«Берлиннің қатыны» – АҚШ-тың сатқыны Милдред Гилларс тарихы

Кіріспе

Американдық нацистік пропагандист (1900–1988)

Милдред Элизабет Гилларс (29 қараша 1900 жыл – 25 маусым 1988 жыл) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Остің пропагандасын тарату үшін нацистік Германияда жұмыс істеген американдық хабар таратушы. Соғыстан кейінгі Берлинде тұтқындалғаннан кейін Гилларс АҚШ-қа қарсы жасалған мемлекеттік қасақаналық қылмысы үшін сотталған алғашқы әйел болды. 1949 жылдың наурыз айында ол он жылдан тридцать жылға дейін бас бостандығынан айырылды. Оның отбасы Огайо штатының Беллвью қаласында тұрды, онда оның әкесі тіс дәрігері болған. 16 жасында ол отбасымен бірге Коннеат қаласына (Огайо штаты) көшіп келді. Гилларс мүсінші Марио Корбельдің моделі болып жұмыс істеді, бірақ тұрақты жұмыс таба алмады. 1929 жылы ол Францияға көшіп, алты ай бойы Парижде тұрды. 1933 жылы Гилларс Америка Құрама Штаттарынан тағы да кетіп, алдымен Алжирде тұрып, тігіншінің көмекшісі болып жұмыс тапты. 1934 жылы ол музыка оқу үшін Германияның Дрезден қаласына көшіп барды. Кейін ол Берлиндегі Берлиц тілдер мектебінде ағылшын тілінің мұғалімі болып жұмыс істеді.

Нацистік пропагандашы ретінде жұмыс істеу

1940 жылы Гилларс Германияның мемлекеттік радиосында Reichs Rundfunk Gesellschaft (RRG) хабаршысы болып жұмысқа орналасты. 1941 жылы АҚШ Мемлекеттік департаменті американдық азаматтарға Германия мен Германияның бақылауындағы аумақтардан кетуді кеңес берді. Бірақ Гилларс қалды, себебі оның күйеуі Пол Карлсон, ол Германия азаматы болғандықтан, ол АҚШ-қа қайтса, оған үйленбейтінін айтқан еді. Ұзақ өтпей Карлсон Шығыс майданға жіберілді, онда соғыста қаза тапты. Гилларстың алғашқы хабарлары көбінесе саяси сипатта емес еді. Кейін ол RRG-дегі АҚШ аймағындағы неміс-американдық бағдарламалар директоры Макс Отто Койшвицпен қарым-қатынас құрды. 1942 жылы Койшвиц Гилларсты «Үй, сүйкімді үй» атты жаңа шоуға шақырды және оны өзінің саяси хабарларына қосты. Біраз уақыттан соң Гилларс американдық тыңдаушылар арасында «Берлиннің қатыны» деген сияқты бірнеше лақап атқа ие болды. 1943 жылы итальяндық американдық әйел Рита Цукка да Римнен американдық күштерге «Салли» деген атпен хабар тарата бастады. Көптеген адам оларды шатастырып, тіпті екеуінің де бір адам екенін ойлады, бірақ Гилларс өзінің атымен басқа әйелдің хабар тарататынына ашуланды. Бұл – Еуропадағы АҚШ әскерлерін еліне сағыну сезіміне бөлеуге бағытталған тұрақты үгіт бағдарламасы еді. Бұл хабарламалардың негізгі тақырыбы – сарбаздардың әйелдері мен жақындарының Еуропа мен Солтүстік Африкадағы сарбаздардың қатында болмағандағы адалсыздығы. Ол әйелдердің адалдығына күмән келтірді, «әсіресе сіздер, жігіттер, жаралансаңдар және толыққанды қайтып келмесеңіздер». «Үй, сүйкімді үй» хабарламасы пойыздың дауысымен басталып, американдық сарбаздардың үй майданындағы қауіптерден сескенуін пайдалануға тырысты. Бұл хабарламалар сарбаздардың міндеттеріне, басшыларына және соғыстан кейінгі болашағына күмәндануына себеп болды. Мидж Майкпен, өзін Халықаралық Қызыл Кресттің өкілі деп жалған көрсетіп. 1943 жылы олар Германиядағы тұтқын лагерьлерін аралап, американдық тұтқындармен сұхбаттасып, олардың АҚШ-тағы отбасыларына жолдауларын жазды. Сұхбаттар кейіннен спикерлердің жақсы күтімде болғандарындай немесе нацистік идеологияны қолдағандарындай көрсетіліп, хабарламалар үшін өңделді. Гилларс 1944 жылдың 11 мамырында, Нормандияға D күні шабуылына бірнеше апта бұрын Койшвиц жазған «Шабуыл көрінісі» атты радиоспектаклінде ең танымал хабарламасын жасады. Ол Огайо штатының анасы Эвелин рөлін сомдады, ол ұлының Англия жолында кемеде қайтыс болғанын түсінеді.

In 1940, Gillars obtained work as an announcer with the Reichs Rundfunk Gesellschaft (RRG), German State Radio. By 1941, the U. S. State Department was advising American nationals to leave Germany and German controlled territories. However, Gillars chose to remain because her fiancé, Paul Karlson who was a naturalized German citizen, said he would never marry her if she returned to the United States. Shortly afterwards, Karlson was sent to the Eastern Front, where he was killed in action. Gillars' initial broadcasts were largely apolitical. Eventually, she started a relationship with Max Otto Koischwitz, the German American program director in the USA Zone at the RRG. In 1942, Koischwitz cast Gillars in a new show called Home Sweet Home and included her in his political broadcasts. Gillars soon acquired several names amongst her GI audience, including the "Bitch of Berlin",

In 1943, an Italian American woman, Rita Zucca, also began broadcasting to American forces from Rome using the name "Sally". The two often were confused with each other and even thought by many to be one and the same, though Gillars was annoyed another woman was broadcasting under her name. a regular propaganda program aimed at making U. S. forces in Europe feel homesick. A running theme of these broadcasts was the infidelity of soldiers' wives and sweethearts while the listeners were stationed in Europe and North Africa. She questioned whether the women would remain faithful, "especially if you boys get all mutilated and do not return in one piece". Opening with the sound of a train whistle, Home Sweet Home attempted to exploit the fears of American soldiers about the home front. The broadcasts were designed to make soldiers feel doubt about their mission, their leaders, and their prospects after the war. Midge at the Mike, falsely claiming to be a representative of the International Red Cross. In 1943, they had toured POW camps in Germany, interviewing captured Americans and recording their messages for their families in the U. S. The interviews were then edited for broadcast as though the speakers were well treated or sympathetic to the Nazi cause. Gillars made her most famous broadcast on May 11, 1944, a few weeks prior to the D Day invasion of Normandy, in a radio play written by Koischwitz called Vision of Invasion. She played Evelyn, an Ohio mother, who dreams that her son had died a horrific death on a ship in the English Channel during an attempted invasion of Occupied Europe.

Тұтқындау, сот және түрмеге қамау

АҚШ-тың бас прокуроры прокурор Виктор Вурхайдты Гилларсты іздеп табуға және тұтқындауға Берлинге жіберді. Ол және қарсы барлау корпусының арнайы агенті Ханс Винзеннің бір ғана нақты іздері болды: Реймонд Курц, немістер атып түсірген B-17 ұшқышы, оның тұтқын лагеріне сұхбат алу үшін келген әйелді еске алды, ол өзін "Микрофондағы Мидж" деп атаған және Барбара Мом деген лақап атын қолданған. Вурхайд Гилларстың суреті бар іздеу парақтарын Берлинде таратуды ұйымдастырды, ал "Барбара Моме" деген атпен қаладағы қолдан келген тауарлар сататыны туралы хабарлама алғанда үлкен жетістікке жетті. Гилларсқа тиесілі үстел бар дүкен иесі ұсталды және "күшті тексеру" кезінде Гилларстың мекенжайын көрсетті. 1946 жылдың 15 наурызында Гилларс тұтқындалғанда, ол тек Коишвицтің суретін алып кетуді сұрады. 1947 жылдың 22 қаңтарында АҚШ Әділет министрлігінің өтініші бойынша шартты түрде босату ұсынылғаннан кейін ол қайтадан тұтқындалды және соңында 1948 жылдың 21 тамызында Германияның соғыс машинасына көмектескен айыппен сотталу үшін АҚШ-қа жіберілді. Гилларсқа 1948 жылдың 10 қыркүйегінде он сатқындық қылмысы тағылды, бірақ 1949 жылдың 25 қаңтарында басталған сотта оның үстінен тек сегіз айып тағылды. Прокуратура АҚШ-қа бағытталған насихаттық іс-қимылдарына қатысқанын көрсету үшін Мэриленд штатының Сильвер-Хилл қаласында орналасқан Федералды байланыс комиссиясы жазған көптеген бағдарламаларын пайдаланды. Сондай-ақ, Гилларстың Адольф Гитлерге адал болуға ант бергені де дәлелденді. Қорғау тарапы оның хабарларында халыққа ұнамайтын пікірлер айтылғанын, бірақ олар сатқындыққа жатпайтынын мәлімдеді. Олар сондай-ақ, ол Коишвицтің гипноздық ықпалында болған және оның өлімінен кейін ғана өз іс-әрекеттеріне толық жауапты емес деп аргумент келтірді. 1949 жылдың 10 наурызында қазылар алқасы Гилларсты "Басқыншылық көрінісін" тарату бойынша бір ғана сатқындық айыбы бойынша кінәлі деп тапты. Ол 10 жылдан 30 жылға дейін түрмеге кесіліп, 10 000 доллар айыппұл төледі. Сот Гилларсты қатаң жазадан сақтады, өйткені ол Дуглас Чандлер мен Роберт Генри Бест сияқты нацистік насихат саясатының жоғары деңгейдегі мәжілістеріне қатыспаған. 1950 жылы АҚШ-тың Колумбия округінің апелляциялық соты оның айып тағуын растады. Гилларс өзінің жазасын Батыс Вирджиния штатының Альдерсон қаласындағы әйелдерге арналған Федералдық түзету мекемесінде өтеді. Ол 1959 жылы шартты түрде босатуға құқылы болды, бірақ 1961 жылға дейін өтініш бермеді. Ол 1961 жылдың 10 маусымында босатылды.

The U. S. attorney general dispatched prosecutor Victor C. Woerheide to Berlin to find and arrest Gillars. He and Counterintelligence Corps special agent Hans Winzen only had one solid lead: Raymond Kurtz, a B 17 pilot shot down by the Germans, recalled that a woman who had visited his prison camp seeking interviews was the broadcaster who called herself "Midge at the Mic", and had used the alias Barbara Mome. Woerheide organized wanted posters with Gillars' picture to put up in Berlin, and the breakthrough came when he was informed that a woman calling herself "Barbara Mome" was selling her furniture at second hand markets around the city. A shop owner whose stock contained a table belonging to Gillars was detained and under "intensive interrogation" revealed Gillars' address. When she was arrested on March 15, 1946, Gillars only asked to take with her a picture of Koischwitz. She was abruptly re arrested on January 22, 1947 after being offered conditional release by the United States at the request of the Justice Department and was eventually flown to the United States on August 21, 1948 to await trial on charges of aiding the German war effort. Gillars was indicted on September 10, 1948 and charged with ten counts of treason, but only eight were used at her trial which began on January 25, 1949. The prosecution relied on the large number of her programs recorded by the Federal Communications Commission, stationed in Silver Hill, Maryland, to show her participation in propaganda activities directed at the United States. It was also shown that Gillars had taken an oath of allegiance to Adolf Hitler. The defense stated that her broadcasts stated unpopular opinions but did not amount to treasonable conduct. They also argued that she was under the hypnotic influence of Koischwitz and therefore not fully responsible for her actions until after his death. On March 10, 1949, the jury convicted Gillars on just one count of treason, that of making the Vision of Invasion broadcast. She was sentenced to 10 to 30 years in prison and a $10,000 fine ($ today). The judge spared Gillars from a harsher sentence since she had not participated in high level Nazi propaganda policy conferences as was the case with Douglas Chandler and Robert Henry Best. In 1950, the U. S. Court of Appeals for the District of Columbia upheld the conviction. Gillars served her sentence at the Federal Reformatory for Women in Alderson, West Virginia. She became eligible for parole in 1959 but did not apply until 1961. She was released on June 10, 1961.

Кейінгі өмірі

Түрмеде католик дініне ауысқан Гилларс Колумбустағы (Огайо штаты) Бейтлехем Анасы монастыріна қоныстанды және Колумбустағы Сент-Джозеф академиясында неміс, француз тілдерінен және музыкадан сабақ берді. 1973 жылы ол Огайо Веслиан университетіне оқуын аяқтау үшін оралды, сөйлеу өнері бакалавры дәрежесін алды. Гилларс 1988 жылдың 25 маусымында Колумбустағы Грант медициналық орталығында ішек қатерлі ісіктен көз жұмды.