Кіріспе

Сүтқоректілердің түрі (Acrobates pygmaeus; marsupial)

Қауырсынқұйрықты желкен (Acrobates pygmaeus), сондай-ақ пигмейлік желкенді опоссум, пигмейлік желкен, пигмейлік фалангер, ұшатын фалангер және ұшатын тышқан деп те аталады, – Австралияның шығысында таралған сүтқоректілер классына жататын түр. Бұл әлемдегі ең кішкентай желкенді сүтқоректі және оның аты ұзын, қауырсын тәрізді құйрығынан шыққан. Кейбір авторлар кең саусақты қауырсынқұйрықты желкенді (Acrobates (Dromicia) frontalis, De Vis 1887) деген екінші түрді де мойындайды. Салмағы шамамен , қауырсынқұйрықты желкен шамамен кішкентай тышқандай ғана болады және әлемдегі ең кішкентай желкенді сүтқоректі. Басқа желкенді сүтқоректілер сияқты, қауырсынқұйрықты желкеннің де алдыңғы және артқы аяқтары арасында созылған патагиум бар. Шынтақ пен тізеге дейін жететін бұл қанат петауридті желкенді опоссумдардан кіші, бірақ оның жиегіндегі ұзын түктердің болуы тиімді бетін кеңейтеді. Құйрығының ұзындығы басы мен денесінің ұзындығына тең, көлденең қимасы сопақ, икемділігі шамалы және екі жағында екі қатар ұзын, қатты түктермен ерекшеленетін өте қысқа түктері бар. Бұл құйрыққа қауырсын немесе екі жақты тарақ сияқты көрініс береді. Артқы аяқтарында үлкен, қарсыласатын бірінші саусақтары бар, ал алдыңғы және артқы аяқтарының қалған саусақтарынан айырмашылығы – тырнақтары жоқ. Құлақтың құрылымы да ерекше, себебі ол құлақ пердесінің алдында жарты ай тәрізді тар жарық бар ерекше сүйекті дискіге ие. Бұл сүйектің функциясы әлі анықталмаған, бірақ ол Гельмгольц резонаторы ретінде әрекет етіп, дыбыстың белгілі бір жиіліктеріне сезімталдықты арттыруы мүмкін. Миының салмағы тіркелді.

Әдеп-тұрыс және биология

Қауырсынқұйрықты желкенділер – барлық нәрсені жейтін жануарлар. Олар нектар, тозаң және көбелектер, құмырсқалар мен термиттер сияқты буынтұқымдылармен қоректенеді. Олар ағаш өміріне бейімделген, кейде азық іздеу үшін жерге түсіп кетеді, бірақ уақытының 87% -ын жер бетінен жоғары, әсіресе эвкалипт ағаштарында өткізеді. Олар түнгі жануарлар, күндіздері жапырақтар немесе ұсатылған қабықпен төселген ағаш қуыстарындағы ұяларда демалады. Олар әлеуметтік жануарлар, әсіресе көбею маусымында бір ұяда беске дейін болады. Олар евкалипт ағаштарының тегіс діңдеріне жабысып, өте жақсы көтеріле алады. Эксперименттерде олар тіпті тік шыны беттерге де өрмелеуге қабілетті екендіктерін көрсетті, бұл олардың аяқтарындағы ұсақ тері өрнектері мен тердің үйлесімділігіне байланысты, аяқтарын сорғышқа айналдырады. Ағаштар арасында қозғалуға олардың сырғанау қабілеті көмектеседі; олар шамамен 60 метрге дейін сырғанауға қабілетті және әдетте түнде сағатына үштен беске дейін сырғанап жүзеді. Қауырсынқұйрықты желкенділер қысқы ұйқыға түспейді, бірақ жылдың кез келген уақытында суық ауа райында тоңқуға қабілетті. Тоңқу бірнеше күнге созылуы мүмкін, осы уақыт ішінде дене температурасы шамамен 5 градусқа дейін төмендеп, оттегі тұтыну қалыпты деңгейдің 1% -ына дейін азаяды, соның арқасында энергияны сақтайды. Көбею маусымы Викторияда шілдеден қаңтарға дейін созылады, ал солтүстікке қарай ұзағырақ болуы мүмкін. Көп әкелілік жиі кездеседі, тіпті ұрпақтардың ішінде де, себебі аналықтары жыныстық тұрғыдан еркін мінезді. Балалар өмірінің алғашқы 65 күнін аналық қапшағында өткізеді.

Мәдениетте

Австралияның 1 цент монетасының арт жағында 1991 жылға дейін қауырсынқұйрықты ұшушы суреттелген, сол жылы 1 центтік монета шығарылуы тоқтатылды.