Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Роберт Шуманның романтикалық концерті Роберт Шуманның концерті
Romantic concerto by Robert Schumann
Robert Schumann's concerto
А минорындағы фортепиано концерті, Op. 54, неміс романтикалық композиторы Роберт Шуманның 1845 жылы аяқталған және композитордың жалғыз фортепиано концерті болып табылады. Концерттің толық нұсқасы 1845 жылдың 4 желтоқсанында Дрезденде тұңғыш рет орындалды. Бұл романтизм дәуіріндегі ең көп орындалатын және жазылған фортепиано концерттерінің бірі. Концерттің қолжазбасы Дюссельдорфтағы Генрих Хайне институтында сақтаулы.
The Piano Concerto in A minor, Op. 54, by the German Romantic composer Robert Schumann was completed in 1845 and is the composer's only piano concerto. The complete work was premiered in Dresden on 4 December 1845. It is one of the most widely performed and recorded piano concertos from the Romantic period. The autograph manuscript of the concerto is preserved in the Heinrich Heine Institute in Düsseldorf.
Тарих
Бұған дейін Шуман бірнеше фортепиано концерті бойынша жұмыс істеген. Ол 1828 жылы ми-бемоль мажорда бастады, 1829–31 жылдары фа мажорда жұмыс істеді, ал 1839 жылы ре минорлық концерттің бір бөлімін жазды. Бұл жұмыстардың ешқайсысы да аяқталмады. 1833 жылдың 10 қаңтарында Шуман алғаш рет ля минорда фортепиано концерті жазу идеясын білдірді. Ол болашақ қайын атасы Фридрих Викке жазған хатында: «Менің ойымша, фортепиано концерті до мажор немесе ля минор күйінде болуы керек» деп жазды. 1841 жылдың 17–20 мамырында Шуман фортепиано мен оркестр үшін «Фантазия» атты фэнтезиін жазды. Шуман бұл бір бөлімді шығарманы баспагерлерге сатуға тырысты, бірақ сәтті болмады. 1841 жылдың тамызында және 1843 жылдың қаңтарында Шуман шығарманы қайта қарады, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. Сосын әйелі Клара, шебер пианист, оны толық фортепиано концертіне кеңейтуге шақырды. 1845 жылы ол жұмысты аяқтау үшін Интермеццо мен Allegro vivace қосты. Ол Шуманның аяқтаған жалғыз фортепиано концерті болып қалды. Бірінші бөлімнің («Фантазия») премьерасы 1841 жылдың 13 тамызында Лейпцигтегі Гевандхаус тамырында Клара Шуманның солист ретінде өтті. Үш бөлімді толық нұсқа 1845 жылдың 4 желтоқсанында Дрезденде премьераланды, тағы да Клара Шуманмен және дирижер ретінде Фердинанд Хиллермен. Бір айдан аз уақыт өткен соң, 1846 жылдың 1 қаңтарында концертті Лейпцигте Феликс Мендельсон жүргізді. Осы концерттен кейін Шуман фортепиано мен оркестр үшін тағы екі шығарма жазды: кіріспе және соль мажордағы Allegro Appassionato, Op. 92, және кіріспе және ре минордағы Allegro Concertante, Op. 134.
Schumann had worked on several piano concertos earlier. He began one in E flat major in 1828, from 1829–31 he worked on one in F major, and in 1839, he wrote one movement of a concerto in D minor. None of these works were completed. Already on 10 January 1833, Schumann first expressed the idea of writing a Piano Concerto in A minor. In a letter to his future father in law, Friedrich Wieck, he wrote: "I think the piano concerto must be in C major or in A minor." From 17–20 May 1841, Schumann wrote a fantasy for piano and orchestra, his Phantasie in A minor. Schumann tried unsuccessfully to sell this one movement piece to publishers. In August 1841 and January 1843 Schumann revised the piece, but was unsuccessful. His wife Clara, an accomplished pianist, then urged him to expand it into a full piano concerto. In 1845 he added the Intermezzo and Allegro vivace to complete the work. It remained the only piano concerto that Schumann finished. The premiere of the first movement (Phantasie) took place on 13 August 1841 at the Gewandhaus in Leipzig with Clara Schumann as the soloist. The complete three movement version was premiered in Dresden on 4 December 1845, again with Clara Schumann, and the dedicatee Ferdinand Hiller as the conductor. Less than a month later, on 1 January 1846, the concerto was performed in Leipzig, conducted by Felix Mendelssohn. After this concerto, Schumann wrote two other pieces for piano and orchestra: the Introduction and Allegro Appassionato in G major, Op. 92, and the Introduction and Allegro Concertante in D minor, Op. 134.
Аспаптар
Концерт 2 флейта, 2 гобой, 2 кларнет, 2 фагон, 2 валторна, 2 труба, литавра, скрипкалар тобы және соло фортепиано үшін жазылған. Осы құралыммен Шуман осы концерт үшін ерте романтикалық музыкадағы дәстүрлі оркестрлеуді таңдады.
The concerto is scored for 2 flutes, 2 oboes, 2 clarinets, 2 bassoons, 2 horns, 2 trumpets, timpani, strings, and solo piano. With this instrumentation Schumann chose the usual orchestration in early Romantic music for this concerto.
I. Сүйіспеншілікпен
Концерттің негізгі бөлімі Allegro affettuoso деп белгіленген; оның бастауы Шуманның 1841 жылы жазған бір бөлімдік фантазиясында жатыр, оның ядросы шулы Флорестан мен арманшыл Евсевий арасындағы қақтығыстың музыкалық дамуы болып табылады, Шуман осы екі кейіпкерді болудың екі жақтылығын білдіру үшін жиі қолданды. Бұл бөлім 4/4 ырғағында құрылған. Шығарманың басында скрипкалар мен тимпандардың күшті соққысы естіледі, одан кейін фортепианоның қарқынды, төмен қарай бағытталған шабуылы жасалады. Бұл экспозициялық аккордтан кейін, шулы Флорестанның идеалына сай, соло фортепианоның төмен қарай ағынмен, ырғақты нақты хордтық тізбегі келеді. Тек содан кейін, Евсевийдің негізгі, арманды тақырыбы гобой және басқа да үрмелі аспаптармен бірге таныстырылады. Мелодия C–H–A–A ноталарымен басталады, бұл Шуманның әйелі Клараның атының итальянша жазылуы CHiArA, ол фортепиано концертінің әлемдік премьерасында солист болған. Үрмелі аспаптармен таныстырылғаннан кейін, тақырып солистке беріледі. Шуман осы тақырыпқа зор әртүрлілік қосады. Бірінші бөлімде Шуман осы тақырыпты көптеген жолдармен өзгертеді. Ол оны алдымен бөлімнің A минор тоналысында орындайды, содан кейін мажор тоналысында қайта естиміз, сондай-ақ өте баяу, A-flat бөлімінде мелодияның шағын үзінділерін естиміз. Бұл бөлімде оркестр, әсіресе кларнет фортепианоға қарсы жиі қолданылады: сололық аспап концерттің негізгі тақырыбына арналса, скрипкалар Флорестанға тән, синкопаланған қосымша ойды (41-ші такт) ойнай бастайды, ол үнемі күшейеді, Евсевийдің негізгі тақырыбының вариациясы тыныш, бірақ жеделдетілген түрде қайта оралады. Одан кейін Animato деп аталатын кіші бөлім келеді. Соңында Шуман екінші тақырыпты енгізеді, ол негізгі тақырыптың маңыздылығына жете алмайды. Содан кейін негізгі бөлімнің дамуы драмалық ақтану түрінде басталады (156-шы такт). Бұл бөлім дербес орталық бөлімге жақымды келеді. A-flat мажор тоналысында, метрикалық өзгертілген негізгі тақырып фортепиано арпеджиоларымен айтылады. Бірақ, кенеттен, Флорестан тақырыбының аккордтары негізгі тақырыптың тыныштығын бұзады. Екі идеал арасында күрес туады, ол соли мен тутидің жылдам алмасуымен дамуды одан әрі қалыптастырады. Драмалық прогрессияның және A минорға модуляцияның арқасында, реприза ақыры қол жеткізіледі және экспозицияны тоннан тонға қайталайды. Соңғы ширығу кезеңі монументальді көлемдегі және шеберлікте (402-ші такт) жеке каденцаны тудырады. Бұл бөлімнің шыңы екені сөзсіз. Кодада, дірілдейтін, құпия 2/4 ырғағы басым болады. Біраз уақыттан кейін ол қатал Дэвидсбюндлер маршына айналады. Концерттің негізгі бөлімі төрт тути аккордымен аяқталады.
The main movement of the concerto is marked Allegro affettuoso; its origin lay in the one movement fantasy written by Schumann in 1841, at whose core is the musical development of the conflict between the boisterous Florestan and the dreamy Eusebius, two characters Schumann often used to express the duality of being. The movement is set in 4/4 rhythm. The piece starts with an energetic strike by strings and timpani, followed by a fierce, descending attack by the piano. This exposition chord is followed by a descending, rhythmically incisive chord progression of the solo piano corresponding to the ideal of the boisterous Florestan. Only then, the main, dreamlike theme of Eusebius is introduced by the oboe along with other wind instruments. The melody begins with the notes C–H–A–A, which stand for the Italian spelling of the first name CHiArA of Schumann's wife Clara, who was the soloist at the world premiere of the piano concerto. After its introduction by the woodwinds, the theme is then given to the soloist. Schumann provides great variety with this theme. In the course of the first movement Schumann varies this theme in many ways. He first offers it in the A minor key of the movement, then we hear it again in major, and we can also hear small snatches of the tune in a very slow, A flat section. The orchestra and especially the clarinet is often used against the piano in this movement: while the solo instrument is dedicated to the main theme of the concerto, the strings begin to intone a Florestan like, syncopated side thought (bar 41), which becomes more and more dominant, until a variation of the Eusebian main theme recurs quietly but urgently. This is followed by a subsection labeled Animato. At its end Schumann introduces a second theme, which does not reach the significance of the main theme. Subsequently, the development of the main movement begins in the form of a dramatic lament (bar 156). This part almost reaches the position of an independent middle section. In A flat major, the metrically altered main theme is referenced by piano arpeggios. Suddenly, however, chords of the Florestan theme interrupt the peace of the main theme. It comes to a struggle between the two ideals, which shapes the development further with rapid changes of soli and tutti. With further dramatic progression and the modulation to A minor, the reprise is finally reached and cites the exposition almost tone for tone. The last tense progression brings forth a solo cadenza of monumental size and virtuosity (bar 402). It is undoubtedly the culmination of the movement. In the coda, a throbbing, mysterious 2/4 rhythm dominates. This is turned into a fierce Davidsbündler march a little later. The main movement of the concerto ends with four tutti chords.
II. Интермедзо Андантино гразиозо
Бұл бөлім F мажорлы ABA формасында құрылған. Фортепиано мен скрипкалар шығарманы кішкентай, нәзік мелодиямен ашады, ол А бөлімі бойына естіледі. Доминанттағы B бөлімінде виолончельдер, содан кейін басқа да ішекті және үрмелі аспаптар 7-ші такттағы фортепианоның әсем өрнегінен туындаған ән тақырыбын орындайды. Фортепиано ән тақырыбына сүйемелдеп, ара-тұра қосылады, бірақ басты рөлді алмайды. А бөлімінің қысқартылған қайталануынан кейін, бөлім бірінші бөлімнің тақырыбына қысқаша үңіліп, дереу үшінші бөлімге өтеді.
This movement is in ABA form keyed in F major. The piano and strings open up the piece with a small, delicate tune, which is heard throughout the A section. In the B section in the dominant the cellos and later the other strings and wind instruments display a singing theme which is derived from the piano flourish in bar 7. The piano accompanies the singing theme and interjects but never takes the lead. After a shortened reprise of the A section the movement closes with small glimpses of the first movement's theme before moving straight into the third movement.
III. Аллегро вивас
Бұл бөлім кеңінен ішектерге қарай жылдам жүгіріспен басталады, ал фортепиано негізгі А мажорлық тақырыбын ойнайды. Шуман осы бөлімде зор бояу және әртүрлілік көрсетеді. Номиналды такт өлшемі 3/4 болғанымен, шындығында бөлім 6/4 және 3/2 арасында кезектеседі. Шығарма гибридті соната-рондо формасында жазылған, сонымен қатар ұзақ және қызықты кодасы бар, соңында ұзын тимпани соққысымен және оркестрдің күшті аккордымен аяқталады.
The movement opens with a huge run up the strings while the piano takes the main A major theme. Schumann shows great color and variety in this movement. Though the nominal time signature is 3/4, the movement in reality alternates between 6/4 and 3/2. The piece is cast in a hybrid sonata rondo form with an extended and exciting coda, ending with a long timpani roll and a huge chord from the orchestra.
Қайырмашылығы
Үш бөлімнен тұратын шығармаға қарамастан, ол фантазия сипатын сақтап қалды. Бұл шығармадағы негізгі идея – екі махаббаттағы адамның арасындағы құштарлық пен бақыт. Шуман осы шығармада Клара үшін күресін музыкалық тұрғыдан бейнелейді. Бірінші бөлімнің басты тақырыбы Людвиг ван Бетховеннің "Фиделио" операсынан Флорестан ариясының мелодиясына ұқсас. Бетховенмен келісе отырып, Шуман бұл тақырыпты адалдық пен бостандыққа ұмтылыс арасындағы тығыз байланыстың көрнекті бейнесі деп түсінді. Осылайша, концерт, оның көптеген басқа шығармалары сияқты, Шуманның өмір бойы музыка арқылы филистерлікке қарсы күресуге деген ұмтылысына негізделген.
Despite its three movements, the work has retained the character of a fantasy. The basic idea expressed in the work is that of yearning and happiness between two loving people. Schumann musically transforms his fight for Clara in this work. The main theme of the first movement is similar to the melody of the Florestan aria from Ludwig van Beethoven's opera Fidelio. Congruent with Beethoven, Schumann saw this theme as an expression of the intimate connection between loyalty and the struggle for freedom. In this way the concerto is, like many of his other compositions, based on Schumann's lifelong concern to fight against philistinism with musical means.
Қабылдау
Бұл шығарманың сол замандағы қабылдауы үнемі оң болды. Премьерадан кейін Клара Шуман: «Қандай бай өнертабыс, басынан соңына дейін қаншалықты қызықты, қандай жаңалық және қандай әдемі, үйлесімді тұтас!» деп жазды. Арнайы назар фортепиано мен оркестрге де орын беретін, шеберлікпен, түрлі-түсті және тәуелсіз оркестрлік өңдеуге аударылды. 31 желтоқсанда «Лейпциг Allgemeine Musikzeitung» газеті композицияны мақтады: «өйткені, әлдеқайда бақытты болғанымызға, ол жанрдың әдеттегі біртектілігінен қашып, фортепиано рөлін кемсітпей, оркестрге үлкен сүйіспеншілікпен және сақтықпен міндетті орын береді және екі тәуелсіз бөлімді керемет байланыстырады». «Dresdner Abendzeitung» газеті «толығымен тәуелсіз, әдемі және қызықты оркестрлік өңдеуді» мақтады және «фортепиано партиясының екінші планға көшуі» де прогресс ретінде қарастырылуы мүмкін екенін мойындады. Эдвард Григ өзінің фортепиано концертін жазуда осы шығарманы үлгі ретінде пайдаланған болуы мүмкін, ол да ля минор тонында. Григтің концерті, Шуманның концерті сияқты, фортепианоның кіріспесінен бұрын, ұқсас төмен түсетін әсемдікпен бір күшті оркестрлік аккордын қолданады. Сергей Рахманинов өз кезегінде Григтің концертін өзінің бірінші фортепиано концерті үшін үлгі ретінде пайдаланды. Бұл шығарма Романтизм дәуіріндегі ең көп орындалған және жазылған фортепиано концерттерінің біріне айналды. Ол жиі Григ концертімен бірге жазылады. Халық музыкасында, бірінші бөлімде гобой мен басқа да үрмелі аспаптар орындайтын Евсевий тақырыбы (Роберт Шуманның екі ойшаланған егіздерінің бірі, Флорестанмен бірге), испан композиторы Энрике Гранадостың 1911 жылғы «Goyescas» сюитасы арқылы, 1930 жылдардан бастап әлемдік жетістікке жеткен «Bésame mucho» әнінің бастапқы шабыты болуы мүмкін.
The contemporary reception of the work was consistently positive. Clara Schumann wrote after the premiere: " how rich in invention, how interesting from the beginning to the end, how fresh and what a beautiful coherent whole!" Special emphasis was placed on the skilful, colorful and independent orchestral treatment, that would leave room for piano and orchestra alike. The Leipzig Allgemeine Musikzeitung praised the composition on December 31: "because, fortunately, it avoids the usual monotony of the genre, by giving, with great love and care, the obligatory room to orchestra without diminishing the role of the piano, and manages to beautifully link both independent parts together". The Dresdner Abendzeitung praised the "quite independent, beautiful and interesting orchestral treatment", and recognizes that the "receding of the piano part into the background" could certainly also be seen as progress. The work may have been used as a model by Edvard Grieg in composing his own Piano Concerto, also in A minor. Grieg's concerto, like Schumann's, employs a single powerful orchestral chord at its introduction before the piano's entrance with a similar descending flourish. Sergei Rachmaninoff in turn used Grieg's concerto as a model for his first Piano Concerto. The work has become one of the most widely performed and recorded piano concertos from the Romantic period. It has frequently been paired with the Grieg concerto on recordings. In popular music, the theme of Eusebius (together with Florestan one of Robert Schumann's two imaginary alter egos), which appears played by an oboe and other wind instruments soon into the first movement, might have been an original source of inspiration, possibly via the 1911 suite Goyescas by Spanish composer Enrique Granados, of the song Bésame mucho, whose worldwide success dates back to the 1930s.