Кіріспе

Nokia телекоммуникациялық корпорациясы – Финляндиядағы қала. Ол Пирканмаа аймағында, Тампереден батысқа қарай, Кокемяки өзенінің бір бөлігі – Нокианвирта өзенінің жағасында орналасқан. Нокиа қаласының халқы шамамен адамды құрайды, ал агломерацияның халқы шамамен адамға жетеді. Бұл Финляндиядағы халқы ең көп муниципалитет және Тампереден кейін Пирканмаа аймағындағы екінші ірі муниципалитет. Нокианың көршілес муниципалитеттері: Хямеенкюрю, Пирккала, Састамала, Тампере, Весилахти және Юлёярви. Нокиадан Тампере әуежайына дейінгі қашықтық жолмен, Пюхяярви көлінің айналасымен шамамен километрді құрайды.

Этимологиясы мен геральдикасы

Nokia атауының шығу тегі белгісіз. Қазіргі фин тілінде "noki" сөзі күйе болады, ал "nokia" – көпше түрі, бірақ бұл сөз формасы өте сирек немесе ешқашан қолданылмайды. Ең көп таралған теория бойынша, атау ежесі фин тіліндегі "nois" (көпше түрі – "nokia") немесе "nokinäätä" ("күйелі сілеушен"), яғни сасқақтан шыққан. Финляндияда сасқақтардың қырылып бітуінен кейін, бұл сөз осы күнге дейін аймақта кездесетін сілеушен сияқты қара түсті жүнді жануарларға қолданыла бастады. Сасқақ Nokia елтаңбасында бейнеленген. Дегенмен, кейінгі зерттеулер сасқақтардың Финляндияда ешқашан болмағанын көрсетсе, "nois" атауы шын мәнінде сусарға қатысты болуы мүмкін. Елтаңбаны Густав фон Нумерс жасаған және ол 1951 жылғы 25 қазанда бекітілген.

Тарих

Nokia-ға алғашқы әдеби сілтеме 1505 жылғы құжатта кездеседі, онда екі шаруашылық – Stoora och Lilla Nokia туралы айтылады, бұл швед тілінде «Үлкен және Кішкентай Нокия» деген мағынаны білдіреді. Осы екі шаруашылықтың негізінде Нокия иелігі құрылды. Бұл аймақ Пирккала приходының бір бөлігі болды. Нокияда 1596 жылғы Клуб соғысындағы ең ірі шайқастардың бірі өтті, ол феодалдарға қарсы шаруалардың көтерілісі еді. Клубтармен қаруланған шаруалар Нокия иелігінде бекініп, феодалдық атты әскерге қарсы бірнеше шайқаста жеңіске жетті, бірақ 1597 жылдың 1-2 қаңтарында Клаус Флеминг оларды жеңді. Мыңдаған клуб мүшесі қаза тауып, олардың басшысы Жаакко Илькка қашып кетіп, бірнеше аптадан кейін тұтқындалып, өлім жазасына кесілді. Клуб соғысы Финляндиядағы шаруалардың соңғы ірі көтерілісі болды және ол ұлттық мемлекеттің билігін нығайтты. Кейіннен, 1918 жылғы Финляндия азамат соғысында Нокия (соседіді Тамперемен бірге) Қызыл гвардияның бекінісі болды және бірқатар шайқастарды көрді. 1922 жылы Suur Pirkkala Солтүстік және Оңтүстік Пирккалаға (Pohjois және Etelä Pirkkala) бөлінді. Нокия бұрын Тампере қаласының орталық бөлігіне дейін жеткен, өйткені Писпала ауданы 1937 жылға дейін Нокияның (Pohjois Pirkkala) құрамында болды. 1938 жылы Pohjois Pirkkala Нокия деп аталып, ал Etelä Pirkkala қарапайым Пирккала болып қалды. Suoniemi (1973 жылы) және Tottijärvi (1976 жылы) екі муниципалитеті Нокияға қосылды. Нокия 1977 жылы қала мәртебесін алды.

Өнеркәсіп тарихы

Телекоммуникация саласындағы алып Nokia компаниясының алғашқы тамыры (де-факто) 1868 жылы кен инженері Фредрик Идестам Нокиа қаласының жанындағы Нокианвирта өзенінің жағасында екінші ағаш массасы фабрикасын құрғанда және оның кәсіпорындары 1871 жылы Nokia Aktiebolag (Nokia Ltd) деп аталғанда пайда болды. Suomen Gummitehdas Oy (Finnish Rubber Works Ltd) 1904 жылы Нокиада зауыт ашты. Бұл екі компания және Suomen Kaapelitehdas Oy (Finnish Cable Works Ltd) 1967 жылы бірігіп Nokia корпорациясын құрды. 1988-1996 жылдар аралығында осы конгломераттың түрлі бөлімшелері бірнеше компанияларға бөлінді немесе сатылды. Резеңке зауыты әлі күнге дейін Нокиада Nokian Tyres ретінде жұмыс істейді, ал 1880 жылы құрылған қағаз фабрикасы Essity деп аталды. Nokia корпорациясының тамыры Нокиада болғанына қарамастан, қазіргі таңда қалада ешқандай операциялары жоқ. Телекоммуникация бизнесі 1960-шы жылдардың басында Финляндия Кабельдік Жұмыстарының электрондық бөлімшесі ретінде (кейін Nokia Cable Ltd) Хельсинкиде басталды, ал кейін бас кеңсесі Астана аймағына көшірілді. Қазіргі уақытта штаб-пәтері Эспоода орналасқан. Компанияның қаладағы жалғыз қазіргі кездегі орны – Nokia үйі, ол кейде компания басшылары үшін жеке шаралар өткізуге пайдаланылады. Қала бірнеше рет өзінің туған компаниясын еске алуды сұрады, бірақ ол әрқашан ұялы телефондар онда шығарылмаған деген себеппен бас тартты. Nokia компаниясының жақын орналасқан Тампере қаласында SoC зерттеу және әзірлеме бөлімі бар.

Қазіргі

Қазіргі Nokia өзінің шипажайларымен, фабрикалық дүкендерімен, су жолдарымен және түрлі шараларымен танымал. Nokia сонымен қатар жақсы жол және әуе байланыстарына ие. Ең ірі компаниялар – AGCO Power, Nokian Tyres, Purso, Patria Aviation және Essity қағаз фабрикасы. Діни тұрғыдан алғанда, Nokia 1990 жылы басталған харизматикалық Nokia Revival қозғалысымен ең жақсы танымал. Nokia өзінің жылдам дайындалатын тағамы – Куума койра және Nokian Brewery пиво зауытының туған жері ретінде де белгілі. Тампере студиялық кешендеріне жақын орналасқандықтан, Nokia түсірілім алаңы ретінде де жиі пайдаланылады. Мысалы, Эрик Сайкстің "The Big Freeze" және фин телеарнасының "Korpelan Kujanjuoksu" туындылары осы жерде түсірілген.

Демография

Келесі графикте 1964 жылдан бастап қала халқының өсу динамикасы көрсетілген.