Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
19-20 ғасырдың неміс философы (1846–1926)
19th/20th century German philosopher (1846–1926)
Рудольф Кристоф Еукен (; 5 қаңтар 1846 – 14 қыркүйек 1926) – неміс философы. Ол 1908 жылы әдебиет бойынша Нобель сыйлығын «ақиқатты іздеудегі адалдығы, ойдың тереңдігі, көзқарасының кеңдігі және көптеген еңбектерінде өмірдің идеалистік философиясын қорғап, дамытқандағы жылуы мен күші үшін» алды, бұл үміткерлікті Швеция академиясының бір мүшесі ұсынған.
Rudolf Christoph Eucken (; 5 January 184614 September 1926) was a German philosopher. He received the 1908 Nobel Prize in Literature "in recognition of his earnest search for truth, his penetrating power of thought, his wide range of vision, and the warmth and strength in presentation with which in his numerous works he has vindicated and developed an idealistic philosophy of life", after he had been nominated by a member of the Swedish Academy.
Ерте өмір
Еукен 1846 жылдың 5 қаңтарында Ханновер корольдігінде (қазіргі Төменгі Саксония) Аурих қаласында дүниеге келді. Оның әкесі, Ammo Becker Eucken (1792–1851) бала кезінде қайтыс болды, және оны анасы Ида Мария (1814–1872, Гиттерманнан туған) тәрбиеледі. Ол 1863–1866 жылдары Геттинген университетінде оқыды, онда Герман Лотце оның ұстаздарының бірі болды, содан кейін Берлин университетінде білім алды. Берлинде Фридрих Адольф Тренделенбург этикалық бағыттарымен және философияны тарихи тұрғыдан қарау тәсілімен оны қатты қызықтырған профессор болды.
Eucken was born on 5 January 1846 in Aurich, then in the Kingdom of Hanover (now Lower Saxony). His father, Ammo Becker Eucken (1792–1851) died when he was a child, and he was brought up by his mother, Ida Maria (1814–1872, née Gittermann). He studied at Göttingen University (1863–66), where Hermann Lotze was one of his teachers, and Berlin University. In the latter place, Friedrich Adolf Trendelenburg was a professor whose ethical tendencies and historical treatment of philosophy greatly attracted him.
Мансап
Еукен 1866 жылы Геттинген университетінде классикалық филология және ежелгі тарих саласы бойынша "De Aristotelis dicendi ratione" тақырыбында докторлық диссертациясын қорғады. Дегенмен, оның ой-санасы теологияның философиялық тұсына көбірек бейімделген. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Еукен, көптеген ғалым әріптестері сияқты, өз елі қолдаған идеяларды ынтамен қолдады.
Eucken received his PhD in classical philology and ancient history at Göttingen University in 1866 with a dissertation under the title De Aristotelis dicendi ratione. However, the inclination of his mind was definitely towards the philosophical side of theology. During World War I, Eucken, like many of his academic colleagues, took a strong line in favour of the causes with which his country had associated itself.
Этикалық белсенділік
Еукеннің философиялық еңбегі ішінара тарихи, ішінара құрылымдық, оның ертедегі еңбектерінде тарихи жағы, ал кейінгі еңбектерінде құрылымдық жағы басым. Олардың ең айқын ерекшелігі – екі бөліктің тығыз, ажырамас байланысы. Тарихи еңбектердің мақсаты – философиялық ұғымдар мен оларға тиесілі кезең арасындағы қажетті байланысты көрсету; осы идея оның құрылымдық ойларының негізінде де жатыр. Барлық философия – өмір философиясы, жаңа мәдениеттің қалыптасуы, таза зияткерлік емес, қоғамның нақты мәселелерін шешуге бағытталған қуатты рухани шабыттың қолданылуы. Осы практикалық идеализмді Еукен «этикалық икемділік» деп атады. Осы принципке сәйкес, Еукен әлеуметтік және білім беру мәселелеріне көп көңіл бөлді. Ол адамдардың жаны бар екеніне және олар табиғат пен рухтың тоғысқан жерінде тұратынына сенді. Адамдар рухани емес табиғатынан жеңіп шығу үшін, рухани өмірге жетуге үздіксіз тырысу керек деп ойлады, бұл оның этикалық икемділігінің тағы бір қыры және өмірдің мәні.
Eucken's philosophical work is partly historical and partly constructive, the former side being predominant in his earlier, the latter in his later works. Their most striking feature is the close organic relationship between the two parts. The aim of the historical works is to show the necessary connection between philosophical concepts and the age to which they belong; the same idea is at the root of his constructive speculation. All philosophy is philosophy of life, the development of a new culture, not mere intellectualism, but the application of a vital religious inspiration to the practical problems of society. This practical idealism Eucken described by the term "ethical activism." In accordance with this principle, Eucken gave considerable attention to social and educational problems. He maintained that humans have souls, and that they are therefore at the junction between nature and spirit. He believed that people should overcome their non spiritual nature by continuous efforts to achieve a spiritual life, another aspect of his ethical activism and meaning of life.
Кейінгі өмір және өлім
Рудольф Еукен 1882 жылы Ирен Пасовқа (1863–1941) үйленді және бір қыз бен екі ұлы болды. Оның ұлы Уолтер Еукен экономикадағы ордолибералдық ой-сананың белгілі негізін қалаушысы болды. Оның ұлы Арнольд Еукен – химия және физика ғылымдарының маманы болған. Рудольф Еукен 1926 жылдың 15 қыркүйегінде Йена қаласында 80 жасында қайтыс болды.
Rudolf Eucken married Irene Passow (1863–1941) in 1882 and had a daughter and two sons. His son Walter Eucken became a famous founder of ordoliberal thought in economics. His son Arnold Eucken was a chemist and physicist. Rudolf Eucken died on 15 September 1926 in Jena at the age of 80.