Кіріспе
1563 жылғы әдеби оқиғалар шолуы. Бұл мақалада 1563 жылғы әдебиеттегі оқиғалар мен жарияланымдар туралы ақпарат келтірілген.
This article contains information about the literary events and publications of 1563.
Оқиғалар
12-14 ақпан – Француз ақыны Пьер де Бокосель де Шастелард Шотландия королевасы Мэридің төсегінің астында Холирудта және Россендте екі рет жасырылғаны үшін ұсталады. Екінші рет қамауға алынып, 22 ақпанда Сент-Эндрюс қамалында өлім жазасына кесіледі. 27 наурыз – Ағылшыз реформациясының бір бөлігі ретінде, Парламенттің төменгі палатасы Киелі кітапты валлий тіліне аударуды мақұлдайтын заң қабылдады. Бұл Генри Денхамға 1567 жылы валлий тілінде Жаңа өсиетті жариялауға мүмкіндік берді. Гугеноттар тарапынан анонимді түрде жарық көрген жалақтар оның «ремонстрация» жанрын пародиалайды, ал Франция королі Карл IX жалақорлыққа тыйым салады. Сәуір – Тупи аймағындағы Иперойгте тұтқын ретінде Хосе де Анчиета «Бақытты Мария» (De Beata Virgine Dei Matre) атты құлшылық өлеңін жазады, бұл бразилиялық әдебиеттің алғашқы жетістіктерінің бірі болады. 3 сәуір – Каспар Олевиан Джон Кальвинге Гейдельберг катехизисі «келесі базар күніне» дайын болатынын хабарлайды. Олевиан, Захария Урсин және Кальвиннің өзі, соның ішінде оның авторлары, «неміс оқырмандары оны оқудан бас тартпауы үшін» басылымда аталмайды. Мамыр – Осман ақыны және тарихшысы Мұстафа Әли Алеппо вилаетінде лауазымға тағайындалады. Содан кейін ол Аданадағы ұстазы Рамазанұлы Пири Мехмет Пашаны көреді. 27 маусым – Гомес Суарес де Фигероа Севильядан туған жері Перуға оралмайды. Қарашадан бастап ол өзінің атын Гарсиласо де ла Вега деп қол қоя бастайды, бұл оның әдеби қолтаңбасы Инка Гарсиласо де ла Вегаға жасаған қадамы. Тамыз – Мишель де Монтень досы Этьен де Ла Боэтидің өлімі туралы хатты әкесіне жазады. Шамамен қыркүйек/қараша – Литва Ұлы Герцогтығында Миколай «Қара» Радзивилл түрлі аудармашылардан Брест Киелі кітабын тапсырыс береді, бұл поляк тіліне алғашқы толық аударма болады. Ол Польшадағы лютеран және реформаттық шіркеулер үшін стандартты басылымға айналады. 5 қараша – Молдавияның Сучава қаласының сыртында Ренессанс гуманисті Якоб Гераклидті көпшілік линчтейді, ал қарсыласы Штефан Томша бірінші соққыны береді. Желтоқсан – Оңтүстік славян Киелі кітабы институтының Примож Трубар Мартин Лютердің аудармаларымен Италиядағы реформацияны қолдау жоспарын жасайды. 4 желтоқсан – Трент соборының жабылуы Контрреформацияның ресми басталуын және кейде әдебиетке дейін созылған көркемдік манернизмді ынталандыруды білдіреді. Толық әсері 1587 жылға дейін сезілмесе де, ол Венеция Республикасында көрінеді: 1567 жылға қарай Габриэле Джолито де Феррари басып шығарған көптеген кітаптар құлшылыққа арналған. Базельде, Ескі Швейцария Конфедерациясында голланд дәрігері Иоганн Вейер «De praestigiis daemonum» атты кітабын жариялайды, онда сиқыршылық туралы рационалистік түсінік берілген. Ол айыпталған сиқыршыларды «алданып қалған құрбандар» деп есептейді, оларды Ібілістің құралы ретінде қарастырмайды. «Солқындар аулаушылары» оны қабылдамаса да, «De praestigiis» жақсы сатылады және Реджинальд Скоттың сиқырды жоққа шығаруына әсер етеді. Сондай-ақ Базельде Пьетро Перна Бернардино Очиноның Радикалды реформацияны сынға алған «Диалогтар XXX» (Отыз диалог) шығармасын басып шығарады. Олардың көп әйел алу туралы уағыздауларын Даиг оған қарсы қолданады, бұл оның және оның отбасының қаладан қуылған себебіне айналады. Джон Фокстың «Акттері мен ескерткіштері», кейіннен Фокстың «Шейіт кітабы» деп аталған, Елизавета дәуірінде «ағылшын протестанттық болмысын және ұлттық сезімін қалыптастыруға ең ықпалды кітап» болады. Гуаға және португалдық Үндістанға баспа өндірісін, мүмкін, Иса қоғамы әкеледі, нәтижесінде Гарсия де Ортаның «Үндінің қарапайым және дәрілік өсімдіктері туралы әңгімелер» (Colóquios dos simples e drogas da India) жарық көреді. Кітаптың кіріспесін Луис де Камоес жазады, ол «Азиядағы еуропа тілінде басылған үшінші кітап» болады. Болашақ Крест Иоанны Кастилия Тажындағы Медина-дель-Кампода кармелитке айналады. Польша Корольдігінде Станислав Оржеховский «Польша Корольдігінің үкіметі туралы әңгіме, немесе диалог» (Rozmowa, albo Dyjalog około egzekucyjej polskiej korony) атты кітабын жариялайды, онда аллегориялық суреттер мен иероглифтерге ұқсас суреттер бар. Ол Польшадағы католик шіркеуін идеалдық саяси модель ретінде қорғайды, сонымен қатар Оржеховскийдің лютерандықтан ауысуын белгілейді.
c. April – A year into the French Wars of Religion, Pierre de Ronsard composes two defenses of French Catholicism against the Huguenots. On the Huguenot side, anonymous leaflets parody his "remonstrance" genre until a ban on libels is placed by Charles IX of France. April – As a hostage at Iperoig in Tupi territory, José de Anchieta composes De Beata Virgine Dei Matre (The Blessed Virgin Mary), a devotional poem that is among the early accomplishments in Brazilian literature. April 3 – From the Electoral Palatinate, Caspar Olevian reports to John Calvin that the Heidelberg Catechism will be ready "by next market day". The contributors, including Olevian, Zacharias Ursinus, and Calvin himself, are not mentioned in print, "so that the Germans would not refuse to read it." May – The Ottoman poet and historian Mustafa Âlî accepts a post in Aleppo Eyalet. On his way there he visits his mentor, Ramazanoğlu Piri Mehmet Paşa, in Adana. June 27 – Gómez Suárez de Figueroa fails to return to his native Peru from Seville. After November, he begins signing his name Garcilaso de la Vega, a step toward Inca Garcilaso de la Vega, his literary signature. August – Michel de Montaigne writes a letter to his father describing the death of his friend Étienne de La Boétie. c. September/November – In the Grand Duchy of Lithuania, Mikołaj "the Black" Radziwiłł commissions the Brest Bible from various translators, as the first complete translation into Polish. It becomes the standard edition for the Polish Lutheran and Reformed churches. November 5 – Outside Suceava, Moldavia, Prince Iacob Heraclid, a Renaissance humanist, is lynched by crowds after a siege; the rival pretender, Ștefan Tomșa, probably delivers the first blow. December – Primož Trubar of the South Slavic Bible Institute draws up a plan to sustain the Reformation in Italy with translations from Martin Luther. December 4 – The closure of the Council of Trent marks the official start of the Counter Reformation and encouragement of artistic Mannerism, which sometimes extended to literature. Though its full impact is delayed to 1587, it is visible in the Republic of Venice: by 1567, most books put out by Gabriele Giolito de' Ferrari are devotional. At Basel in the Old Swiss Confederacy, the Dutch physician Johann Weyer publishes De praestigiis daemonum, with its rationalist interpretation of witchcraft. It proposes that accused witches are "deluded victims" rather than instruments of the Devil. Though rejected by "witch hunters", De praestigiis sells well and will inspire Reginald Scot's refutation of magic. Also in Basel, Pietro Perna prints Bernardino Ochino's Dialogi XXX (Thirty Dialogues) criticizing the Radical Reformation. Their apparent preaching of polygamy is used against him by the Daig, causing him and his family to be banished from the city. John Foxe's Actes and Monuments, known later as Foxe's Book of Martyrs, becomes "the most influential book" of the Elizabethan era "upon the formation of English Protestant identity and nationhood." Printing is brought to Goa and Portuguese India, probably by the Society of Jesus, producing Garcia de Orta's Colóquios dos simples e drogas da India. With its rhyming preface by Luís de Camões, it is "the third [book] in a European language to be printed in Asia." The future John of the Cross is tonsured a Carmelite at Medina del Campo in the Crown of Castile. In the Kingdom of Poland, Stanisław Orzechowski publishes Rozmowa, albo Dyjalog około egzekucyjej polskiej korony (Conversation, or a Dialogue about Government of the Polish Crown), with allegorical engravings and designs resembling hieroglyphs. It defends the Catholic Church in Poland as an ideal political model, so marking Orzechowski's own transition from Lutheranism.