілгіш кезінде бұрылуына мүмкіндік беретін қуыс металл құбырдан өтеді. Содзюцудың осы стилі Овари Кан Рю мектебінде бейнеленген. "Жастық найзасы"; 枕槍; Макура яри. Үйді қорғау үшін жанында сақталатын қысқа, қарапайым сабы бар яри. "Қол найзасы"; 手槍; Те яри. Самурайлар мен полиция қылмыскерлерді ұстауға көмектесетін қысқа сапты яри.