Бикини атолдарындағы ядролық сынақтар (1946)

Кіріспе

1946 жылғы Бикини атолліндегі ядролық қару сынақтары

"Крестжол" операциясы – 1946 жылдың ортасында Бикини атоллінде АҚШ жүргізген ядролық қару сынақтары. Бұл 1945 жылдың 16 шілдесінде "Тринити" сынағынан кейін жасалған алғашқы ядролық қару сынақтары және 1945 жылдың 9 тамызында Нагасаки қаласына атом бомбасы тасталғаннан кейін жасалған алғашқы ядролық құрылғының жарылысы болды. Сынақтардың мақсаты – ядролық қарудың соғыс кемелеріне тигізетін әсерін зерттеу. "Крестжол" сынақтары Маршалл аралдарында өткізілген көптеген ядролық сынақтардың алғашқысы болды және алғаш рет алдын ала жарияланды, сондай-ақ шақырылған көрермендер, оның ішінде ірі баспасөз корпусы бақылады. Олар екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ядролық қаруды жасаған "Манхэттен" жобасы емес, вице-адмирал Уильям Х.П. Бланди басқарған Бірлескен армия/Әскери-теңіз күштерінің бірінші топтық міндетімен жүргізілді. Бикини лагунасында 95 нысаналы кемеден тұратын флот жиналды және 1945 жылы Нагасакиге тасталған сияқты, екі "Жіңішке адам" (Fat Man) типіндегі плутонийлік ядролық қарумен жарылыс жасалды. Әрбір қарудың қуаты құрады… Бірінші сынақ "Эйбл" (Able) деп аталды. Бомбаға 1946 жылғы "Гилда" фильміндегі Рита Хейворттың кейіпкерінің құрметіне Гилда есімі берілді және 509-шы бомбалау тобының "Дейвтің арманы" (Dave's Dream) B-29 Superfortress ұшағынан 1946 жылдың 1 шілдесінде тасталды. Ол нысаналы флоттың үстінен 520 фут (158 метр) биіктікте жарылып, нысанадан 2130 фут (649 метр) қашықтықта болғандықтан, күтілгеннен аз зақым келтірді. Екінші сынақ "Бейкер" (Baker) болды. Бомба "Бикинидің Хеленасы" (Helen of Bikini) деп аталды және 1946 жылдың 25 шілдесінде су астында 90 фут (27 метр) тереңдікте жарылды. Радиоактивті теңіз шашырауы кең ауқымды ластануға әкелді. 1947 жылға "Чарли" (Charlie) деп аталатын үшінші терең су сынағы жоспарланған, бірақ "Бейкер" сынағынан кейін нысаналы кемелерді зарарсыздандыра алмағандықтан АҚШ Әскери-теңіз күштерінің мүмкіндігі шектеулі болғандықтан ол тоқтатылды. Нәтижесінде, тек тоғыз нысаналы кеме суға батырудың орнына, жойылды. "Чарли" операциясы 1955 жылы Мексика (Баха Калифорния) жағалауында өткізілген "Вигвам" (Wigwam) операциясы ретінде қайта жоспарланды – терең суға жасалған жарылыс. Бикинидің жергілікті тұрғындары LST 861 кемесімен аралдан эвакуацияланды, олардың көпшілігі Ронгерик атолліна көшті. 1950 жылдары өткізілген бірнеше ірі термоядролық сынақтар радиоактивті ластану салдарынан Бикиниді өзін-өзі қамтамасыз етуге қабілетсіз етті, яғни ауыл шаруашылығы және балық аулау мүмкін болмады. 2017 жылға дейін Бикиниде тұрақты тұрғындар жоқ, бірақ кейде спорттық суға түсушілер келіп тұрады. "Крестжол" операциясының сынақтарына қатысушыларды радиациялық аурудан қорғауға жоспарлаушылар тырысты, бірақ бір зерттеуде қатысушылардың өмір сүру ұзақтығы орташа есеппен үш айға қысқарғаны анықталды. "Бейкер" сынағының барлық нысаналы кемелерді радиоактивті ластауы ядролық жарылыстан туындаған радиоактивті шөгіндінің алғашқы жағдайы болды. Атом энергиясы комиссиясының ең ұзақ қызмет еткен төрағасы, химик Гленн Т. Сиборг "Бейкерді" "әлемдегі алғашқы ядролық апат" деп атады.

Operation Crossroads was a pair of nuclear weapon tests conducted by the United States at Bikini Atoll in mid 1946. They were the first nuclear weapon tests since Trinity on July 16, 1945, and the first detonations of nuclear devices since the atomic bombing of Nagasaki on August 9, 1945. The purpose of the tests was to investigate the effect of nuclear weapons on warships. The Crossroads tests were the first of many nuclear tests held in the Marshall Islands, and the first to be publicly announced beforehand and observed by an invited audience, including a large press corps. They were conducted by Joint Army/Navy Task Force One, headed by Vice Admiral William H. P. Blandy rather than by the Manhattan Project, which had developed nuclear weapons during World War II. A fleet of 95 target ships was assembled in Bikini Lagoon and hit with two detonations of Fat Man plutonium implosion type nuclear weapons of the kind dropped on Nagasaki in 1945, each with a yield of
The first test was Able. The bomb was named Gilda after Rita Hayworth's character in the 1946 film Gilda, and was dropped from the B 29 Superfortress Dave's Dream of the 509th Bombardment Group on July 1, 1946. It detonated 520 feet (158 m) above the target fleet and caused less than the expected amount of ship damage because it missed its aim point by 2130 feet (649 m). The second test was Baker. The bomb was known as Helen of Bikini and was detonated 90 feet (27 m) underwater on July 25, 1946. Radioactive sea spray caused extensive contamination. A third deep water test named Charlie was planned for 1947 but was canceled primarily because of the United States Navy's inability to decontaminate the target ships after the Baker test. Ultimately, only nine target ships were able to be scrapped rather than scuttled. Charlie was rescheduled as Operation Wigwam, a deep water shot conducted in 1955 off the coast of Mexico (Baja California). Bikini's native residents were evacuated from the island on board the LST 861, with most moving to the Rongerik Atoll. In the 1950s, a series of large thermonuclear tests rendered Bikini unfit for subsistence farming and fishing because of radioactive contamination. Bikini remains uninhabited as of 2017, though it is occasionally visited by sport divers. Planners attempted to protect participants in the Operation Crossroads tests against radiation sickness, but one study showed that the life expectancy of participants was reduced by an average of three months. The Baker test's radioactive contamination of all the target ships was the first case of immediate, concentrated radioactive fallout from a nuclear explosion. Chemist Glenn T. Seaborg, the longest serving chairman of the Atomic Energy Commission, called Baker "the world's first nuclear disaster."

Өмірбаян

1945 жылғы 16 тамызда атомдық қаруды теңіз кемелеріне қарсы сынау туралы алғашқы ұсынысты болашақ Атом энергиясы комиссиясының төрағасы Льюис Штраус жасады. Әскери-теңіз күштерінің хатшысы Джеймс Форресталға жолдаған ішкі хатта Штраус: «Егер мұндай сынақ жасалмаса, флоттың осы жаңа қарудың қарсысында ескіргені туралы әңгімелер таралады, бұл соғыстан кейінгі Әскери-теңіз күштерін сақтауға бөлінетін қаражатқа кедерес келтіреді» деді. Қолда бар бомбалардың саны шешімді болғандықтан, ол үлкен аумаққа шашыраңқы орналасқан көптеген нысандарды ұсынды. Осыған дейін, 1921 жылы, Әскери-теңіз күштері генерал Билли Митчеллдің бомбалаушыларының «В» жобасы бойынша сынақтар кезінде берілген барлық нысана кемелерін батыруынан кейін жаһарлық дауға ұшыраған болатын. Штраустың сынағы кемелердің өміршеңдігін көрсетуге бағытталған. 1945 жылдың тамызында сенатор Брайен МакМахон, бір жыл ішінде Атом энергиясы заңын жазып, Атом энергиясы жөніндегі Конгресс комиссиясының төрағасы болатын, мұндай сынақ бойынша алғашқы қоғамдық ұсыныс жасады, бірақ ол кемелердің өміршеңдігіне емес, осалдығына бағытталған. Ол жаулап алынған жапондық кемелерге атомдық бомба тастауды ұсынды және: «Нәтижесінде болатын жарылыс атомдық бомбаның алып теңіз кемелеріне қарсы қолданылғанда қаншалықты тиімді екенін бізге дәлелдеуі керек» деді. 19 қыркүйекте АҚШ Әуе күштерінің (USAAF) бас қолбасшысы, армия генералы Генри Х. Арнольд, МакМахон ұсынған сынақ үшін қолданылуға арналған жаулап алынған отыз сегіз жапондық кемесінің ондауын Әскери-теңіз күштерінен бөліп беруді сұрады. Осы уақытта Әскери-теңіз күштері өзінің жоспарын жүзеге асырды, оны 27 қазан күні баспасөз конференциясында АҚШ Флотының бас қолбасшысы, флот адмиралы Эрнест Кинг жариялады. Операцияға 80-ден 100-ге дейін нысана кемелер қатысты, олардың көпшілігі АҚШ-қа тиесілі болды. Сынақтарды жүргізуге армиядан кандидат болған Манхэттен жобасының басшысы генерал-майор Лесли Гроувс, осы қызметке ие болмады. Бірлескен штабтар Әскери-теңіз күштері ең көп адам мен материалдық ресурстарды ұсынғандықтан, сынақтың басшысы әскери-теңіз офицері болуы керек деп шешті. Комодор Уильям С. «Дик» Парсонс Манхэттен жобасында жұмыс істеген және Хиросиманы бомбалауға қатысқан әскери-теңіз офицері болды. Ол қазір арнайы қару-жарақтар жөніндегі Әскери-теңіз операцияларының басшысының орынбасары, вице-адмирал Уильям Х. П. Бландидің көмекшісі болып жұмыс істеді және оны осы лауазымға ұсынды. Бұл ұсыныс қабылданды және 1946 жылғы 11 қаңтарда президент Гарри С. Трумэн Бландиді сынақтарды жүргізу үшін құрылған Армия/Әскери-теңіз күштерінің Бірлескен тапсырма тобының (JTF 1) басшысы етіп тағайындады. Парсонс техникалық бағыт беру жөніндегі арнайы топтың командирі болды. АҚШ Әуе күштерінің генерал-майоры Уильям Э. Кепнер авиация жөніндегі арнайы топтың командирінің орынбасары болды. Бланди сынақтарға «Кереше қиылысы» кодын берді. Армияның қысымымен Бланди Әскери-теңіз күштері қалағаннан көп кемелерді тікелей нысана аймағына жинақтауға келісті, бірақ ол USAAF генерал-майоры Кертис ЛеМейдің «әр кемеде толық мөлшерде май, оқ-дәрі және отын болуы керек» деген талабын қабылдамады. Бландидің пікірінше, өрттер мен ішкі жарылыстар кемелердің суға батып кетуіне әкелуі мүмкін, олардың зақымдану деңгейін бағалау үшін қолжетімді болуы керек еді. Бланди нәтижелерді бағалау үшін толыққанды Әскери-теңіз күштерінен құралған комиссия құруды ұсынғанда, сенатор МакМахон Трумэнге «Әскери-теңіз күштері оның өмір сүруін анықтайтын операцияларды жүргізуге ғана жауапты болмауы керек» деп шағымданды. Трумэн «бұл сынақтар толыққанды әділ болмайды деген хабарлар таралып жатқанын» мойындады. Ол «Кереше қиылысы» операциясын бағалау үшін азаматтық сарапшылар тобын құрды, «бұл сынақтың объективті екеніне жұртшылықты көндіру үшін».

The first proposal to test nuclear weapons against naval warships was made on August 16, 1945, by Lewis Strauss, future chairman of the Atomic Energy Commission. In an internal memo to Secretary of the Navy James Forrestal, Strauss argued, "If such a test is not made, there will be loose talk to the effect that the fleet is obsolete in the face of this new weapon and this will militate against appropriations to preserve a postwar Navy of the size now planned." With very few bombs available, he suggested a large number of targets widely dispersed over a large area. A quarter century earlier, in 1921, the Navy had suffered a public relations disaster when General Billy Mitchell's bombers sank every target ship the Navy provided for the Project B ship versus bomb tests. The Strauss test would be designed to demonstrate ship survivability. In August 1945, Senator Brien McMahon, who within a year would write the Atomic Energy Act and organize and chair the Congressional Joint Committee on Atomic Energy, made the first public proposal for such a test, but one designed to demonstrate the vulnerability, rather than survivability, of ships. He proposed dropping an atomic bomb on captured Japanese ships and suggested, "The resulting explosion should prove to us just how effective the atomic bomb is when used against the giant naval ships." On September 19, the Chief of the United States Army Air Forces (USAAF), General of the Army Henry H. Arnold, asked the Navy to set aside ten of the thirty eight captured Japanese ships for use in the test proposed by McMahon. Meanwhile, the Navy proceeded with its own plan, which was revealed at a press conference on October 27 by the Commander in Chief, United States Fleet, Fleet Admiral Ernest King. It involved between 80 and 100 target ships, most of them surplus U. S. ships. The Army's candidate to direct the tests, Major General Leslie Groves, head of the Manhattan Project which built the bombs, did not get the job. The Joint Chiefs of Staff decided that because the Navy was contributing the most men and materiel, the test should be headed by a naval officer. Commodore William S. "Deak" Parsons was a naval officer who had worked on the Manhattan Project and participated in the bombing of Hiroshima. He was now the assistant to the Deputy Chief of Naval Operations for Special Weapons, Vice Admiral William H. P. Blandy, whom he proposed for the role. This recommendation was accepted, and on January 11, 1946, President Harry S. Truman appointed Blandy as head of Army/Navy Joint Task Force One (JTF 1), which was created to conduct the tests. Parsons became Deputy Task Force Commander for Technical Direction. USAAF Major General William E. Kepner was Deputy Task Force Commander for Aviation. Blandy codenamed the tests Operation Crossroads. Under pressure from the Army, Blandy agreed to crowd more ships into the immediate target area than the Navy wanted, but he refused USAAF Major General Curtis LeMay's demand that "every ship must have a full loading of oil, ammunition, and fuel." Blandy's argument was that fires and internal explosions might sink ships that would otherwise remain afloat and be available for damage evaluation. When Blandy proposed an all Navy board to evaluate the results, Senator McMahon complained to Truman that the Navy should not be "solely responsible for conducting operations which might well indeed determine its very existence." Truman acknowledged that "reports were getting around that these tests were not going to be entirely on the level." He imposed a civilian review panel on Operation Crossroads to "convince the public it was objective."

Қарсылық

Қысқарту операциясын тоқтату туралы ұсынысты ғалымдар мен дипломаттар енгізді. Манхэттен жобасының ғалымдары қосымша сынақтардың қажетсіз екенін және қоршаған ортаға зиян келтіретінін айтты. Лос-Аламос зерттеуінде «жақындағы беткейлік жарылыстан кейінгі су радиоактивтіліктердің «әйелдің қайнатысы» болады» деп ескертілді. Ғалымдар сынақтар кемелердің өмірге қабілеттілігін көрсетуі мүмкін екенін, бірақ теңізшілерге радиацияның әсерін назарға алмастайтынын көрсеткенде, Бланди кейбір кемелерге сынақ жануарларын қосып, жауап берді, осылайша жануарлар құқықтарын қорғаушылардың наразылығын тудырды. Дж. Роберт Оппенгеймер сынаққа қатысудан бас тартып, президентке қарсылығы туралы хат жазды, сынақтан алынған кез келген мәліметтерді зертханада дәлірек және арзан алуға болатынын мәлімдеді. Мемлекеттік хатшы Джеймс Ф. Бернс, бір жыл бұрын физик Лео Силардқа бомбаның жария оқуы Кеңес Одағын Еуропада «басқаруға оңай» ететінін айтқан болатын, енді керісінше пікір білдірді: АҚШ-тың ядролық күшін одан әрі көрсету Кеңес Одағының Ачесон-Лилиенталь жоспарына келісуіне қарсы позициясын күшейте алады, онда ядролық қаруды халықаралық деңгейде бақылаудың мүмкін жолдары және болашақ ядролық соғыстан қашу туралы сөз болды. 22 наурыздағы министрлер кабинетінің отырысында ол «халықаралық қатынастар тұрғысынан алғанда, сынақты кейінге жылжыту немесе мүлдем өткізбеу өте пайдалы болар еді» деді. Ол Трумэнды алғашқы сынақты алты аптаға, яғни 15 мамырдан 1 шілдеге дейін кейінге жылжытуға көндірді. Бұл кейінге жылжу Конгресс бақылаушыларының жазғы демалысында қатысу мүмкіндігі ретінде жұртқа жеткізілді. Конгрессмендер 450 миллион долларлық нысана кемелердің жойылғанына наразылық білдіргенде, Бланди олардың нақты құны тоннасына 10 доллардан, барлығы 3,7 миллион доллар екенін айтты. Нью-Йорк және Пенсильвания штатының ветерандары мен заң шығарушылары Техас штаты Техас кемесімен жасағандай, өздерінің аты-жөнімен аталатын соғыс кемелерін музейлік кемелер ретінде сақтап қалуды сұрады, бірақ JTF 1 «Нью-Йорк сияқты кемелерді сақтап қалу мүмкін емес екеніне өкінеміз» деп жауап берді.

Pressure to cancel Operation Crossroads altogether came from scientists and diplomats. Manhattan Project scientists argued that further testing was unnecessary and environmentally dangerous. A Los Alamos study warned "the water near a recent surface explosion will be a witch's brew" of radioactivity. When the scientists pointed out that the tests might demonstrate ship survivability while ignoring the effect of radiation on sailors, Blandy responded by adding test animals to some of the ships, thereby generating protests from animal rights advocates. J. Robert Oppenheimer declined an invitation to attend the test and wrote President Truman about his objections to it, arguing that any data obtained from the test could be obtained more accurately and cheaply in a laboratory. Secretary of State James F. Byrnes, who a year earlier had told physicist Leo Szilard that a public demonstration of the bomb might make the Soviet Union "more manageable" in Europe, now argued the opposite: that further display of U. S. nuclear power could harden the Soviet Union's position against acceptance of the Acheson–Lilienthal Plan, which discussed possible methods for the international control of nuclear weapons and the avoidance of future nuclear warfare. At a March 22 cabinet meeting he said, "from the standpoint of international relations it would be very helpful if the test could be postponed or never held at all." He prevailed on Truman to postpone the first test for six weeks, from May 15 to July 1. For public consumption, the postponement was explained as an opportunity for more Congressional observers to attend during their summer recess. When Congressmen complained about the destruction of $450 million worth of target ships, Blandy replied that their true cost was their scrap value at $10 per ton, only $3.7 million. Veterans and legislators from New York and Pennsylvania requested to keep their namesake battleships as museum ships, as Texas had done with Texas, but the JTF 1 replied that "it is regretted that such ships as the New York cannot be spared."

Дайындық

Ядролық қарудың кемелерге, жабдықтарға және материалдарға тигізетін әсерін зерттеу үшін үш сынақ сериясы ұсынылды. Сынақ алаңы АҚШ-тың бақылауындағы аумақта болуы керек еді. Тұрғындарды эвакуациялау қажет болғандықтан, ол адам тұрмайтын немесе сирек қоныстанған және ең жақын қаладан кемінде 300 миль (483 шақырым) қашықтықта болған жақсырақ еді. B-29 бомба тастауы үшін 1000 миль (1609 шақырым) ішінде әуе базасы болуы керек еді. Мақсатты кемелерді ұстап тұру үшін кемінде 6 миль (10 шақырым) ені бар қорғалған бекіреге ие болуы қажет еді. Идеалды жағдайда, ауа райының болжамды үлгілері болуы керек, сондай-ақ қатты суық пен күшті дауылдар болмауы керек еді. Болжамды желдер радиоактивті материалдың топқа қарай қайта соғылуына жол бермес еді, ал болжамды теңіз ағындары материалды кеме жолдарынан, балық аулау аймақтарынан және қоныстанған жағалаулардан алыс ұстауға мүмкіндік берер еді. Уақыт маңызды болды, өйткені кемелерді жылжытуға қажетті Әскери-теңіз күштері Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі демобилизацияның бөлігі ретінде әскери қызметтен босатылып жатты, ал атом қаруы туралы білімі бар азаматтық ғалымдар университетте оқытушылық лауазымдарға федералдық жұмыстан кетуде еді. 24 қаңтарда Блэнди 1946 жылғы екі жарылыс орны ретінде Бикини лагунасын тағайындады. 1947 жылдың басында жоспарланған терең су асты сынағы, «Чарли», Бикиниден батысқа қарай мұхитта өтеді. Эквадордың Галапагос аралдарына қоса, қарастырылған ықтимал орындардың ішінде Бикини ең шалғай орналасқан жер болып табылды, ол үлкен қорғалған бекіреге, қолайлы, бірақ идеалды емес ауа райына және оңай жылжытылатын шағын халыққа ие еді. Ол 15 қаңтарда АҚШ-тың толық бақылауына өтті, ол кезде Трумэн АҚШ-ты соғыста Жапониядан басып алынған Тынық мұхитының барлық аралдарының жалғыз сенімдісі деп жариялады. Әскери-теңіз күштері 1945 жылдың қазан айынан бастап сынақ алаңдарын зерттеуде болды және Трумэннің мәлімдемесінен кейін көп ұзамай Бикиниді таңдағанын жариялауға дайын болды. 6 ақпанда «Самнер» зерттеу кемесі Бикини рифі арқылы лагунаға арналар жасауды бастады. Жергілікті тұрғындарға себебі айтылмады. Бикини аралдарының 167 тұрғыны өздерінің тағдырын төрт күннен кейін, 10 ақпан күні жексенбіде, Куажалейннен гидроұшақпен келген Маршалл аралдарының әскери губернаторы, Әскери коммодор Бен Х. Уайатт арқылы білді. Ол оларға протестант миссионерлерінен білген Киелі кітаптардағы оқиғаларды еске түсіріп, оларды «Жаратқан Ие жауынан құтқарып, Уәде етілген жерге алып келген Израиль балаларымен» салыстырды. Сондай-ақ ол бұл «адамзаттың игілігі үшін және барлық әлемдік соғыстарды аяқтау үшін» жасалғанын мәлімдеді. Жазбаша келісім болған жоқ, бірақ ол телеграмма арқылы «жергілікті басшысы, Джуда патшасы тұрып, Бикини тұрғындары осы керемет істің бір бөлігі болғанына қатты мақтан тұтатынын айтты» деп хабарлады. 6 наурызда Уайатт 10 ақпандағы кездесуді қайтадан түсіруге тырысты, онда бикиниліктер өздерінің атолын берген. Қайталап шақыруларға және кемінде жеті рет қайталауға қарамастан, Джуда камера алдындағы сөздерін «Біз баруға дайынбыз. Барлығы Алланың қолында» дегенмен шектеді. Келесі күні LST 861 оларды және олардың мүліктерін 128 миль (206 шақырым) шығысқа, адам тұрмайтын Ронгерик атолына, тұрақты жер аудару үшін көшірді. 1974 жылы Бикинидегі үш отбасы оралды, бірақ 1978 жылы төрт жыл бойы ластанған тамақ жегеннен кейін денелеріндегі радиоактивтілікке байланысты қайтадан эвакуацияланды. 2022 жылға қарай атолл әлі де бос тұр. Бикини лагунасында 93 мақсатты кемеден тұратын флот жиналды. Мақсатты топтаманың ортасындағы тығыздық шаршы мильге 20 кеме (7.7 км2) құрады, бұл әскери доктринаға рұқсат етілгеннен үш-бес есе көп. Мақсат - нақты бекітпелерді қайталау емес, жарылыс ортасынан мүмкіндігінше көп қашықтықтағы зақымдануды өлшеу еді. Бұл келісімге сәйкес, Әскери-теңіз күштерінің қанша кеме батуға рұқсат етілуі керек деген келіспеушілігі шешілді. Мақсатты флотқа төрт ескірген АҚШ линкоры, екі авианосец, екі крейсер, он үш эсминец, сегіз су асты кемесі, қырық десант кемесі, 18 транспорт, екі мұнай тасымалдаушы, бір жүзетін құрғақ док және үш беріліп қалған Остік кемелері кірді, жапон крейсері Сакава, линкоры Нагато және неміс крейсері Принц Эуген. Олар Burleson көмекші кемесімен қамтамасыз етілді, ол 200 шошқа, 60 гвинеялық шошқа, 204 ешкі, 5000 тышқан, 200 тышқан және Ұлттық онкологиялық институттың генетикалық әсерлерін зерттеу үшін жәндіктер бар дәндерді әкелді. 150-ден астам кемеден тұратын қолдау флоты 42 000 адамға (олардың 37 000-нан астамы Әскери-теңіз күштерінің қызметкерлері) және 37 әйел медбикеге тұру, тәжірибелік станциялар және шеберханалар ұсынды. Қосымша персонал Эниветок және Куажалейн сияқты жақын аралдарда орналасқан. Әскери-теңіз күштерінің қызметкерлеріне сынақтарға қатысып, атом бомбасының жарылысын көргісі келсе, қызметтік міндеттемелерін бір жылға ұзартуға рұқсат берілді. Бикини атолының аралдары құралдар орналасқан орындар ретінде пайдаланылды және Бейкер оларды ластағанға дейін демалыс орындары ретінде пайдаланылды.

A series of three tests was recommended to study the effects of nuclear weapons on ships, equipment, and materiel. The test site had to be in territory controlled by the United States. The inhabitants would have to be evacuated, so it was best if it was uninhabited, or nearly so, and at least 300 mile (483 km) from the nearest city. So that a B 29 could drop a bomb, there had to be an airbase within 1000 mile (1609 km). To contain the target ships, it needed to have a protected anchorage at least 6 mile (10 km) wide. Ideally, it would have predictable weather patterns, and be free of severe cold and violent storms. Predictable winds would avoid having radioactive material blown back on the task force personnel, and predictable ocean currents would allow material to be kept away from shipping lanes, fishing areas, and inhabited shores. Timing was critical because Navy manpower required to move the ships was being released from active duty as part of the post World War II demobilization, and civilian scientists knowledgeable about atomic weapons were leaving federal employment for college teaching positions. On January 24, Blandy named the Bikini Lagoon as the site for the two 1946 detonations, Able and Baker. The deep underwater test, Charlie, scheduled for early 1947, would take place in the ocean west of Bikini. Of the possible places given serious consideration, including Ecuador's Galápagos Islands, Bikini offered the most remote location with a large protected anchorage, suitable but not ideal weather, and a small, easily moved population. It had come under exclusive United States control on January 15, when Truman declared the United States to be the sole trustee of all the Pacific islands captured from Japan during the war. The Navy had been studying test sites since October 1945 and was ready to announce its choice of Bikini soon after Truman's declaration. On February 6, the survey ship Sumner began blasting channels through the Bikini reef into the lagoon. The local residents were not told why. The 167 Bikini islanders first learned their fate four days later, on Sunday, February 10, when Navy Commodore Ben H. Wyatt, United States military governor of the Marshall Islands, arrived by seaplane from Kwajalein. Referring to Biblical stories which they had learned from Protestant missionaries, he compared them to "the children of Israel whom the Lord saved from their enemy and led into the Promised Land." He also claimed it was "for the good of mankind and to end all world wars." There was no signed agreement, but he reported by cable "their local chieftain, referred to as King Juda, arose and said that the natives of Bikini were very proud to be part of this wonderful undertaking." On March 6, Wyatt attempted to stage a filmed reenactment of the February 10 meeting in which the Bikinians had given away their atoll. Despite repeated promptings and at least seven retakes, Juda confined his on camera remarks to, "We are willing to go. Everything is in God's hands." The next day, LST 861 moved them and their belongings 128 mile (206 km) east to the uninhabited Rongerik Atoll, to begin a permanent exile. Three Bikini families returned in 1974 but were evacuated again in 1978 because of radioactivity in their bodies from four years of eating contaminated food. As of 2022, the atoll remains unpopulated. A fleet of 93 target vessels was assembled in Bikini Lagoon. At the center of the target cluster, the density was 20 ships per square mile (7.7 per km2), three to five times greater than military doctrine would allow. The stated goal was not to duplicate a realistic anchorage, but to measure damage as a function of distance from the blast center, at as many distances as possible. The arrangement also reflected the outcome of the Army/Navy disagreement about how many ships should be allowed to sink. The target fleet included four obsolete U. S. battleships, two aircraft carriers, two cruisers, thirteen destroyers, eight submarines, forty landing ships, 18 transports, two oilers, one floating drydock, and three surrendered Axis ships, the Japanese cruiser Sakawa, the battleship Nagato, and the German cruiser Prinz Eugen. were supplied by the support ship Burleson, which brought 200 pigs, 60 guinea pigs, 204 goats, 5,000 rats, 200 mice, and grains containing insects to be studied for genetic effects by the National Cancer Institute. A support fleet of more than 150 ships provided quarters, experimental stations, and workshops for most of the 42,000 men (more than 37,000 of whom were Navy personnel) and the 37 female nurses. Additional personnel were located on nearby atolls such as Eniwetok and Kwajalein. Navy personnel were allowed to extend their service obligation for one year if they wanted to participate in the tests and see an atomic bomb explode. The islands of the Bikini Atoll were used as instrumentation sites and, until Baker contaminated them, as recreation sites.

Камералар

Радиомен басқарылатын автопилоттар сегіз B-17 бомбалаушысына орнатылды, оларды автоматты камералармен, радиациялық детекторлармен және ауа үлгілерін жинау құралдарымен жабдықталған қашықтан басқарылатын дрондарға айналдырды. Олардың пилоттары оларды жарылыстардан қауіпсіз қашықтықтағы басқару ұшақтарынан басқарды. Дрондар, мысалы, Able жарылысының саңырауқұлақ тәрізді бұлтына ұшып, экипаж мүшелері үшін қауіпті радиациялық ортаға енуге қабілетті болды. Жердегі жарылыс тізбегінің барлық суреттері атоллдың бірнеше аралдарында орнатылған биік мұнаралардан қашықтан басқару арқылы түсірілді. Бикини камералары барлығы 50 000 фотосурет және 457 200 метр кинопленка түсірді. Камералардың бірі секундына 1000 кадрға дейін түсіре алатын. Бірінші сынақтан бұрын барлық персонал нысаналық флоттан және Бикини атолынан эвакуацияланды. Олар қолдау флотының кемелеріне мінді, олар атоллдың шығысына қарай қауіпсіз позициялар алды. Сынақ жүргізушілерге көздерін қорғау үшін арнайы қара көзілдірік берілді, бірақ Able сынағы алдында көзілдіріктер жеткіліксіз болуы мүмкін деген шешім қабылданды. Персоналға жарылыстан бұрылып, көздерін жауып, қосымша қорғаныс үшін қолын бетіне жабу туралы нұсқау берілді. Ұсынылған сақтық шараларын елемеген бірнеше бақылаушылар бомба жарылған кезде басқаларын ескертті. Кемедегі бақылаушылардың көпшілігі жеңіл сілкініс сезінгенін және көңілсіздік тудырған кішкентай "бум" дыбысын естігенін хабарлады. Бұл кадрларды YouTube-та көруге болады.

Сәулелену

Как и Little Boy (Хиросима) и Fat Man (Нагасаки), взрыв Crossroads Able был воздушным. Они были намеренно детонированы на достаточной высоте в воздухе, чтобы предотвратить попадание поверхностных материалов в огненный шар. Высота взрыва для первого ядерного взрыва Trinity, в Нью-Мексико 16 июля 1945 года, составила 100 футов (30 м); устройство было установлено на башне. Он создал кратер глубиной 2 метра и шириной 152 метра, и произошла некоторая местная радиоактивная осадка. Испытание проводилось в секрете, и мир ничего не узнал о радиоактивной осёдке в то время. Чтобы быть истинным воздушным взрывом без местной радиоактивной осадки, высота взрыва Trinity должна была составить 580 футов (177 м). При воздушном взрыве радиоактивные продукты деления поднимаются в стратосферу и становятся частью глобальной, а не местной среды. Воздушные взрывы официально описывались как «самоочищающиеся». От Able не было значительной местной радиоактивной осадки. Произошел интенсивный переходный всплеск радиации огненного шара, продолжавшийся несколько секунд. Многие из ближайших кораблей получили дозы нейтронного и гамма-излучения, которые могли быть смертельными для кого-либо на борту, но сами корабли не стали радиоактивными. Нейтронная активация материалов на кораблях считалась незначительной проблемой по стандартам того времени. Один моряк с судна поддержки Haven был обнаружен «спящим в душе из гамма-лучей» от незаконного металлического сувенира, который он взял с целевого корабля. Нейтроны огненного шара сделали его радиоактивным. В течение дня почти все выжившие целевые корабли были вновь подняты на борт. Проверка кораблей, восстановление приборов и перемещение и перешвартовка кораблей для испытания Baker проходили по графику. 57 морских свинок, 109 мышей, 146 свиней, 176 коз и 3030 белых крыс были размещены на 22 целевых кораблях на станциях, обычно занимаемых людьми. 35% этих животных умерли или были подвергнуты эвтаназии в течение трех месяцев после взрыва: 10% погибли от воздушного взрыва, 15% погибли от радиации, а 10% были убиты исследователями в рамках дальнейшего исследования. Самым известным выжившим была свинья № 311, которую, по сообщениям, нашли плавающей в лагуне после взрыва и вернули в Национальный зоопарк в Вашингтоне, округ Колумбия. Таинственное выживание свиньи № 311 вызвало некоторое беспокойство в то время и продолжает ошибочно сообщаться. Однако расследование привело к выводу, что она не плавала в океане и не избежала взрыва; скорее всего, она находилась на борту наблюдательного судна во время испытания, таким образом, «отлучившись без разрешения» со своего поста на Сакаве и появившись примерно в то же время, когда были захвачены другие выжившие свиньи. Высокий уровень выживаемости подопытных животных был частично обусловлен характером одноимпульсного излучения. Как и в двух авариях с критичностью в Лос-Аламосе с участием более раннего демо-ядра, жертвы, находившиеся достаточно близко, чтобы получить смертельную дозу, умирали, а те, кто находился дальше, выздоравливали и выживали. Кроме того, все мыши были размещены за пределами ожидаемой смертельной зоны, чтобы изучить возможные мутации в будущих поколениях. Хотя бомба Able промахнулась мимо своей цели, Невады, почти на полмили (800 м), и не смогла потопить или загрязнить линкор, экипаж бы не выжил. Коза № 119, привязанная внутри орудийной башни и защищенная броневыми пластинами, получила достаточно радиации огненного шара, чтобы умереть через четыре дня от лучевой болезни, просуществовав на два дня дольше, чем коза № 53, которая находилась на палубе, без защиты. Если бы Невада была полностью укомплектована, она, вероятно, стала бы плавучим гробом, мертвой в воде из-за отсутствия живого экипажа. Через два года она была потоплена воздушной торпедой в 65 милях к юго-западу от Перл-Харбора 31 июля 1948 года. Теоретически, каждое незащищенное место на корабле получило 10 000 рем (100 Зв) начального ядерного излучения от огненного шара. По оценке Bulletin of the Atomic Scientists: Как и в случае с Able, любые корабли, которые оставались на плаву в пределах от места детонации, были серьезно повреждены, но на этот раз повреждения исходили снизу, от давления воды, а не от давления воздуха. Самым большим различием между двумя взрывами было радиоактивное загрязнение всех целевых кораблей Baker. Независимо от степени повреждений, только девять выживших целевых кораблей Baker были в конечном итоге дезактивированы и проданы на металлолом. Остальные были затоплены в море после неудачных попыток дезактивации.

As with Little Boy (Hiroshima) and Fat Man (Nagasaki), the Crossroads Able shot was an air burst. These were purposely detonated high enough in the air to prevent surface materials from being drawn into the fireball. The height of burst for the first nuclear explosion Trinity, in New Mexico on July 16, 1945, was 100 feet (30 m); the device was mounted on a tower. It made a crater 6 feet (2 m) deep and 500 feet (152 m) wide, and there was some local fallout. The test was conducted in secret, and the world at large learned nothing about the radioactive fallout at the time. To be a true air burst with no local fallout, the Trinity height of burst needed to be 580 feet (177 m). With an air burst, the radioactive fission products rise into the stratosphere and become part of the global, rather than the local, environment. Air bursts were officially described as "self cleansing." There was no significant local fallout from Able. There was an intense transitory burst of fireball radiation lasting a few seconds. Many of the closer ships received doses of neutron and gamma radiation that could have been lethal to anyone on the ship, but the ships themselves did not become radioactive. Neutron activation of materials in the ships was judged to be a minor problem by the standards of the time. One sailor on the support ship Haven was found to be "sleeping in a shower of gamma rays" from an illegal metal souvenir he had taken from a target ship. Fireball neutrons had made it radioactive. Within a day nearly all the surviving target ships had been reboarded. The ship inspections, instrument recoveries, and moving and remooring of ships for the Baker test proceeded on schedule. Fifty seven guinea pigs, 109 mice, 146 pigs, 176 goats, and 3,030 white rats had been placed on 22 target ships in stations normally occupied by people. 35% of these animals died or were euthanised in the three months following the explosion: 10% were killed by the air blast, 15% were killed by radiation, and 10% were killed by the researchers as part of later study. The most famous survivor was Pig #311, which was reportedly found swimming in the lagoon after the blast and was brought back to the National Zoo in Washington, DC. The mysterious survival of Pig #311 caused some consternation at the time and has continued to be reported in error. However, an investigation pointed to the conclusion that it had neither swum in the ocean nor escaped the blast; it had likely been safely aboard an observation vessel during the test, thus "absent without leave" from its post on Sakawa and showing up about the same time other surviving pigs were captured. The high rate of test animal survival was due in part to the nature of single pulse radiation. As with the two Los Alamos criticality accidents involving the earlier demon core, victims who were close enough to receive a lethal dose died, while those farther away recovered and survived. Also, all the mice were placed outside the expected lethal zone in order to study possible mutations in future generations. Although the Able bomb missed its target, Nevada, by nearly half a mile (800 m), and it failed to sink or to contaminate the battleship, a crew would not have survived. Goat #119, tethered inside a gun turret and shielded by armor plate, received enough fireball radiation to die four days later of radiation sickness having survived two days longer than goat #53, which was on the deck, unshielded. Had Nevada been fully manned, she would likely have become a floating coffin, dead in the water for lack of a live crew. Two years later she was finished off by an aerial torpedo 65 miles southwest of Pearl Harbor on 31 July 1948. In theory, every unprotected location on the ship received 10,000 rems (100 Sv) of initial nuclear radiation from the fireball. In the assessment of the Bulletin of the Atomic Scientists:

As with Able, any ships that remained afloat within of the detonation were seriously damaged, but this time the damage came from below, from water pressure rather than air pressure. The greatest difference between the two shots was the radioactive contamination of all the target ships by Baker. Regardless of the degree of damage, only nine surviving Baker target ships were eventually decontaminated and sold for scrap. The rest were sunk at sea after decontamination efforts failed.

Жарылыс оқиғаларының реті

Бейкер атылымы осыншалықты ерекше құбылыстар тудырды, сол себепті екі айдан кейін номенклатураны стандарттау және сипаттамалар мен талдау үшін жаңа терминдерді анықтау мақсатында конференция өткізілді. Су астындағы от шарғылы суға қарсы кеңейген ыстық газ көпіршігі түрінде болды, ол суға қысым жасап, жақын маңдағы кемелердің қабырғаларын қиратып жіберген супероникалық гидравликалық соққы толқынын тудырды. Соңында ол судағы дыбыс жылдамдығына дейін баяулады, ол секундына бір шақырымға (1600 м/с) жетеді, бұл ауадағы дыбыс жылдамдығынан бес есе жоғары. Жер бетінде соққы толқыны мұнайға ұқсас болғандықтан "сыртқы қабат" деп аталған, тез кеңейіп жатқан қара су сақинасының алдыңғы жиегі ретінде көрінді. Одан кейін, су бетінде "жарық" деп аталатын, көру арқылы әлдеқайда әсерлі, бірақ аз зиянды ағару пайда болды. Газ көпіршігінің диаметрі су тереңдігіне, яғни 55 метрге жеткенде, ол бірден теңіз түбіне және теңіз бетіне соқты. Төменде ол 9 метр тереңдігі және 610 метр ені бар шағын кратер қазды. Жоғарыда ол суды "шашырату дөңгелегіне" итеріп, оны гейзер сияқты бетке шығарды. Жарылыстан бері өткен уақыт 4 миллисекунд құрады. Бірінші секунд ішінде кеңейіп жатқан көпіршік 152 метр радиустағы барлық суды жойды және екі миллион тонна шашыраңқы мен теңіз түбіндегі құмды ауаға көтерді. Көпіршік жоғары көтерілгенде, ол шашырату дөңгелегін 6000 фут (1829 м) биіктігі және 2000 фут (610 м) ені бар, қабырғалары 300 фут (91 м) қалыңдықтағы қуыс цилиндр немесе "баған" сияқты созды. Уилсон бұлты жойылған кезде, бағанның жоғарғы жағы "гүлді капуста" тәрізді болды, ал бағандағы барлық шашыраңқы мен гүлді капустасы лагунаға кері ағып түсті. Пішіні бұлтқа ұқсағанмен, гүлді капуста судың жоғары көтеріліп, төмен түсетін гейзердің жоғарғы бөлігіне ұқсады. Құйрық бұлт болған жоқ, ештеңе стратосфераға көтерілген жоқ. Ал осы уақытта газ көпіршігі шығарған судың орнына ағып келген лагуна суы цунамиді тудырды, ол кемелердің астынан өтіп бара жатып оларды көтерді. Жарылыстан кейін 11 секунд өткенде, алғашқы толқын нөлдік деңгейден 305 метр қашықтықта және 29 метр биіктікте болды. Ол 6 километр қашықтықтағы Бикини аралының жағажайына жеткенде, жағаға 5 метрге дейін биіктігі бар қайықтарды лақтырып, құмға толтырған тоғыз толқыннан тұратын жиынтық болды. Жарылыстан кейін 12 секундтан соң, бағаннан құлаған су 274 метр биіктіктегі "негізгі толқынды" құра бастады, ол үлкен сарқыраманың түбіндегі тұманға ұқсас. Су толқынынан айырмашылығы, негізгі толқын кемелердің астынан емес, үстінен өтті. Барлық әсерлерінің ішінде, негізгі толқын көптеген нысана кемелер үшін ең үлкен салдарға ие болды, өйткені ол оларды алып тастау мүмкін болмаған радиоактивтілікпен бояды.

The Baker shot produced so many unusual phenomena that a conference was held two months later to standardize nomenclature and define new terms for use in descriptions and analysis. The underwater fireball took the form of a rapidly expanding hot gas bubble that pushed against the water, generating a supersonic hydraulic shock wave which crushed the hulls of nearby ships as it spread out. Eventually it slowed to the speed of sound in water, which is one mile per second (1,600 m/s), five times faster than that of sound in air. On the surface, the shock wave was visible as the leading edge of a rapidly expanding ring of dark water, called the "slick" for its resemblance to an oil slick. Close behind the slick was a visually more dramatic, but less destructive whitening of the water surface called the "crack". When the gas bubble's diameter equaled the water depth, 180 feet (55 m), it hit the sea floor and the sea surface simultaneously. At the bottom, it started digging a shallow crater, ultimately 30 feet (9 m) deep and 2000 feet (610 m) wide. At the top, it pushed the water above it into a "spray dome", which burst through the surface like a geyser. Elapsed time since detonation was four milliseconds. During the first full second, the expanding bubble removed all the water within a 500 feet (152 m) radius and lifted two million tons of spray and seabed sand into the air. As the bubble rose at , it stretched the spray dome into a hollow cylinder or chimney of spray called the "column", 6000 feet (1829 m) tall and 2000 feet (610 m) wide, with walls 300 feet (91 m) thick. By the time the Wilson cloud vanished, the top of the column had become a "cauliflower", and all the spray in the column and its cauliflower was moving down, back into the lagoon. Although cloudlike in shape, the cauliflower was more like the top of a geyser where water stops moving up and starts to fall. There was no mushroom cloud; nothing rose into the stratosphere. Meanwhile, lagoon water rushing back into the space vacated by the rising gas bubble started a tsunami which lifted the ships as it passed under them. At 11 seconds after detonation, the first wave was 1000 feet (305 m) from surface zero and 94 feet (29 m) high. By the time it reached the Bikini Island beach, 3.5 mile (6 km) away, it was a nine wave set with shore breakers up to 15 feet (5 m) high, which tossed landing craft onto the beach and filled them with sand. Twelve seconds after detonation, falling water from the column started to create a 900 feet (274 m) tall "base surge" resembling the mist at the bottom of a large waterfall. Unlike the water wave, the base surge rolled over rather than under the ships. Of all the bomb's effects, the base surge had the greatest consequence for most of the target ships, because it painted them with radioactivity that could not be removed.

Арканзас штаты

Арканзас бомбаға ең жақын кеме болды, басқасы – одан ілініп тұрған кеме. Су астындағы соққы толқыны бомбаға қараған оң жақ корпусын қиратты, соғыс кемесін сол жағына құлатты. Сондай-ақ, екі оң жақ винті мен олардың білігі, руль және корманың бір бөлігі жыртылып, корпустың ұзындығын 25 футқа (8 метрге) қысқартты. Оны сол жылы теңізшілер көрді – кеме су астындағы бомба кратерінің жиегінде, кормасы ортаға қарай бұрылып, түбімен жонымен жатқан. Үстін құрастырушы бөліктері мен үлкен зеңбіректердің ізі де жоқ. Арканзасқа бірінші болып жеткен суға түсуші радиоактивті лайға қолтығына дейін батып кетті. 1989 және 1990 жылдары Ұлттық саябақтар қызметінің суға түсушілері келгенде, түбіне құм жиналған, лай жоқ болды. Олар 1946 жылы көрінбеген алдыңғы зеңбіректердің стволдарын көрді. Барлық соғыс кемелері жоғары ауырлық орталығына ие және батқанда көбінесе аударылып жатады. Арканзас аударылып батты, бірақ 1989 жылғы суға түсушінің суретінде корпустың оң жағының көбісі көрінбейді, сондықтан кеме бір жағына жатқандай көрінеді. Оң жағының көп бөлігі сақталған, бірақ қатты сығылған. Үстін құрастырушы бөліктері табылмады. Олар сыпырылып кеткен немесе корпустың астында, құммен көміліп, кратерге қайта ағып толтырған болуы мүмкін. Ішке кірудің жалғыз жолы – "авиақамал" деп аталатын сол жақ каземат арқылы тығыз өту. Ұлттық саябақтар қызметінің суға түсушілері 1990 жылы Арканзасқа кірмес бұрын, мұражай кемесі – "Техас" соғыс кемесінің ұқсас казематында жаттықты. Көпшілік пікірге қарамастан, Арканзас қару сынағының жарылысымен тік көтерілген жоқ. Сынақтан кейін жүргізілген бірнеше зерттеулер кеме корпусының оң жағындағы пластиналарының құрылымдық зақымдануы кемеге тез су жиналуына және аударылуына себеп болғанын нақты көрсетті. Блэнди сүйрегіштерге кемені Еню аралына сүйреп, жағаға тіреуді бұйырды, бірақ Саратога мен оны қоршаған сулар батып кеткенше жақындасу үшін тым радиоактивті болды. Ол түбімен тұрып, мачтасының жоғарғы бөлігі су бетінен 12 метр төменде болды. Тәуелсіздік ұшақ палубасына ауыр зақым келтіре отырып, Able сынағынан аман қалды. Бейкерден қосымша зақымдардан сақтану үшін одан да алысқа орналастырылды, бірақ қатты радиоактивті ластануға ұшырады. Ол Сан-Францискоға сүйретілді, онда Ханттерс-Пойнт кеме құрылыс қоймасында төрт жылдық залалсыздандыру тәжірибелері қанағаттанарлық нәтиже бермеді. 1951 жылдың 29 қаңтарында ол Фараллон аралдарының жанында суға батырылды.

Arkansas was the closest ship to the bomb other than the ship from which it was suspended. The underwater shock wave crushed the starboard side of her hull, which faced the bomb, and rolled the battleship over onto her port side. It also ripped off the two starboard propellers and their shafts, along with the rudder and part of the stern, shortening the hull by 25 feet (8 m). She was next seen by Navy divers, the same year, lying upside down with her bow on the rim of the underwater bomb crater and stern angled toward the center. There was no sign of the superstructure or the big guns. The first diver to reach Arkansas sank up to his armpits in radioactive mud. When National Park Service divers returned in 1989 and 1990, the bottom was again firm packed with sand, and the mud was gone. They were able to see the barrels of the forward guns, which had not been visible in 1946. All battleships are top heavy and tend to settle upside down when they sink. Arkansas settled upside down, but a 1989 diver's sketch of the wreck shows hardly any of the starboard side of the hull, making it look like the ship is lying on her side. Most of the starboard side is present, but severely compacted. The superstructure has not been found. It either was stripped off and swept away or is lying under the hull, crushed and buried under sand which flowed back into the crater, partially refilling it. The only diver access to the inside is a tight squeeze through the port side casemate, called the "aircastle." The National Park Service divers practiced on the similar casemate of the battleship Texas, a museum ship, before entering Arkansas in 1990. Contrary to popular belief, Arkansas was not lifted vertically by the blast of the weapon test. Forensic examination of the wreck during multiple surveys since the test conclusively show that structural failure of hull plating along the starboard side allowed rapid flooding and capsized the ship. Blandy ordered tugs to tow the carrier to Enyu island for beaching, but Saratoga and the surrounding water remained too radioactive for close approach until after she sank. She settled upright on the bottom, with the top of her mast 40 feet (12 m) below the surface. Independence survived Able with spectacular damage to the flight deck. She was moored far enough away from Baker to avoid further physical damage, but was severely contaminated. She was towed to San Francisco, where four years of decontamination experiments at the Hunters Point Naval Shipyard failed to produce satisfactory results. On January 29, 1951, she was scuttled near the Farallon Islands.

Бөліну өнімдерінің радиоактивтілігі

Бейкер жер бетіне радиоактивті бөліну өнімдерін жергілікті ортада ұстауға жеткілікті жақын орналасқан алғашқы ядролық жарылыс болды. Бұл "өзін-өзі тазарту" емес. Нәтижесінде лагуна мен нысана кемелер радиоактивті ластануға ұшырады. Күтілгенімен, ол күткеннен әлдеқайда үлкен проблемалар тудырды. Бейкер жарылысы шамамен бөліну өнімдерін құрады. Бұл бөліну өнімдері екі миллион тонна шашыраңқы және теңіз түбіндегі құммен мұқият араластырылды, олар шашыраңқы бағанаға және оның гүлдесте басына көтеріліп, содан кейін лагунаға қайта төгілді. Көп бөлігі лагунада қалды, түбіне шөкті немесе лагунаның ішкі толқын және желдің күшімен теңізге шығарылды. Негізгі толқынның тұманы буланғанда, негізгі толқын көрінбей қалды, бірақ әрі қарай жылжып, жарылыс орталығынан бірнеше шақырым қашықтықтағы кемелерді ластады. Лагунаға алғаш кірген кемелер – адамсыз қайықтар болды. Бортталған құралдар радиацияны қашықтан басқару арқылы өлшеуге мүмкіндік берді. Көмектесу кемелері лагунаға кіргенде бағалау, залалсыздандыру және құтқару жұмыстарын жүргізді, олар дрон қайықтары анықтаған лагуна суларының радиоактивті ошақтарынан аулақ болды. Персоналға радиациялық әсердің стандарты Манхэттен жобасында қолданылғанмен бірдей болды: күніне 0,1 рентген. Осы шектеуге байланысты, бірінші күні тек ең алыс орналасқан бес нысана кемесіне ғана мінуге рұқсат етілді. Жақын орналасқан кемелер теңіз күштерінің өрт сөндіру кемелерімен тұзды су және отты баяулатушы заттармен жуылды. Алғашқы жуу радиоактивтілікті екі есеге азайтты, бірақ келесі жуулар тиімсіз болды. Көптеген кемелер үшін қайта міну үшін қысқа өмір сүретін радиоизотоптар ыдырағанша күтуге тура келді; соңғы нысанаға мінуге он күн кетті. Бейкерден кейінгі алғашқы алты күнде, радиация деңгейі ең жоғары болған кезде, 4900 адам нысана кемелеріне мінген. Теңізшілер щеткалармен, сумен, сабынмен және сілтімен радиоактивтілікті сүртуге тырысты. Ешқайсысы жұмыс істемеді, металлға құм шашымағанда. Ауадағы жарылыста, осы қоршаған ортадағы нейтрондардың көпшілігі қызып кеткен ауамен сіңіріледі, ол стратосфераға, яғни ядролық бөліну өнімдерімен және бөлінбеген плутониймен бірге көтеріледі. Бейкердің су астындағы жарылысында нейтрондар лагунадағы теңіз суымен ұсталды.

Baker was the first nuclear explosion close enough to the surface to keep the radioactive fission products in the local environment. It was not "self cleansing." The result was radioactive contamination of the lagoon and the target ships. While anticipated, it caused far greater problems than were expected. The Baker explosion produced about of fission products. These fission products were thoroughly mixed with the two million tons of spray and seabed sand that were lifted into the spray column and its cauliflower head and then dumped back into the lagoon. Most of it stayed in the lagoon and settled to the bottom or was carried out to sea by the lagoon's internal tidal and wind driven currents. When the mist in the base surge evaporated, the base surge became invisible but continued to move away, contaminating ships several miles from the detonation point. Unmanned boats were the first vessels to enter the lagoon. Onboard instruments allowed remote controlled radiation measurements to be made. When support ships entered the lagoon for evaluation, decontamination, and salvage activities, they steered clear of lagoon water hot spots detected by the drone boats. The standard for radiation exposure to personnel was the same as that used by the Manhattan Project: 0.1 roentgens per day. Because of this constraint, only the five most distant target ships could be boarded on the first day. The closer in ships were hosed down by Navy fireboats using saltwater and flame retardants. The first hosing reduced radioactivity by half, but subsequent hosings were ineffective. For most of the ships, reboarding had to wait until the short lived radioisotopes decayed; ten days elapsed before the last of the targets could be boarded. In the first six days after Baker, when radiation levels were highest, 4,900 men boarded target ships. Sailors tried to scrub off the radioactivity with brushes, water, soap, and lye. Nothing worked, short of sandblasting to bare metal. In an air burst, most of these environmental neutrons are absorbed by superheated air which rises into the stratosphere, along with the fission products and unfissioned plutonium. In the underwater Baker detonation, the neutrons were captured by seawater in the lagoon.

Бөлінбеген плутоний

Плутонийдың бөлінбеген элементтері мен бөліну өнімдері шашырап кетті. Плутоний, жұтылмаса немесе тыныс алса, биологиялық қауіпті емес, ал оның альфа-сәулесі теріге өтпейді. Денеге енген соң, ол радиологиялық және химиялық тұрғыдан өте улы, ауыр металлдың уыттылығы арсеникке тең. Манхэттен жобасының "қабылданған дозасы" бойынша, бір жұмысшыға бір микрограмм плутоний берілсе, ол шамамен бес миллиардқа тең келеді. Плутонийдің альфа-сәулелерін нысана кемелеріне отырған адамдар қолданған пленкалық белгілер мен Гейгер санағыштары анықтай алмады, себебі альфа-бөлшектерінің өту қабілеті өте төмен, олар шыны детектор түтігіне енуге жеткіліксіз. Бөліну өнімдерінің сәулеленуі анықталған жерде ол қоршаған ортада бар деп есептелді. Жоспар бойынша нысана кемелерін бөліну өнімдерінен тазалау және плутонийді соның ішінде жуып тастау көзделді. Бұл жоспардың жұмыс істеп жатқанын тексеру үшін сурет, тот және басқа да материалдардың үлгілері қолдау кемесі "Хэйвен" зертханасына алынып, плутонийге тексерілді. Сынақтар жоспардың жұмыс істемейтінін көрсетті. Плутонийді анықтау сынақтарының және лагунада ауланған балықтарға жасалған сынақтардың нәтижелері 10 тамызда барлық залалсыздандыру жұмыстарын дереу тоқтатуға әкелді, бұл қауіпсіздік мақсатымен "Крестовый" операциясын тоқтатты. Қараша айында "Рокбридж" қолдау кемесінде жүргізілген сынақтар плутонийдің бар екенін көрсетті, бұл 2000 қабылданған дозаға тең болды.

Бейкерді тазалау және бағдарламаны тоқтату сәтсіз аяқталды

Бағдарламаның 10 тамыздағы тоқтатылуы Бейкерден он алты күн өткен соң, "Крестовый" операциясы үшін радиациялық қауіпсіздікке жауапты армиялық полковник доктор Стаффорд Уоррен мен Арнайы қару-жарақ жөніндегі әскери-теңіз операцияларының бас қолбасшысының орынбасары вице-адмирал Уильям Х. П. Бланди арасындағы қақтығыстың нәтижесі болды. Уорреннің басқаруындағы радиациялық қауіпсіздікті бақылаушы кейіннен оны "теңіз күштерінің флотилиясын батырған жалғыз армиялық полковник" деп сипаттады. Уоррен Манхэттен жобасының медициналық бөлімінің бастығы болды және Нью-Мексикодағы "Троица" алғашқы ядролық сынағында радиациялық қауіпсіздікті, сондай-ақ бомбалаудан кейін Хиросима мен Нагасакидегі жердегі тексерулерді басқарды. "Крестовый" операциясында тазалау жұмыстары кезінде теңізшілердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету оның міндеті болды.

Сәулеленуді бақылау

Операция кезінде қызметкерлерге барлығы 18 875 пленкалық дозиметрлер берілді. Жақын орналасқан аралдарда немесе радиациялық әсерге ұшырау қаупі жоқ қолдау кемелерінде орналасқан қызметкерлерге шамамен 6 596 дозиметр берілді. Қалғандары радиациялық ластану қаупі ең жоғары деп есептелген барлық адамдарға, сондай-ақ әр топтың аз ластанған аймақтарда жұмыс істейтін бөлігіне берілді. Егер қызметкерлердің дозиметрлері күніне 0,1 рентгеннен (R) жоғары сәулелену көрсетсе, олар бір немесе бірнеше күнге жұмыс істейтін аймақтар мен қызметтен уақытша алынды. Сол кездегі сарапшылар бұл сәулелену дозасы адамдарға ұзақ мерзімде ешқандай зиян келтірмейді деп санды. Радиациялық қауіпсіздікті қадағалаушы 3,72 R ең жоғары жинақталған дозаны алды.

Тазалау мәселелері

Тазалау жұмысына екі маңызды фактор кедергі келтірді: күтпеген базалық толқын және тиімді тазалау жоспарының болмауы. Су бағанасы лагунаға қайта түсетіні түсінілді, және осылай болды, құлаған судан ылғалданған кез келген кемелер қалпына келтірілмейтіндей ластануы мүмкін. Мұндай жағдайдың бүкіл мақсатты флотқа дерлік түсетіні ешкім күтпеген еді. Деконтаминация процедураларының тиімділігі сынақтан өткізілмеді, сондай-ақ персоналға төнетін қауіп мөлшері де анықталған жоқ. Деконтаминация протоколы болмағандықтан, кемелер дәстүрлі палуба тазалау әдістерін қолданды: шлангтар, шүберектер және щеткалар, су, сабын және сілті. Теңізшілерде қорғаныш киім болған жоқ.

Екіншілік ластану

3 тамызға қарай полковник Уоррен барлық күш-жігердің нәтижесіз және қауіпті екеніне көз жеткізді. Қорғаныссыз теңізшілер радиоактивті материалды қоздырып, терілерін, киімдерін және, болжам бойынша, өкпелерін ластады. Олар қолдау кемесіне оралғанда, душ кабиналарын, кір жуу орындарын және тиген барлық нәрсені ластады. Уоррен тазалау операциясын дереу тоқтатуды талап етті. Оны ерекше қыбыршақтауға болмайтын плутоний алаңдатты. Сонымен қатар, Уоррен радиациялық қауіпсіздік шаралары дұрыс сақталмайтынын байқады. Өрт сөндіру кемелері нысана кемелеріне тым жақын келді, оларды радиоактивті шашыратумен сулады және экипаждарын ластады. Бір өрт сөндіру кемесін қызметтен шығаруға тура келді. Нысана кемелерінің – Уэйнрайт пен Картереттің экипаждары, жарылыс орнынан алысқа орналасқан, қайтадан кемеге оралып, радиацияға тым көп ұшырады. Олар дереу АҚШ-қа эвакуацияланды. Көрінетін зақымдалмаған «Нью-Йорк» шайқас кемесінің командирі капитан Л. Х. Бибби, Уорреннің радиациялық бақылаушыларын Гайгер санағыштарын палубаға тым жақын ұстағаны үшін айыптады. Келесі күні, 10 тамызда, Уоррен Блэндиге балықтың авторадиографиясын – сәулелену арқылы жасалған рентген суретін көрсетті. Балықтың контуры балық қабыршағынан шыққан альфа сәулеленуінен пайда болды, бұл плутонийдің кальцийді имитациялап, балықтың қабыршақтарына дейін тарағанын көрсетеді. Блэнди шешімін жариялады: «Онда бәрін тоқтатайық». Ол барлық дезинфекция жұмыстарын тоқтатуға бұйырды. Сол кезде «Көше қиылысы» операциясына деген қызығушылық азайды және журналистер үйлеріне қайтып кетті. Дезинфекцияның сәтсіздігі туралы хабар бір жылдан кейін ғана жарияланды.

Чарлиді сынаңыз

Сынақ бағдарламасының қызметкерлері бастапқыда 1947 жылдың басында «Чарли» сынағын жоспарлаған. Атоллдың қорғаныш жағында, терең суға жарып, ядролық қарудың тереңдегі заряд ретінде бекітілмеген кемелерге тигізетін әсерін сынап көргісі келді. «Чарли» сынағында күтілген терең мұхит әсерлерін сынау тоғыз жылдан кейін «Вигвам» операциясымен жүзеге асырылды.

"Керек жол" операциясын бақылау

Барлық кемелер сусынып, су үстінде қалу үшін су асты сорғыларының үнемі жұмыс істеуін қажет етеді. Егер олардың су асты сорғылары істен шықса, нысана кемелер ақырында батып кетеді. Осындай тағдыр тек "Принц-Эуген" кемесіне тиді, ол желтоқсанның 22-сі Кваджалейн лагунасында суға батты. Қалғандары әдейі батыру үшін немесе бөлшектеу үшін жеткілікті ұзақ су үстінде сақталды. 10 тамызда Бикинидегі зарарсыздандыру жұмыстарын тоқтату туралы шешім қабылданғаннан кейін, қалған нысана флоты Кваджалейн атолына сүйреліп әкелінді, онда оқ-дәрілер мен отын ластанбаған суға түсірілді. Бұл көшіру тамыз және қыркүйек айларында аяқталды. Сегіз ірі кеме мен екі суасты кемесі радиологиялық тексеру үшін АҚШ-қа және Гавайиге сүйреліп әкелінді. Он екі нысана кеме соншалықты аз ластанғандықтан, олар экипаждарымен қайта жөнделіп, АҚШ-қа қайта оралды. Нәтижесінде, тек тоғыз нысана кеме ғана батырудың орнына, жойылды. Қалған нысана кемелер 1946-1948 жылдары Бикини немесе Кваджалейн атолынан, Гавай аралдарынан немесе Калифорния жағалауынан батырылды. "Independence" кемесі 1951 жылға дейін Hunters Point Shipyard кеме жасау орнында сақталып, зарарсыздандыру әдістерін сынау үшін пайдаланылды. "Laffey" эсминеціне су астындағы барлық беткейлерді құммен тазалау және бояу, қышқылмен жуу және тұзды су құбырлары мен буландырғыштарды жартылай ауыстыру қажет болды. Соңында, 1947 жылдың ортасында "Crossroads" операциясының ұзақ мерзімді әсерін зерттеу үшін ресми қайта сараптама жүргізілді. Ресми есепте зарарсыздандыру шаралары "Baker сынағындағы нысана кемелерде кездесетін радиоактивті ластануды табысты жою мүмкін емес екені анық көрсетілді". 1947 жылдың 11 тамызында "Life" журналы 14 беттік, 33 суреттен тұратын мақала жариялап, оқиғаны қорытындылады. Мақалада былай делінген: "Егер Бикинидегі барлық кемелер толық экипажмен жабдықталған болса, Baker Day бомбасы 35 000 теңізшінің өмірін қияр еді. Егер осындай бомба оңтүстік желмен Нью-Йорктің Battery астына тасталса, 2 миллион адам қаза табар еді". Ластану мәселесі 1948 жылға дейін жұртшылықтың назарына ілікпеді, ол кезде Дэвид Брэдлидің ең көп сатылған кітабы "Жасырынуға орын жоқ" Atlantic Monthly журналында жарияланды, Reader's Digest журналында қысқартылған нұсқасы берілді және Book of the Month Club таңдауына ілікті. Кіріспесінде, Бикинидегі радиациялық қауіпсіздік бөлімінің маңызды мүшесі, "Гейгерлер" деп белгілі Брэдли "жарылыстар туралы есептер, қаншалықты жақсы ниетпен жасалса да, қиял мен сенімсіздікпен толыққан және сынақтардың нәтижелері әскери қауіпсіздіктің қақпасында жасырылған" деді. Оның Baker сынағы және оның салдары туралы сипаттамасы ядролық қарудан радиоактивті жауын-шашын мәселесіне әлемнің назарын аударды.

All ships leak and require the regular operation of bilge pumps to stay afloat. If their bilge pumps could not be operated, the target ships would eventually sink. Only one suffered this fate: Prinz Eugen, which sank in the Kwajalein lagoon on December 22. The rest were kept afloat long enough to be deliberately sunk or dismantled. After the August 10 decision to stop decontamination work at Bikini, the surviving target fleet was towed to Kwajalein Atoll where the live ammunition and fuel could be offloaded in uncontaminated water. The move was accomplished during the remainder of August and September. Eight of the major ships and two submarines were towed back to the United States and Hawaii for radiological inspection. Twelve target ships were so lightly contaminated that they were remanned and sailed back to the United States by their crews. Ultimately, only nine target ships were able to be scrapped rather than scuttled. The remaining target ships were scuttled off Bikini or Kwajalein Atolls, or near the Hawaiian Islands or the California coast during 1946–1948. ex Independence was retained at Hunters Point Shipyard until 1951 to test decontamination methods. The destroyer Laffey required "sandblasting and painting of all underwater surfaces, and acid washing and partial replacement of salt water piping and evaporators." Finally, a formal resurvey was conducted in mid 1947 to study long term effects of the Operation Crossroads tests. According to the official report, decontamination efforts "revealed conclusively that removal of radioactive contamination of the type encountered in the target vessels in test Baker cannot be accomplished successfully." On August 11, 1947, Life summarized the report in a 14 page article with 33 pictures. The article stated, "If all the ships at Bikini had been fully manned, the Baker Day bomb would have killed 35,000 crewmen. If such a bomb were dropped below New York's Battery in a stiff south wind, 2 million people would die." The contamination problem was not widely appreciated by the general public until 1948, when No Place to Hide, a best selling book by David Bradley, was serialized in the Atlantic Monthly, condensed by the Reader's Digest, and selected by the Book of the Month Club. In his preface, Bradley, a key member of the Radiological Safety Section at Bikini known as the "Geiger men", asserted that "the accounts of the actual explosions, however well intended, were liberally seasoned with fantasy and superstition, and the results of the tests have remained buried in the vaults of military security." His description of the Baker test and its aftermath brought to world attention the problem of radioactive fallout from nuclear weapons.

Қызметкерлердің әсері

"Operation Crossroads" операциясының барлық шаралары қызметкерлерді күніне 0,1 рентген (R) аспайтын дозаға ұшырату үшін жоспарланған. Ол кезде бұл радиацияның ұзақ мерзімде денсаулыққа зиян келтірмейтін деңгейі деп саналды. Арнайы киім немесе радиациядан қорғайтын құралдар болмағандықтан, қорғану жоспары кімнің, қашан, қайда және қанша уақытқа баратынын басқаруға негізделген. Әр жарылыстан тараған радиоактивті бөлшектердің жалпы массасының 85% -ы бөлінбеген плутонийден тұрды, ол пленкалық белгілермен немесе Гейгер есептегіштерімен анықталмайтын альфа сәулеленуін шығарады. Плутонийді уақтылы анықтаудың әдісі болған жоқ, сондай-ақ қатысушылардың оны жұтып алуын бақылау да жүргізілмеді. 1992 жылы, сынақтардан 46 жыл өткен соң, ардагерлердің өлім-жүртім көрсеткіші, бақылау тобына (ардагер емес адамдар) қарағанда 4,6%-ға жоғары болды. "Operation Crossroads" ардагерлері арасындағы өлім саны ұқсас бақылау тобына қарағанда 200-ге көп болды (12 520-ға қарсы 12 320), бұл "Operation Crossroads" ардагерлерінің өмір сүру ұзақтығын шамамен үш айға қысқартқанын көрсетеді. Радиацияға ұшыраған ардагерлер 1978 жылы коммерциялық емес "Атом ардагерлерінің ұлттық қауымдастығын" құрды, олар өздерінің денсаулықтарына зиян келтірген радиацияға байланысты ардагерлік жәрдемақы алу үшін лоббилеу жұмыстарын жүргізді. 2009 жылғы су астына түсу маусымы отын құнының өсуі, аралға әуе тасымалының нашарлығы және операцияны қаржылаған Бикини аралдарының сенім қорының азаюына байланысты тоқтатылды.

Мұра

Бейкер сынағындағы залалсыздандыру мәселелерінен кейін, АҚШ Әскери-теңіз күштері жаңадан салынған кемелерді құбырлар мен саптамалардан тұратын, кеменің сыртқы беттерін өрт сөндіру жүйесінен алынған тұзды су шашыратып жууға арналған Қарсы шаралармен шаю жүйесімен (CMWDS) жабдықтады. Ағып тұратын судың қабығы теория бойынша ластанушы заттардың жарықтар мен тесіктерге сіңуіне тосқауыл қояр еді.

Танымал мәдениетте

Жарым жалаңаш арал тұрғындарының ядролық қарумен қатар бейнеленуі, олардың барлығын алғашқы жағдайға дейін түсіруге қабілетті болғандықтан, кейбіреулерге шабыттандыратын мотив болды. "Операция Кроссроудс" кезінде париждік суретші Луи Реар өзінің минималистік сурет дизайны үшін "Бикини" деген атты қабылдады, ол сол кезде революциялық болды, себебі киім киюшінің кіндігін ашық көрсететін. Ол: "Бикини бомба сияқты кішкентай, бірақ құлдираушы" деп түсіндірді. Киім туралы жазатын Диана Вриланд бикиниді "моданың атом бомбасы" деп сипаттады. Суретші Брюс Коннер 1976 жылы ресми фильмдерден монтаждалған "Crossroads" видеосын жасады, оған Патрик Глисон Moog синтезаторында дыбыстық коллаж жасады, ал Терри Райли электрлік органмен дрондық композиция орындады. "The New York Review of Books" журналының бір комментаторы осы видеоны көру тәжірибесін "ядролық сұлулық" деп атады. Фильмдер мен телешоулар да Бейкер сынағының жарылысының архивтік кадрларын ойдан шығарылған мақсатта пайдаланды. "Спанч Боб Квадратные штаны" анимациялық комедиялық сериалында бұл кадрлар үш рет қолданылды: 2-ші маусымның "Пирог үшін өлім" эпизодында, 5-ші маусымның "Красти тарелкасы" эпизодында және 8-ші маусымның "Мұздатылған бетке қарсы" эпизодында. Мысал ретінде, 1998 жылғы TriStar Pictures компаниясының "Годзилла" фильмі фильмнің басындағы Бейкер сынағының кадрларын атаулы монстрді құруға жауапты атом бомбасын көрсету үшін пайдаланды. "Годзилла минус 1" фильмінде "Кроссроудс" операциясы Годзилланың мутациялануына тікелей себепкер болды. Бейкер сынағының жарылысының архивтік кадрлары Стэнли Кубриктің "Доктор Стрэнджлав" фильмінде де қолданылды. Фильмнің соңғы монтажында кадрлар Вера Линннің "Кездесеміз" әнімен қоса көрсетілді.