Джерси сиыры – британдық сүт тұқылы — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

Британдық сүтті мал тұқымы

Джерси – Ұлыбританияға қарасты Джерси аралынан шыққан шағын сүтті малдың британдық тұқымы. Ол Канал аралдарындағы малдың үш тұқымының бірі, ал қалғандары – Альдерни (қазір жойылған) және Гернси. Сүті майға толы және ерекше сары түсті болып келеді. Джерси түрлі климаттық жағдайлар мен ортаға жақсы бейімделеді, сондай-ақ, көптеген қоңыржай климатта шыққан тұқымдардан өзгеше, ыстыққа төзімді. Ол әлемнің көптеген елдеріне экспортталды; олардың кейбіреулерінде, Дания, Франция, Жаңа Зеландия және АҚШ сияқты елдерде, дербес тұқымға айналды. Непалда оны жұмыс мал ретінде пайдаланады.

Тұқымның тарихы

Оның атынан көрінетіндей, Джерси британдық Джерси аралында өсірілді. Ол жақын маңдағы Норман материгінен әкелінген ірі қара малдан тараған, ал 1700 жылы жеке тұқым ретінде алғаш рет тіркелді. 1789 жылдан 2008 жылға дейін 200 жылдан астам уақыт бойы тұқым сыртқы ықпалдан оқшауланды. 1789 жылға дейін Джерси мен Гернси аралдарындағы некелер үшін қалыңдық ретінде сиырлар берілді. Алайда бұл кең тараған емес. 1789 жылы Джерсиге шетелдік ірі қара малдың импортын заңмен тыйым салды, бірақ ірі қара мал мен сперма экспорты арал үшін маңызды экономикалық ресурс болды. Ірі қара малдың импортын шектеу бастапқыда экспорттық бағаның құлдырауын болдырмау үшін енгізілді. Ұлыбритания Джерсиден әкелінетін ірі қара малға импорттық баж салымын қолданбады. Мал Франциядан Джерсиге жеткізіліп, одан кейін Англияға жеткізіліп, француз малдарына салынатын баж салығын болдырмау үшін. Кейде сапасы төмен малдың көбеюі бағаны төмендетіп, Джерси малының беделін түсірді. Импортты тыйым салу бағаны тұрақтандырды және ғылыми бақылаудағы селекция бағдарламасын жүзеге асыруға мүмкіндік берді. Сэр Джон Ле Кутер селекциялық селекцияны зерттеді және Корольдік қоғамның мүшесі болды; оның жұмысы 1833 жылы Корольдік Джерси ауыл шаруашылығы және бау-бақша қоғамын құруға әкелді. Сол кезде бұл тұқымда қазіргіден гөрі көбірек айырмашылықтар болды, оның ішінде ақ, қоңыр және қарақұмық түстілері болды. Алайда, бұрқалы сүт түстес сиырлар жақсы сатылатындықтан, тұқым соған сәйкес дамытылды. 1860 жылы Англия арқылы 1138 сиыр экспортталды, орташа бағасы бір басы 16 фунт стерлинг болды. 1910 жылы тек АҚШ-қа жыл сайын 1000-нан астам бас экспортталды. 1866 жылы Корольдік Джерси ауыл шаруашылығы және бау-бақша қоғамының жылдық жалпы жиналысында Х. Г. Шепард өзінің тарихында "полковник Ле Кутердің ұсынысы бойынша шешілді, Осымен құрметті хатшыға "тектің кітабын" ашуға және оны жүргізуге шақыру туралы шешім қабылданды, онда бұқалардың, сиырлардың және мығымдардың тегі қоғамның барлық мүшелерінің анықтамасы үшін енгізіледі" деп жазды. 1869 жылы алғаш рет қоғамның көрмелерінде тектің кітабы бойынша жүлделер берілді. 1866 жылы Джерси штаты мал санағын жүргізді, содан кейін Джерсиде 12 037 ірі қара мал өсті, оның 611-і бұқалар болды. 2008 жылдың шілдесінде Джерси штаты импортқа тыйым салуды тоқтатудың тарихи қадамын жасады және кез келген тұқымдағы ірі қара малдың спермасын импорттауға рұқсат берді, бірақ тек генетикалық таза сперма ғана нәсілді Джерси тектің кітабына енгізілуіне мүмкіндік береді. Онжылдықтар бойы Джерсидегі 12 приходтың әрқайсысы көктемде, жазда және күзде мал көрмелерін өткізді, содан кейін Корольдік Джерси ауыл шаруашылығы және бау-бақша қоғамы өткізген негізгі көрмелер өтті, онда приходтың ең жақсы малдары жарысты. Жеңімпаз сиырдың мойнына тағылған гүлдестесінің түсі оның экспорттық құнын анықтайды деп айтылған. Бүгінде RJAHS жылына екі рет көрме өткізеді, онда қалған 23 үйірдің бесеуі немесе алтауы ең жоғары жүлде үшін бәсекелеседі. Джерсиде сондай-ақ Батыс көрме қауымдастығы тарапынан Джерси мал көрмесі өткізіледі. 2010 жылдың ақпан айында қатаң заңдарға және тексерулерге қарамастан, аралға таза емес тұқымдық Джерси бұқасының спермасы әкелінді, ал 100 сиыр спермамен жүктіленді. Олардың ұрпақтары Джерси тектің кітабына енгізілмеді. 1850 жылдан бастап Джерси малдары АҚШ-қа экспортталды. 1868 жылы американдық Джерси мал клубы құрылды. АҚШ-та кейде "американдық Джерси" және түпнұсқа немесе "Арал" түрі арасында айырмашылық жасалады, соңғысы "Миниатюралық Джерси" деп те аталады.

As its name implies, the Jersey was bred on the British Channel Island of Jersey. It apparently descended from cattle stock brought over from the nearby Norman mainland, and was first recorded as a separate breed around 1700. The breed was isolated from outside influence for over 200 years, from 1789 to 2008. Before 1789, cows would be given as dowry for inter island marriages between Jersey and Guernsey. This was, however, not widespread. In 1789, imports of foreign cattle into Jersey were forbidden by law to maintain the purity of the breed, although exports of cattle and semen have been important economic resources for the island. The restriction on the import of cattle was initially introduced to prevent a collapse in the export price. The United Kingdom levied no import duty on cattle imported from Jersey. Cattle were being shipped from France to Jersey and then shipped onward to England to circumvent the tariff on French cattle. The increase in the supply of cattle, sometimes of inferior quality, was bringing the price down and damaging the reputation of Jersey cattle. The import ban stabilised the price and enabled a more scientifically controlled programme of breeding to be undertaken. Sir John Le Couteur studied selective breeding and became a Fellow of the Royal Society; his work led to the establishment of the Royal Jersey Agricultural and Horticultural Society in 1833. At that time, the breed displayed greater variation than it does today, with white, dark brown, and mulberry beasts. However, since the honey brown cows sold best, the breed was developed accordingly. In 1860, 1,138 cows were exported via England, the average price being £16 per head. By 1910, over 1,000 head were exported annually to the United States alone. On 1866, at the annual general meeting of the Royal Jersey Agricultural and Horticultural Society, H. G. Shepard noted in his history that "it was resolved – on the motion of Col. Le Couteur, that the Hon. Secretary be hereby invited to open and to carry on a "herd book" in which the pedigree of bulls, cows, and heifers shall be entered for reference to all the members of the Society." In 1869 for the first time, prizes were awarded at the society's shows for herd book stock cattle. The States of Jersey took a census of stock in 1866, and Jersey then supported 12,037 head of cattle, of which 611 were bulls. In July 2008 the States of Jersey took the historic step of ending the ban on imports, and allowing the import of bull semen from any breed of cattle, although only semen that is genetically pure enables the resultant progeny to be entered in the Jersey Herd Book. For many decades, each of the 12 parishes in Jersey held cattle shows in the spring, summer, and autumn, followed in turn by the main shows held by the Royal Jersey Agricultural and Horticultural Society, where the best of the parish shows competed. The colour of the rosette secured by a prize winning cow was said to determine its export value. Today, the RJAHS holds two shows a year, where usually five or six of the remaining 23 herds compete against each other for the top prizes. A Jersey cattle show is also held in Jersey, by the West Show Association. In February 2010, semen from an impure breed Jersey bull had been imported into the island despite strict laws and checks, and 100 cows had been impregnated with the semen. Their offspring was not recorded in the Jersey Herd Book. Jersey cattle were exported to the United States from about 1850. A breed society, the American Jersey Cattle Club, was formed in 1868. In the USA, a distinction is sometimes made between the "American Jersey", which is comparatively coarse and large and has been selectively bred mainly for milk yield, and the original or "Island" type; the latter may also be called "Miniature Jersey".