Кіріспе

Американдық джаз трубашысы (1936–1995)

Дональд Юджин Черри (18 қараша 1936 – 19 қазан 1995) – американдық джаз трубашысы. 1950 жылдардың соңынан бастап, ол саксофонист Орнет Коулманның тобында ұзақ жылдар бойы өнер көрсетті, соның ішінде «The Shape of Jazz to Come» (1959) және «Free Jazz: A Collective Improvisation» (1960) атты новаторлық еркін джаз альбомдарында ойнады. Черри Джон Колтрейн, Чарли Хаден, Сан Ра, Эд Блэкуэлл, «Нью-Йорк қазіргі бес» тобы және Альберт Айлер сияқты музыканттармен де жеке-жеке жұмыс істеді. 1966 жылы Черри «Complete Communion» альбомын жеке басшы ретінде шығарды. 1970 жылдары ол Африка, Таяу Шығыс және Үндістанның дәстүрлі музыкасын пайдалана отырып, әлемдік музыканы біріктірудегі пионер болды. Ол перкуссияшы Нана Васкончелос және ситар мен таблада ойнайтын Коллин Уолкоттпен бірге ECM тобының құрамына кірді. AllMusic журналы Черриді «20 ғасырдың соңындағы ең ықпалды джаз музыканттарының бірі» деп атады.

Ерте өмір

Шери Оклахома штатының Оклахома-Сити қаласында чоктав тегінен шыққан анасы мен афроамерикалық әкесінің отбасында дүниеге келді. Оның анасы мен әжесі фортепианода, ал әкесі трубада ойнаған. Әкесі Оклахома-Ситидегі «Черри Блоссом» клубының иесі болды, онда Чарли Кристиан мен Флетчер Хендерсон концерттері өткізілді. 1940 жылы Шери отбасымен Лос-Анджелес қаласына (Калифорния штаты) көшіп кетті. Шери Фримонт орта мектебінде сабақтан қашып, Джефферсон орта мектебінің джаз-оркестрімен ойнағанын еске алды.

Мансап

1950 жылдардың басында Черри Лос-Анджелесте джаз музыканттарымен ойнайтын, кейде Арт Фармер тобында пианист ретінде қатысатын. Трубашы Клиффорд Браун Макс Роучпен Лос-Анджелесте болғанда, Черри Эрик Долфидің үйінде Браун мен Ларенс Мараблмен джем-сессияға қатысты, ал Браун Черриге бейресми түрде жетекшілік етті. Черри 1958 жылы Орнет Коулманмен бірге орындағанда және жазғанда кеңінен танылды, бастапқыда пианист Пол Блеймен квинтетте, кейіннен Atlantic Records үшін жазылған, негізінен фортепианосыз квартетке айналды. Осы кезеңде "оның мелодиялары еркін гармониялық құрылымдардан қозғалыс еркіндігін алды". Коулманның квартетінен кеткеннен кейін, Черри Скандинавияда және басқа да елдерде ұзақ уақыт бойы шағын топтарда және дуэттерде (көптегендері Коулманның бұрынғы барабаншысы Эд Блэкуэллмен) ойнады. Ол Еуропа, Үндістан, Марокко, Оңтүстік Африка және басқа да жерлерді аралап, түрлі музыканттармен ойнады және зерттеді. 1960 жылдардың соңында ол әйелі, швед дизайнері және тоқыма суретшісі Моки Черримен бірге Швецияның Тагарп қаласына қоныстанды. 1968 жылы Дон Черри швед жұмысшы қозғалысы басқаратын білім беру орталығы Arbetarnas bildningsförbund (ABF) үйінде әлемнің түкпір-түкпірінен келген қонақ лекторымен, орындаушылармен және шеберхана жетекшілерімен музыка сабақтарын өткізді. Он жыл бойы Дон мен Моки Черри Тагарптағы тасталған мектеп ғимаратында бірлесіп өмір сүрді, сабақтар мен қойылымдар өткізді, қонақтар мен әріптестерді қабылдады және Органикалық Музыка Қоғамы тұжырымын зерттеді. 1969 жылы Черри бит-ақын Аллен Гинзбергтің 1970 жылғы "Тәбиғат пен тәжірибе әндері" альбомында труба мен басқа да аспаптарда ойнады, бұл Уильям Блейктің сол аттас поэзия жинағының музыкалық бейімделуі болды. Ол Коулманның 1971 жылғы Science Fiction альбомында пайда болды, ал 1976 жылдан 1987 жылға дейін Коулманның түлектері Дьюи Редман, Чарли Хаден және Блэкуэллмен бірге Old And New Dreams тобында қайта бірікті, олармен төрт альбом жазды, екеуі ECM үшін, екеуі Black Saint үшін, онда оның "ритмикалық кеңею мен жиырылудың нәзіктігі" атап өтілді. Африка-американдық қоғамда СПИД эпидемиясы туралы хабардар ету мақсатында жасалған бұл альбомды Time журналы "Жылдың альбомы" деп жариялады.

Өлім және мұра

1995 жылы 19 қазанда Черри 58 жасында Испанияның Малага қаласында бауыр қатерлі ісігінен көз жұмды.

Отбасы

Ол швед суретшісі және тоқыма өнерпазы Моника Карлссонға (Моки Черри) үйленген, ол кейде өзінің жазбаларында және джем сессияларында тамбураның ырғағын ойнаған. Оның әкесінің қызы Нене Черри,

Құралдар

Шери орта мектепте түрлі мыс құбырлы аспаптарда ойнауды үйренді. Шери мансабын пианист ретінде бастады, сонымен қатар пианино мен орган да ойнай берді. Экехард Йост Уайлд Билл Дэвисонды мысалға келтіреді.