Кіріспе

Полонез (polonaise, pɔlɔnɛz; polonez) – Польшадан шыққан би.

Полонездің музыкаға әсері

Музыкалық нотадағы “alla polacca” (мәнісі – “полонез”) белгісі, шығарманың полонездің ырғағы мен мінезімен орындалуын көрсетеді. Мысалы, Бетховеннің үштік концертінің 56-шы операсы, “Rondo alla polacca” деп белгіленген, Вебердің 2-ші скрипка концерті “Alla Polacca” деп белгіленген, оның мүйіз концертиносы да полькамен аяқталады, ал Шопеннің “Là ci darem la mano” атты вариацияларының финалында осы белгі қолданылған. Леонард Ратнер өзінің “Классикалық музыка: өрнек, форма және стиль” кітабында Бетховеннің ре мажордағы серенадасының төртінші бөлімін, 8-ші операсын, “Allegretto alla Polacca” деп белгіленгенін, полонез биінің тақырыбының көрнекті үлгісі ретінде келтіреді (Ратнер 1980, 12–13 бб.). Фредерик Шопеннің полонездері классикалық музыкадағы барлық полонездердің арасында ең танымал болып саналады. Полонез ырғағында шығарма жазған басқа композиторлардың қатарында Иоганн Себастьян Бах, Георг Филипп Телеман, Вольфганг Амадей Моцарт, Людвиг ван Бетховен, Франц Данци, Бернхард Хенрик Круселл, Кароль Курпинский, Йозеф Элснер, Мария Агата Сымановская, Генрих Винявский, Франц Шуберт, Карл Мария фон Вебер, Клара Шуман, Роберт Шуман, Франц Лист, Иоганн Каспар Мерц, Мориц Мошковский, Модест Мусоргский, Николай Римский-Корсаков, Петр Ильич Чайковский және Александр Скрябин бар. Жақында ғана белгілі поляк композиторы – америкалық Эдвард Александр Макдауэлл болды. Джон Филип Соуза “Президенттік полонез” атты шығарманы жазды, ол Ақ үйдің қабылдау желісімен қонақтардың жылдам қозғалысын қамтамасыз етуге арналған. Соуза оны 1886 жылы президент Честер А. Артурдың ұсынысы бойынша жазды. Чайковскийдің “Евгений Онегин” операсы, Александр Пушкиннің поэзиялық романның бейімделуі, атақты полонезді қамтиды.

Ұлттық би

Полонез – польша биі және Польшаның бес тарихи ұлттық биінің бірі. Басқалары – мазур (мазурка), куявиак, краковиак және оберек. Полонез 15 ғасырда жазылған «ходзоны» («серуендеуші»), «хмеловы» («мастық»), «пешы» («жаяу») немесе «вельки» («үлкен») сияқты әртүрлі аттармен белгілі шаруа биі ретінде пайда болды. Кейінгі ғасырларда ол қала халқы мен ақсүйектер арасында танымал болды. 16 ғасырдың соңында полонездің халықтық нұсқалары (әндермен бірге) поляк дворяндарының төменгі топтарымен жиі биленді, бірақ би 17 ғасырға дейін қазіргі атауымен белгілі болған жоқ. Уақыт өте келе ол польша аристократиясының сүйікті биіне айналып, аспаптық форма алды.

Француз соттарында поляна

Полонез алғаш рет 17 ғасырда француз сарайларында пайда болды, бірақ оның бастауы Польшада және ол бүкіл Еуропа бойынша кең таралған. Бұл 3/4 өлшеміндегі би француз королі сарайын көңіл көтеру үшін арналған. 18 ғасырдың басында "полонез" термині "polonez" терминінен жиі қолданылатын.

Саксониялық ханшайым Анна Мария

Саксония ханшайымы Анна Мария өмірі бойы полонездердің ноталарын жинады, 350-ден астам нотаны топтады. Оның жинағы ең жақсы аспаптау үлгілеріне бағытталған.

Малуку

Полонез (голланд тілінен алынған polonez немесе мүмкін португал тілінен polonesa) - Малуку аймағындағы тойларда жиі кездесетін дәстүрлі би. Бұл еркін стильдегі топтық би, көбінесе елдік биге немесе cèilidh-ке ұқсайды, ал кейде тізбектеп билеуге жатады.