Англия Парламенті (1661-1679): Кавалерлер Парламенті мен саяси фракциялардың пайда болуы

Кіріспе

Англия Парламенті (1661–1679)

Англияның кавалериялық парламенты 1661 жылдың 8 мамырынан 1679 жылдың 24 қаңтарына дейін жалғасты. Бұл ең ұзақ ағылшын парламенты болды және бүгінгі күнге дейін Ұлыбритания немесе Ұлыбритания парламенттерінен ұзақ болды, Англияның II Карл патшасының билігінің шамамен 18 жылына созылды. Оның алдыңғысы, Конвент Парламенті сияқты, ол басым көпшілігімен королдік жақтастардан құралды және корольдің қолдаушыларына берген көптеген зейнетақылары үшін «Зейнеткерлер Парламенті» деп те аталады.

Қылмыстық топтың қызметі

Кларендонның кетуі жаңа жас министрлердің пайда болуына жол ашты, олар "Кабаль" деп аталды – Клиффорд, Арлингтон, Бэкингем, Эшли және Лаудердейлден құралған еркін министрлік коалиция. Үкіметте қазіргі кабинеттік жүйенің бастапқысы пайда бола бастады. Сэр Джордж Даунинг шығыстарды нақты көздермен байланыстыру арқылы парламенттік артықшылықты ұзақ уақыт бойы қорғады (тек қаражатқа дауыс беріп, тәждің өз қалауынша бөлуіне рұқсат бермейді), ол Қаржы министрінің хатшысы болды және патшалық қаржыны қайта құруға көмектесті, соңында оны тұрақты жолға қойды. Дегенмен, 1668 жылы Кабаль Англияның соңғы жауы Голландиямен одақтасып, "Үштік одақ" туралы жариялағанда парламент қатты таң қалды. Солтүстік протестант державаларының лигасы белгілі бір тартымдылыққа ие болғанымен, парламентте меркантилистік көзқарас әлі де күшті болды және Нидерланды әлі де Англияға басты қауіп ретінде қарастырылды. Жылы қабылдамаудан ұялған Чарльз II сыртқы саясатын қайта қарастырды және 1670 жылдың мамырында Англия мен Людовик XIV Франциясын одақтастыратын, Нидерландыны бөлісу жоспары бар Довердің құпия шартын жасады. Салыстырмалы күш-қуаты мен тиімділігіне қарамастан, Кабаль бүлікшіл және танымал емес топ болды және олардың ішкі тартыстары парламентке, әсіресе Лордтар палатасына көпшілікке тарады. Осы кезде, Өкілдер палатасы лордтарға тәуелді болды, "жоғарыдан басқарылды", лордтардың басқарушылары олардың басшылығымен және дауларын қайталап айтты. Бірақ Өкілдер палатасы көп ұзамай өз даусын тапты. Кабальді шыдамас деп тапқан сэр Уильям Ковентри Адмиралтейство хатшысы қызметінен кетіп, Өкілдер палатасына оралды, онда ол 1669 жылы "Ел партиясы" деп аталатын парламентарийлер тобының күшті көшбасшысы ретінде пайда болды – жоғары лауазымдардағы жемқорлыққа күдікпен қараған, корольдің күмәнді сыртқы саясатына күдікпен қараған және протестантизмге адалдығына күдікпен қараған депутаттардың тобы. Осылайша парламентте "партиялық саяси" жүйенің фракциялары біртіндеп пайда болды, Ковентри бастаған "Ел партиясы" (вигтердің ата-бабалары) мен "Сарбаз партиясы" (корольдің кеңесінің жақтастары, торилердің ата-бабалары) арасында поляризацияланды. Өкілдер палатасының жаңа сенімділігі 1670 жылы 9-шы сессияда Лордтар мен Өкілдер палатасы арасында туындаған дау-дамайда сезілді, онда Өкілдер палатасы Лордтардың кіріс заңдарын өзгертуге құқығы бар деген болжамын сынады. Олардың басқарушылары енді Өкілдер палатасын басқара алмайтынын және Реставрация кезінде Чарльз II-ге көрсетілген ізгі ниеттің азайғанын анықтағаннан кейін, Кабаль оларсыз жұмыс істеуді ұсынды және Чарльз II-ні парламенттің сессиясынан тыс ұстауға көптеген үзілістермен көндірді. Алайда, үшінші ағылшын-голландия соғысы (1672 жылдың сәуір айында басталды) Чарльз II-нің қолын мәжбүрледі. Парламент үзіліске жіберілген кезде, Кабаль 1672 жылдың қаңтарында "Қаржының үлкен тоқтатылуын" ақылсыздықпен жасады, үкіметтік қарызды төлеуге арналған кірістерді алдағы соғысқа арналған жаңа флотты қаржыландыруға бағыттап, дефолтқа әкелді. Бұл Лондонның алтын банкирлерін корольге несие беруді тоқтатуға мәжбүр етті, бұл Чарльз II-ні 1673 жылдың басында парламентті қайта шақыруға мәжбүр етті. Осы уақытқа дейін соғыс жақсы жүрмейтін болды, ал ағылшын халқының сезімі, бастапқыда жек көрінетін голландиялықтарға кек алуға құштар болған, енді оған қарсы бұрылды. Англия мен Францияның шабуылына қарсы Голландия республикасы өзін Чарльздың жүрек туысы, харизматикалық жас штадхолдер Вильгельм III Оранскийдің қолына тапсырды. Англияның қоғамдық пікірі (голландиялық пропаганданың ықпалымен) "халықаралық католиктік қастандыққа" (жасырын Довер келісімін ескере отырып, шындыққа өте жақын) батыл қарсылық көрсеткен жас протестант ханзаданың бейнесін қабылдады. Кабаль соғысты күшпен қорғады – Эшли Лордтар палатасының алдында өзінің әйгілі "Delenda est Carthago" сөзін сөйлеп, Англияны Риммен, Голландияны Карфагенмен салыстырды. Бірақ Өкілдер палатасы басқа мәселені қарастырмақ болды – 1672 жылы Чарльз II-нің демалыс кезінде шығарған, диссиденттер мен католиктерге қатысты қылмыстық заңдарды тоқтата тұрған кешірім туралы декларация. Парламент тарапынан бұл шешімге қарсылық білдіру тек қана діни төзімсіздіктің көрінісі емес еді. Декларация Парламент актісін іс жүзінде тоқтатты, ал депутаттар сессияда қабылданған актіні өзгертуге, тоқтата тұруға немесе жоюға болатынын баса көрсетуге асықты. Олар дінді Кабальді жою құралы ретінде де қарастырды – олардың құрамында Арлингтон және Клиффорд сияқты жасырын католиктер және Эшли мен Лаудердейл сияқты жасырын пресвитериандар болды. Парламент Кабаль оларды сессиядан тыс ұстауға және оларсыз үкімет жүргізуге кеңес бергенін сенді. Осы мақсатта парламент өз қаржылық құралдарын декларацияны жоюға және 1673 жылдың мамырында алғашқы Тест актісін қабылдауға мәжбүрледі, ол барлық лауазым иелерінен католиктік транссубстанциацияны жоққа шығаруды және Англикандық қатысуға қатысуды талап етті. Тест актісінен кейін Кабаль мүшелері біртіндеп отставкаға кетті немесе қызметтен алынды. Тест актісіне бағынудың орнына Клиффорд және, ең бастысы, корольдің өзінің інісі және мұрагері Йорк герцогы қызметінен кетті. Джеймстің бас тартуы көпшілікті таң қалдырды және Чарльз II католик корольмен алмастырылуы мүмкін екенін көрсетті. 1673 жылдың жазы бойы Джеймстің католиктігі туралы алакөздік күшейді. Келесі сессия 1673 жылдың қазанында ашылғанда, Эшли (қазір Шафтсбери графы) жаңа көңіл күйді сезініп, Йорк герцогының католиктік принцесса Мария Моденаға үйленуіне қарсы Лордтар палатасына келді. Король ашуланып, сессияны тоқтатып, Шафтсбериді қызметтен босатті. Сонымен қатар, Арлингтон мен Бэкингем дауға түсті, оның барысында Довердің құпия шартының егжей-тегжейі парламентке тарады, бұл алаңдаған парламенттік тергеуді тудырды. Арлингтон мен Бэкингем 1674 жылдың қаңтарында тергеу алдында ұялған күйде пайда болды, француз одағын жасауда бір-бірін айыптады. Сыртқы саясаты қиын жағдайда қалған Чарльз II Англияны даулы соғыстан шығаруға шешім қабылдады. Ақпан айында Чарльз II келісімнің шарттарын парламентке, Вестминстерге қол қойылғанға дейін жеткізуге қадам жасады.

Clarendon's departure opened the way for the rise of a new crop of young ministers, known as "the Cabal", a loose ministerial coalition consisting of Clifford, Arlington, Buckingham, Ashley, Lauderdale. The beginnings of what is now called a cabinet system began to emerge within the government. Sir George Downing, who had long stressed parliamentary prerogative in tying expenditures to specific sources (rather than just voting for supply and letting the crown allocate as it saw fit), became secretary to the Treasury, and helped overhaul crown finances, finally putting them on a steady course. Nonetheless, parliament was shocked when, in 1668, the Cabal announced the "Triple Alliance", which brought England into alliance with her recent enemy, the Dutch Republic. Although a league of northern Protestant powers had some appeal, mercantilist sentiment in parliament was still very strong, and the Netherlands was still seen as the main threat to England. Disillusioned by the lukewarm reception, Charles II re oriented his foreign policy and struck up the notorious secret Treaty of Dover in May 1670, allying England and Louis XIV's France, in a plan to dismember the Netherlands. Despite their comparative energy and efficiency, the Cabal were a fractious and unpopular lot and their infighting spilled over publicly into parliament, particularly the House of Lords. At this stage, the House of Commons was de facto subservient to Lords, "managed from above" by the Lords' handlers, following their lead and echoing their quarrels. But Commons soon began to find its own voice. Finding the Cabal insufferable, Sir William Coventry resigned as Secretary to the Admiralty and went back to the House of Commons, where he emerged in 1669 as the formidable leader of a group of parliamentarians known as the "Country Party" a group of MPs held together by their suspicion of corruption in high places, suspicious of the king's dubious foreign policy and, increasingly, suspicious of his loyalty to Protestantism. The factions of a "party political" system thus gradually emerged in parliament, polarised between the Coventry led "Country Party" (ancestral to the Whigs) and the "Court Party" (supporters of the king's council, ancestral to the Tories). The new self assurance of Commons was felt in a quarrel that erupted during the 9th Session in 1670 between Lords and Commons, where Commons assailed the Lords' assumption that they had the right to amend their revenue bills. Finding their handlers could no longer control Commons, and that the goodwill that had attended Charles II at the Restoration was wearing thin, the Cabal recommended doing without them, and persuaded Charles II to keep parliament out of session with repeated prorogations. The Third Anglo Dutch war (begun in April 1672), however, soon forced Charles II's hand. While parliament was prorogued, the Cabal had unwisely engineered the "Great Stop of the Exchequer" in January 1672, redirecting the revenues designated for the paying of government debt towards financing a new fleet for the upcoming war. The default prompted the goldsmith bankers of London to cease all further credit to the crown, forcing Charles II to finally call parliament again in early 1673 for its 10th Session to plead for funds. By this time, the war was not going very well, and English public sentiment, which had originally been itching for revenge on the hated Dutch, now swung firmly against it. Facing the Anglo French onslaught, the Dutch republic had delivered itself into the hands of the charismatic young stadtholder William III of Orange, Charles's own nephew. English public opinion (encouraged by Dutch propaganda) embraced the image of the heroic young Protestant prince valiantly defying an "international Catholic conspiracy" (uncomfortably close to the truth, given the secret Treaty of Dover). The Cabal defended the war vigorously – Ashley making his famous "Delenda est Carthago" speech before the House of Lords, comparing England to Rome and Holland to Carthage (an unusual classical reference for this audience). But Commons wanted to address a different item of business—the Declaration of Indulgence that had been issued by Charles II during the recess in 1672 suspending penal laws on Dissenters and Catholics. Parliament's opposition to this was not merely a spasm of religious intolerance. The Declaration effectively suspended an act of Parliament, and the MPs were eager to emphasize the constitutional point that an act which was passed in session could only be modified, suspended or repealed in session. They also saw religion as a means to break the hated Cabal – which contained both crypto Catholics like Arlington and Clifford and crypto Presbyterians like Ashley and Lauderdale. Parliament believed the Cabal had been responsible for keeping them out of session and counselling to king to govern without them. To that end, parliament used its purse strings to force not only the repeal of the Declaration but also the passage of the first Test Act in May 1673, requiring all office holders to deny Catholic transubstantiation and take Anglican communion. Following the Test Act, the members of the Cabal gradually resigned or were dismissed. Rather than submit to the Test, Clifford and, more significantly the king's own brother and heir apparent, James Duke of York, resigned their offices. James's refusal caught the public by surprise and signalled the prospect that Charles II might be succeeded by a Catholic king. Through the late Summer of 1673, apprehension about James's Catholicism was the talk of the day. When the next session opened in October 1673, Ashley (now Earl of Shaftesbury), sensing the new mood, turned up at the House of Lords to loudly denounce the proposed marriage of James of York to the Catholic princess Mary of Modena. The king angrily prorogued the session and dismissed Shaftesbury. Around that same time, Arlington and Buckingham fell into a quarrel, in the process of which the details of the secret Treaty of Dover were leaked to parliament, provoking an alarmed parliamentary inquiry. Arlington and Buckingham sheepishly appeared before the inquiry in January 1674, accusing each other of crafting the French alliance. His foreign policy in shambles, Charles II decided to pull England out of the controversial war. In February, Charles II took the unprecedented step of communicating the terms of the Treaty to Westminster to parliament before it was signed.

Данби қызметі

Кабаль құлағаннан кейін (Шотландияда тек Лаудердейл ғана қалды), Карл II Томас Осборнға (Дэнби графы) бас министрі ретінде жүгінді. 1673 жылғы оқиғаларда маңызды рөл атқарған Халық палатасы Дэнбидің дәстүрлі англикандық үкіметімен және Тест заңының қатаң орындалуымен салыстырмалы түрде тыныштатылды. Алайда, оқиға орталығы Лордтар палатасына көшті, онда қызметтен босатылған Эшли Шафтсбери, наразы Бэкингеммен және Джордж Савилмен (Виконт Галифакс) (Ковентридің жүйсі) одақтасып, үкіметке қарсы оппозицияның жетекшісіне айналды. Халық палатасында Уильям Рассел, Уильям Кавендиш, Генри Пауль, Томас Литтлтон және Джон Берч сияқты талантты депутаттардың қолдауымен Ел партиясы күшейді және олардың әрекеттерін Шафтсберидің Лордтар палатасымен тығыз үйлестірді. 1674 жылдың басында өткен қысқа 12-ші сессияда Шафтсбери және оның жақтастары жаңа күштерін көрсетіп, Лордтар палатасында көптеген қоздырғыш заң жобаларын ұсынды, мысалы, католиктерді Лондоннан қуу, Пападан бас тартуға ант беруді міндеттеу, корольдік отбасы мүшелерінің некеге тұруына және балаларын тәрбиелеуіне парламенттің келісімін алуды талап ету. Соңында, Шафтсберидің тобы Джеймс Йорктің мемлекетке қарсы қылмыс жасағаны үшін сотқа тартуды қарастыра бастағанда, Карл II сессияны дереу тоқтатып, заң жобасының қабылдануына кедергі келтірді. Келесі жылғы 1675 жылғы сессиялар да жақсы болған жоқ: Шафтсбери Дэнбиді импичмент жасауға тырысты, бұл Дэнбидің Тест заңын нығайтуға бағытталған заң жобасының жеңіліске ұшырауынан кейін, шіркеу мен мемлекетті «өзгертуге» тырысудан бас тартуға ант беруді көздейтін жаңа антпен байланысты болды. Импичмент әрекеті сәтсіз аяқталды, бірақ Дэнби оппозицияның жаңа күшіне Халық палатасында Ел партиясына қарсы «Сарбаздық партияны» құруға күш салып жауап берді (Дэнбидің депутаттарға жасаған жомарт паралары Кавалер парламентінің «Зейнетақы парламенті» деп аталуына себеп болды). Осы апатты сессиялардан кейін Карл II 1675 жылдың қараша айында парламентті тоқтатты және оны келесі он бес ай бойы сессиясыз қалдырды («Ұзақ үзіліс»). Парламент 1677 жылдың ақпанында қайта жиналғанда, ол күркіреп ашылды. Шафтсбери (Бэкингем, Солсбери және Уортон қосылды) «Ұзақ үзіліс» парламенттің таратылғанын білдіретінін және корольдің жаңа сайлау шақыруы керек екенін мәлімдеп, сессияны заңсыз деп жариялады. Бұл перспектива Халық палатасын қорқытты, оның мүшелері (Лордтардан айырмашылығы) өз орындарынан айырылу қаупіне ұшырады. Ел партиясының жетекшілері жаңа сайлаулар арқылы партияларын нығайта алатынына сенді, бірақ басқа мүшелерді де соған көндіре алмады. Жауынгерлік лордтар өз наразылықтары үшін Лондон мұнарасына жіберілген кезде, Халық палатасы ұзақ үзіліс конституциялық емес екеніне келісуге дайын болды, бірақ сессияның өзі конституциялық емес еді. 1677 жылғы сессияны Карл II Англияның 1674 жылы шығып кеткеннен бері жалғасып келе жатқан франко-голланд соғысына қайтадан қатысуын қаржыландыру және бейбіт келісімдер үстелінде орын алу үшін шақырған болатын. Парламент корольдің голландтар тарапына қосылуын талап етті. Осы мақсатта Дэнби 1677 жылдың қараша айында Джеймс Йорктің үлкен қызы Мэридің голланд штадхолдері Уильям III Оранжқа үйленуіне келісім берді. Бірақ парламент әскер құру үшін жеткілікті қаражат беруге дайын емес еді. Француз елшісі Пол Барилон д'Амонкурдың естеліктері, тіпті Генри Пауль, Уильям Харборд және Томас Литтлтон сияқты Ел партиясының басшыларына да ақы төленгенін көрсету үшін, депутаттардың кең ауқымды француз байланысын (және пара алуын) ашады. Бұл кейбір тарихшыларды парламенттің соғыс шақыруы бастапқыда блеф болды деп болжауға мәжбүр етті, олар патшаның сыртқы саясаттағы жеңісін жоққа шығаруға және Дэнбиді ұялтуға көбірек қызығушылық танытты. Осыған қарамастан, Карл II 1677 жылдың соңында Уильям III-пен соғысқа қайта кіру туралы келісімге қол қойып, оны парламентке аяқталған факт ретінде ұсынды. 1678 жылдың мамыр айында Монмут герцогының басшылығымен Фландрияға 15000-ға жуық әскерді экспедициялық күшпен жіберу үшін, еріксіз парламент жеткілікті қаражат жинауға мәжбүр болды. Бірақ тым кеш болды, француздар мен голландтар келіссөздерді тез аяқтады (Англиясыз) және соғысты аяқтаған Ниммеген шарттарына қол қойды. Маусым айында парламент экспедициялық күшті таратуды қаржыландыру үшін тез арада дауыс берді, бірақ Карл II соңғы келісімге әсер етуі мүмкін деген үмітте оны бірнеше айға жалғастыру үшін ақшаны пайдалануды шешті. Патшаның соғыс саясатының осы қорқынышты қорытындысы корольдің және Дэнбидің саяси беделін төмендетіп, оларды 1678 жылдың тамыз және қыркүйек айларында болған Паптық қастандық оқиғасы кезінде осал қалдырды. 17-ші сессия 1678 жылдың қазанында ашылғанда, парламент өте жауынгерлік көңіл-күйде болды. Паптық қастандық оқиғасынан ынталандырылған олар Тест заңын Паптықтарды парламенттің екі палатасынан және король сарайынан шығаратын Паптықтарды мүгедек ету заңымен күшейтті (Джеймс ерекшелікпен). Парламент корольдің маусым айындағы қаражатты қалай жұмсағанын және Фландриядағы экспедициялық күшті неліктен сақтап отырғанын білуді талап етті. Сессия Карл II-нің нұсқауымен Дэнбидің 1676 жылдың басында Франциямен құпия келіссөздер жүргізгені, Англияның голландтар тарапынан соғысқа қайтадан қатыспайтынын уәде еткені, бұл келіссөздер 1677 жылғы пікірталас кезінде жарияланбағаны туралы мәліметтер анықталғанда аяқсыз қалды. Парламент дереу Дэнбиді импичментке ұшыратты, Карл II-ні 1678 жылдың желтоқсан айында сессияны тоқтатуға мәжбүр етті. Үзілісте Карл II Шафтсбери және басқа парламенттік көшбасшылармен келіссөздер жүргізді. Лордтар палатасында Дэнбиді соттан құтқару үшін, Карл II олардың парламентті тарату және жаңа сайлау шақыру талаптарына көнбеді. Тарату 1679 жылдың 24 қаңтарында жарияланды, соның салдарынан ұзаққа созылған Кавалер парламенті аяқталды. Сайлаудан кейін жаңа парламент – Хабеас Корпус Парламенті (немесе «Бірінші Шығару Парламенті») – 1679 жылдың наурыз айында жиналды.

With the fall of the Cabal (only Lauderdale lingered on in Scotland), Charles II turned to Thomas Osborne (Earl of Danby) as his chief minister. The House of Commons, which had played a significant role in the events of 1673, was comparatively calmed by Danby's orthodox Anglican government and vigorous enforcement of the Test Act. But the drama now shifted to the House of Lords, where the dismissed Ashley Shaftesbury, in alliance with the disgruntled Buckingham and George Savile (Viscount Halifax) (Coventry's nephew), emerged as leader of the opposition to the government. In the House of Commons, the Country Party gained strength with the adherence of talented MPs like William Russell, William Cavendish, Henry Powle, Thomas Littleton and John Birch and coordinated their actions in Commons closely with Shaftesbury's Lords. Through the brief 12th session of early 1674, Shaftesbury and his friends, flexing their new muscles, steered a slew of provocative bills in the House of Lords, e. g. expelling Catholics from London, forcing an oath that renounced the Pope, requiring royal family members to get parliamentary consent on marriage and how to raise their children. Finally when Shaftesbury's clique begin considering bringing James of York on charges of high treason, Charles II quickly prorogued the session, preventing the session's act from being passed. The next year's sessions of 1675 went little better: Shaftesbury led an attempt to impeach Danby, following the defeat of Danby's proposed legislation to reinforce the Test Act with a new oath forswearing any attempt to "modify" the Church and State. The impeachment effort came to naught, but Danby responded to the opposition's new muscle with a strenuous effort to construct a "Court Party" in the House of Commons to counter the Country Party (Danby's generous bribes to MPs caused the Cavalier Parliament to also be known as the "Pensionary Parliament"). After these calamitous sessions, Charles II prorogued parliament in November 1675 and kept it out of session for the next fifteen months (the "Long Prorogation"). When parliament resumed in February 1677, it opened with a bang. Shaftesbury (joined by Buckingham, Salisbury and Wharton), proclaimed the session illegitimate, claiming that the "Long Prorogation" implied that parliament was effectively dissolved and that the king must call for new elections. This prospect alarmed the House of Commons, whose members (unlike Lords) risked losing their seats. The leaders of the Country Party in Commons believed their party would be strengthened by new elections, but were unable to persuade other members to follow suit. While the combative lords were sent to the Tower of London for their challenge, Commons were only willing to agree that the long prorogation was probably unconstitutional, but that the session itself was not. The session of 1677 had been called by Charles II to finance England's re entry into the Franco Dutch war, which had been dragging on since England left in 1674, and hopefully get himself a seat at the peace table. Parliament was inclined, provided the king joined the Dutch side. To this end, Danby negotiated the marriage of James of York's eldest daughter Mary to the Dutch Stadtholder William III of Orange in November 1677. But parliament was unwilling to provide enough funds to raise an army. The memoirs of the French ambassador Paul Barillon d'Amoncourt reveal extensive French communication (and bribery) of the MPs to delay supply even Country Party leaders like Henry Powle, William Harbord and Thomas Littleton were paid. This has led some historians to speculate that parliament's war call was a bluff from the start, that they were more interested in denying the king a foreign policy victory and embarrassing Danby. Nonetheless, Charles II hurried things along in late 1677 by precipitously signing a treaty with William III to re enter the war, and presenting it to parliament as a fait accompli. The reluctant parliament was forced to cough up enough funds to dispatch an expeditionary force of around 15,000 troops under the Duke of Monmouth to Flanders in May, 1678. But it was too late the French and Dutch quickly wound up their negotiations (without England), and went on to sign the Treaties of Nijmegen ending the war. In June, parliament quickly voted a sum to finance the disbanding of the expeditionary force, but Charles II decided to use the money to maintain it instead for a few months longer, in the hope he might still affect the final treaty. This humiliating conclusion to the king's war policy dragged the political reputation of the King and Danby to a low point, making them vulnerable when the Popish Plot erupted in August and September 1678. When the 17th session opened that October, parliament was in a tremendously combative mood. Worked up by the Popish plot, they strengthened the Test Act with the Papists' Disabling Act excluding Catholics from both houses of parliament and the king's court (James exempted). Parliament also demanded to know why the king had misapplied the June funds and was still maintaining the expeditionary force in Flanders. The session was finally wrecked when details emerged that, on Charles II's instructions, Danby had entered into secret negotiations with Louis XIV in early 1676, promising England would not re enter the war on the Dutch side, negotiations which had not been revealed during the 1677 debate. Parliament immediately impeached Danby, forcing Charles II to prorogue the session in December, 1678. In the recess, Charles II entered into negotiations with Shaftesbury and other parliamentary leaders. In return for saving Danby from trial in the House of Lords, Charles II reluctantly agreed to their demands to finally dissolve parliament and call for new elections. The dissolution was announced on 24 January 1679, bringing the seemingly interminable Cavalier Parliament to its end. After the elections, the new parliament known as the Habeas Corpus Parliament (or "First Exclusion Parliament") was assembled in March, 1679.

Қызметкерлер

Бірінші онжылдықта, Қоғамдар палатасының спикері сэр Эдвард Турнур (Хертфордтан депутат) болды, ол 1661 жылы өткен бірінші сессияда сайланды. 1670 жылы Турнур бас солиситор болып тағайындалды және 1671 жылға дейін (9-шы сессияның соңына) спикер қызметін атқарды, содан кейін ол жаңа бас барон болып тағайындалды. 10-шы сессияның ашылуында (1673 жылдың ақпаны) Джоб Чарлтон (Лудлоудан депутат) жаңа спикер болып сайланды, бірақ бір айдан кейін денсаулығының нашарлауына байланысты орнынан бас тартты. Сэр Эдвард Сеймур (Тотнестен депутат және Теңіз күштері қазынашысы) оны алмастырды және 1678 жылғы сессияға дейін спикер болып қызмет етті, содан кейін спикерлік Сэр Роберт Сойерге (Хай Уайкомбтан депутат) көшті. Бірақ Сойер бірнеше апта ішінде, денсаулығына байланысты, қызметінен кетті, ал Сеймур Кавальер парламенті аяқталғанға дейін спикер болып қайтадан қызмет етті.