Кіріспе
Б.з.б. 1-ғасырының басындағы римдік тарихшы Аулус Кремуций Кордус (б.з.б. 25 жылы қайтыс болған) – римдік тарихшы. Оның еңбектерінен өте аз үзінділер сақталған, олар негізінен азаматтық соғыс және Августтың билеу кезеңін қамтиды. 25 жылы Тиберийдің преториан префекті Сеян оны lex maiestas заңын бұзды деген айыппен өз-өзіне қол жұмсауға мәжбүр етті.
Aulus Cremutius Cordus (died 25 AD) was a Roman historian. There are very few remaining fragments of his work, principally covering the civil war and the reign of Augustus. In AD 25 he was forced by Sejanus, who was praetorian prefect under Tiberius, to take his life after being accused violating the lex maiestas.
Өмір мен өлім
Кордты Сатриус Секунд Брутты мақтап, Кассиусты римдіктердің соңғысы деп айтқаны үшін сатқындықпен айыптады. Сенат оның жазбаларын өртеп жіберуге бұйырды. Бірақ, кіші Сенеканың айтуынша, ол Сеянның өзі туралы мүсін жасағандықтан, Сеянның наразылығын тудырған болуы мүмкін. Сондай-ақ, Кордтың қызы Марцияға жазған хатынан оның аштықтан өлгенін білеміз. Ол оның шығармаларын сақтап, Калигула тұсында қайта жариялауға мүмкіндік берді. Сенекадан басқа Тацит, Квинтилиан, Суетоний және Дио Кассий оны еске алған. Кордус өзін-өзі өлтіргенімен, оның еңбегі сақталды. Тацит жазғандай, бұл айыптау «жаңа және бұрын естілмеген қылмыс» (novo ac tunc primum audito crimine) болды. Мэри Р. МакХьюдың сөзіне қарағанда, ешкімге тарих жазғаны үшін (editis annalibus) мемлекеттік опасыздық (maiestas) айыбы тағылмаған. Тацит оның жайлы былай деп жазды: Кордтың өлімінен кейін бірнеше жыл өткен соң, кіші Сенека Кордтың қызы Марцияның ұлы Метилийдің қайтысына байланысты оны жұбату үшін «Марцияға» (Ad Marciam) хат жазды. «Марцияға» хаты негізінен Корд туралы болмаса да, Сенека Кордтың еңбектері қайта жарияланғанын көрсетеді. Суетоний Кремтиус Кордтың еңбектері Гай [Калигула] тұсында қайта айналымға енгізілгенін нақты айтады. Ребекка Лэнглендстің айтуынша, Кордтың оқиғасы «мәтін автордың ойлағаннан немесе күткеннен өзгеше қабылдануы мүмкін екенін және автор мен мәтін үшін ауыр салдарға әкелуі мүмкін екенін көрсететін әңгіме». Лэнглендс айтқандай, Корд сол кездегі патшалық отбасын қаралауға ниеттенген жазушы ретінде қате түсінікке түскен. Фредерик Крэмер «Ежелгі Римде кітап өртеу және цензура» атты эссесінде «қатал ұстаз Квинтилианның «Кремутидің батыл сөздері де құрметке лайық және атаққа ие», бірақ оқырмандарға «оның құлдырауына себеп болған бөлімдер өшірілгенін» сендіргенін» айтады. Креймер сондай-ақ Квинтилианның шәкірттерінің бірі Тацит болғанын болжайды, ол кейін былай деді: Аталар оның кітаптарын өртеп жіберуге бұйырды, бірақ кейбір көшірмелері сол кезде жасырылып, кейін жарияланды. Әрине, өздерінің уақытша билігімен ұрпақтың ақпараттан айыруға болатындай ойлағандардың іллюзиялары күлкілі. Керісінше, қуғын-сүргін арқылы қуғынға ұшыраған таланттардың беделі күшейеді. Шетелдік деспоттар және осы қатыгездік әдістерін қолданғандар өздерін масқаралап, құрбандарына даңқ әкелді. Кордус Бен Джонсонның «Сейянус: оның құлдырауы» пьесасында да кездеседі. Мартин Батлердің сөзіне қарағанда, «Джонсон Кордқа тарихшының объективтілігін қорғауға керемет мүмкіндік берді, бірақ оның соңғы тағдыры бізге белгісіз. Тарих өткенді шындықты сақтап, құтқаруы мүмкін, бірақ шындық саясаттың алғашқы құрбаны болады».
A few years after Cordus's death, Seneca the Younger wrote Ad Marciam in order to console Marcia, Cordus's daughter, on the occasion of her son Metilius's death. Even though Ad Marciam is not primarily about Cordus, Seneca indicates that the works of Cordus had been re published. Suetonius unequivocally asserts that the works of Cremutius Cordus were put back into circulation during the reign of Gaius [Caligula]. According to Rebecca Langlands, Cordus's story " is a tale which vividly demonstrates the possibility that a text might be received in a way which the author had not intended or anticipated, and be received in a way which might have dire consequences for author and text." As Langlands seems to suggest, Cordus was thus a man deeply misunderstood as a writer intending to vilify the royal family of the time, by his seemingly seditious work. In his essay "Bookburning and Censorship in Ancient Rome", Frederick H. Cramer talks about the " spineless schoolmaster Quintilian [who] grudgingly admitted that 'the bold utterances of Cremutius also have their admirers and deserve their fame, but he went on to assure readers that 'the passages that brought him to his ruin have been expurgated.'" Cramer also suggests that it was not unlikely for one of Quintilian's students to have been Tacitus, who later said:
The Fathers ordered his books to be burned but some copies survived, hidden at the time, but afterwards published. Laughable, indeed, are the delusions of those who fancy that by their exercise of their ephemeral power, posterity can be defrauded of information. On the contrary, through persecution the reputation of the persecuted talents grows stronger. Foreign despots and all those who have used the same barbarous methods have only succeeded in bringing disgrace upon themselves and glory to their victims. Cordus also appears in Ben Jonson's Sejanus: His Fall. According to Martin Butler, "Jonson gives Cordus an eloquent defence of the historian's objectivity, but we never learn what his ultimate fate is. History might redeem the past by preserving truth about it, but it is more likely that truth will be an early casualty of politics."