Ренессанс кезеңінің билері

Кіріспе

Би түрі

Ренессанс дәуірінің билері тарихи билердің кең тобына жатады, атап айтқанда Ренессанс дәуіріндегі билер. Сол кезеңде ел билері мен сарай билері арасында ерекшелік болды. Сарай билеріне бишілердің жаттығулары қажет болды және көбінесе көрсету және ойын-сауық мақсатында орындалды, ал ел билерін кез келген адам орындай алатын. Сарайда ресми ойын-сауықтар көбінесе барлық қатысушылардың қосыла алатын көп сағаттық ел билерімен жалғасатын. Чиарантана немесе Чиаранзана сияқты ел билері деп аталатын билер ұзақ уақыт бойы, осы бидің өзінің жағдайында екі ғасырдан астам уақыт бойы танымал болды. Ренессанс биін балмен салыстыруға болады. Сарай билері туралы білім ел билеріне қарағанда жақсы сақталған, себебі оларды би шеберлері қолжазбаларда, кейіннен баспа кітаптарында жинаған. Биге қатысты егжей-тегжейлі нұсқаулар бар ең көне қолжазбалар 15 ғасырдағы Италияға жатады. Алғашқы басылған би нұсқаулықтары 16 ғасырдың соңында Франция мен Италиядан шықты. Англиядағы ең ерте би сипаттамалары Дербишир архивінде сақталған 1500 жылғы Гресли қолжазбасынан алынған, D77 B0x 38, 51–79 беттер. Жақында олар «Cherwell Thy Wyne (қуанышыңды көрсет): Гресли қолжазбасынан 15 ғасыр Англиясының билері» деген атпен жарияланды. Алғашқы ағылшын тіліндегі басылым 1651 жылы Плейфордтың алғашқы басылымында жарық көрді. Оқулықтардағы билердің түрлері өте әртүрлі. Олар баяу, салтанатты «процессиялық» билерден (бассаданс, паван, альмен) жылдам, көңілді билерге (гальярд, коранто, канарио) дейін жетеді. Бишілердің аяқтары еденнен жоғары көтерілмейтін билер «би бас» деп, ал секірулер мен көтерілулермен ерекшеленетін қарқынды билер «би haute» деп аталды. Елизавета I гальярдтарды ұнатты, ал «ла спаньолетта» сарайдың сүйікті биі болды. Кейбіреулері хореографияланған, ал кейбіреулері сол жерде импровизацияланды. Бір жұптық би, гальярдтың бір түрі – «вольта», ер және әйелдің бір-бірін тығыз ұстауымен және олар айналғанда әйелдің ауаға көтерілуімен ерекшеленді. Басқа билер, мысалы, бранль немесе брасль, көптеген адамдар шеңберде немесе қатарда биледі.

Renaissance dances belong to the broad group of historical dances, specifically those during the Renaissance period. During that period, there was a distinction between country dances and court dances. Court dances required the dancers to be trained and were often for display and entertainment, whereas country dances could be attempted by anyone. At Court, the formal entertainment would often be followed by many hours of country dances which all present could join in. Dances described as country dances such as Chiarantana or Chiaranzana remained popular over a long period – over two centuries in the case of this dance. A Renaissance dance can be likened to a ball. Knowledge of court dances has survived better than that of country dances as they were collected by dancing masters in manuscripts and later in printed books. The earliest surviving manuscripts that provide detailed dance instructions are from 15th century Italy. The earliest printed dance manuals come from late 16th century France and Italy. The earliest dance descriptions in England come from the Gresley manuscript, 1500, found in the Derbyshire Record Office, D77 B0x 38 pp 51–79. These have been recently published as "Cherwell Thy Wyne (Show your joy): Dances of fifteenth century England from the Gresley manuscript". The first printed English source appeared in 1651, the first edition of Playford. The dances in these manuals are extremely varied in nature. They range from slow, stately "processional" dances (bassadance, pavane, almain) to fast, lively dances (galliard, coranto, canario). The former, in which the dancers' feet were not raised high off the floor were styled the dance basse while energetic dances with leaps and lifts were called the haute dance. Queen Elizabeth I enjoyed galliards, and la spagnoletta was a court favourite. Some were choreographed, others were improvised on the spot. One dance for couples, a form of the galliard called volta, involved a rather intimate hold between the man and woman, with the woman being lifted into the air while the couple made a turn. Other dances, such as branles or bransles, were danced by many people in a circle or line.

XV ғасырдағы итальян биі

XV ғасырдағы итальян билері туралы біліміміз, негізінен үш итальян би шеберінің – Доменико да Пьяченца, Антонио Корнаццано және Гульельмо Эбрео да Пезароның сақталған еңбектерінен түседі. Олардың еңбектерінде ұқсас қадамдар мен билер кездеседі, алайда дамудың белгілі бір сатыларын байқауға болады. Сипатталатын билердің негізгі түрлері – басса-данса және балет. Бұл ең жақсы құжатталған еуропалық билердің бастапқы үлгілері, себебі біз олардың хореографиясы, қадамдары және қолданылған музыкасы туралы жеткілікті мәліметке иеміз.