Еврей құқығы (Мишпат Иври) – діни емес, заманауи заң жүйесіне қатысты халаха аспектілері. Израиль заңнамасындағы еврей дәстүрінің академиялық зерттеуі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Халаханың діни емес немесе зайырлы құқыққа қатысты аспектілері Мишпат Иври («еврей құқығы/юриспруденциясы») – халаханың («дәстүрлі еврей құқығы») діни емес немесе зайырлы құқыққа қатысты аспектілері. Бұған қоса, бұл термин еврей құқығы дәстүріне академиялық тұрғыдан қарау және осы дәстүрді қазіргі Израиль құқығына қолдануға жасалған күш-жігерді де білдіреді.
Aspects of halakha that are relevant to non religious or secular law
Mishpat Ivri (, "Jewish/Hebrew law/jurisprudence") are the aspects of halakha ("traditional Jewish law") that are relevant to non religious or secular law. In addition, the term refers to an academic approach to the Jewish legal tradition and a concomitant effort to apply that tradition to modern Israeli law.
Тарих
Мишпат иври идеясы – Батыс үлгісіндегі заңдар жиынтығы, діни сипаттағы халахадан ерекшеленетін, мандатты Палестинада сионистік жаңғыру қозғалысының бір бөлігі ретінде пайда болды.
The idea of mishpat ivri as a western style body of laws, distinct from the halakha which was deemed religious in nature, appeared in Mandate Palestine as a part of the zionist revivalist movement.
Шолу
Мишпат Ивридің академиялық зерттеулері халаханың географиялық, әдеби және тарихи ауқымын қамтиды. Ол қазіргі азаматтық құқықпен салыстырылмайтын, мысалы қылмыстық құқық және діни құқық сияқты халаханың кейбір салаларын алып тастауға бейім. Мишпат Ивриде қарастырылатын тақырыптарға мыналар жатады: меншік құқығы, зиян келтіру (иудей заңдарында – залал өтеу), келісімшарттар, мемлекеттік құқық, халықаралық құқық, сату, жалға беру, иелік, немқұрайлылық, заңдық жауапкершілік және авторлық құқық. Классикалық раввиндік иудаизмде барлық Мишпат Иври тақырыптары халаханың (жалпы еврей заңы) құрамына кіреді. Мишпат Иври ғалымдары көбінесе құқықтық позитивизмге негізделген әдістемелерді қабылдайды. Атап айтқанда, Менахем Илон өзінің ауқымды зерттеуінде (Илон 1994) құқықтық позитивистік тәсілді қолданды, ол Иерусалимдегі Еврей университетінде Израиль заң студенттерін оқыту үшін пайдаланылды. Салыстырмалы құқық мақсатында пайдалы болғанымен, Мишпат Ивриге құқықтық позитивистік көзқарасқа кейбір ғалымдар, мысалы Ханина Бен Менахем және Бернард Джексон күмән келтірді. Қазіргі Израиль мемлекетінде Мишпат Иври қазіргі Израиль азаматтық құқығының азырақ қолданылатын көздерінің біріне айналды, ол британдық прецеденттік құқық үлгісі бойынша дамыды. (Израильдің азаматтық құқығы негізінен британдық және Османдық құқыққа негізделген.) Яһуди заңын қолдау мақсатында Мишпат Иври қозғалысы салыстырмалы түрде аз жетістіктерге қол жеткізді, оларға мыналар жатады: 1) 1980 жылғы «Заң негіздері» заңы, сот шешімдерінде халаханы пайдалануға мүмкіндік беру, 2) халахаға сілтеме жасайтын сот практикасының шектеулі жинақталуы, 3) заң шығару процесінде халахаға жасалған эпизодтық сілтемелер және 4) Бас прокурор кеңсесіне Мишпат Иври сарапшысының тағайындалуы, ол Израильдің сот шешімдері мен заңнамасындағы халахаға сілтемелерді тіркеген библиографиялық шолуларды дайындады. Мишпат Ивридің Израиль азаматтық құқығына шектеулі қатысы Израильдегі неке және ажырасу мәселелерінде раввиндік соттардың басым құзырымен қарама-қайшы келеді.
The academic study of Mishpat Ivri spans the full geographic, literary, and historical range of halakha. It tends to exclude certain areas of halakha that are not comparable to modern civil law, such as criminal law and religious law. Subjects covered in Mishpat Ivri include: property rights, torts (called damages in Jewish law), contracts, public law, international law, sales, renting, ownership, negligence, legal liability, and copyright. Within classical rabbinic Judaism, all Mishpat Ivri subjects are also subsumed under halakha (Jewish law in general). Scholars of Mishpat Ivri typically adopt methodologies based on legal positivism. Notably, Menachem Elon adopts a legal positivist approach in his extensive study (Elon 1994), which has been used to train Israeli law students at Hebrew University of Jerusalem. While useful for comparative law purposes, the legal positivist approach to Mishpat Ivri has been questioned by some scholars, such as Hanina Ben Menahem and Bernard Jackson. In the modern State of Israel, Mishpat Ivri has become one of the lesser ongoing sources for contemporary Israeli civil law, which developed along the model of British common law. (Israeli civil law was built primarily upon British and Ottoman law.) As an effort to promote Jewish law, the Mishpat Ivri movement has had relatively few gains, which include: (1) the Foundations of Law Act of 1980, allowing judicial reasoning to draw upon halakha, (2) the limited accretion of case law that refers to halakha, (3) occasional references to halakha in legislative deliberations, and (4) the placement of a Mishpat Ivri expert in the Attorney General's office, who has prepared bibliographies that document the references to halakha in Israel case law and legislation. The limited relevance of Mishpat Ivri to Israeli civil law may be contrasted with the dominant jurisdiction of rabbinic law courts in an Israeli marriage and divorce law.