Ирландиялық композитор Джон Филд және ноктюрн жанрының негізін қалаушысы

Кіріспе

Ирландия композиторы (1782–1837)

Джон Филд (26 шілде 1782, Дублин – 23 қаңтар 1837, Мәскеу) – ирландиялық пианист, композитор және педагог, ноктюрн жанрын қалыптастырушы ретінде кеңінен танылған. Осы кезеңде басқа композиторлар да ұқсас стильде шығармалар жазғанмен, Филд «Ноктюрн» терминін арпеджиолық қосыммен әсем әуенді пьесаны белгілеу үшін алғаш рет қолданды. Ол Дублинде музыкалық отбасында дүниеге келді және алғашқы білімін сол жерде алды, әсіресе итальян композиторы Томазо Джорданидан сабақ алды. 1793 жылы отбасы Лондонға көшті, онда Филд Муцио Клементиден оқыды және оның жетекшілігімен көп ұзамай атақты және ізделіс жолындағы концерттік пианистке айналды. Ұстаз бен шәкірт бірге Париж, Вена және Санкт-Петербург қалаларын аралады. Филдтің бұрынғы Ресей астанасында (Санкт-Петербургте) қалу себебі нақты емес, бірақ Филд Клементи фортепианоларын сату бойынша өкілдік еткен болуы мүмкін. Филд замандастары тарапынан жоғары бағаланды, оның орындау өнері мен шығармалары Феликс Мендельсон, Фредерик Шопен, Йоханнес Брамс, Роберт Шуман және Франц Лист сияқты көптеген көрнекті композиторларға әсер етті. Ресейде Филд туралы көп мәлімет болмаса да, ол концерттер мен оқытуға, сондай-ақ ресейлік фортепиано мектебінің дамуына зор үлес қосты. Оның шәкірттерінің ішінде пруссиялық пианист және композитор Шарль Майер, орыс композиторы Александр Дубук және поляк пианині және композиторы Антуан де Концкий бар.

17821801: Ерте өмір

Филд 1782 жылғы 26 шілдеде Дублиннің Голден-Лейн ауданында дүниеге келді. 30 қыркүйекте крещениеден өтті. Оның әкесі Роберт Филд Дублин театрларында скрипка тартып, ақша табады. Филд алғаш рет фортепианоны кәсіби органшы болған әкесінің әкесінен (сонымен қатар Джон Филд аталған) үйренді, кейін Томазо Джорданиден сабақ алды. 9 жасында 1792 жылғы 24 наурызда Дублинде өткен тұңғыш концерті жақсы қарсы алынды. Алғашқы биографы В. Г. Граттан Флодтың айтуынша, Филд Ирландияда шығармалар жаза бастаған, бірақ оның сөзін растайтын ешқандай дәлел жоқ. Флод сондай-ақ Филдтің отбасы 1793 жылы Бат қаласына (Сомерсет) көшіп, біраз уақыт тұрғанын айтқан, бірақ қазіргі зерттеушілер бұл ақпаратты сенімсіз деп санайды. Дегенмен, 1793 жылдың соңына қарай Филдтер Лондонда қоныстанды, онда жас пианист Мюцио Клементимен оқуға түсті. Бұл мүмкіндікті Филдтің әкесі іске асырды, ол, мүмкін, Клементиді білетін Джордани арқылы шәкірттікке орналастырған болар. Филд концерттік өнер көрсетуін жалғастырды және көп ұзамай Лондонда танымал болды, баспасөз бен жергілікті музыканттардың мақтауын алды. Шамамен 1795 жылы оның Дуссек фортепиано концерті Гайдннан жоғары баға алды. Филд Клементимен бірге оқуын жалғастырып, итальяндыққа аспап жасау және сатуда көмектесті. Ол сонымен қатар скрипка тартып үйренуді де бастады, оны Ж. П. Соломоннан үйренді. Оның алғашқы жарияланған шығармаларын Клементи 1795 жылы шығарды; алғашқы маңызды туындысы – №1, H 27 фортепиано концертін композитор 1799 жылғы 7 ақпанда Лондонда 16 жасында тұңғыш рет орындады. Филдтің алғашқы ресми туындысы – 1801 жылы Клементи басып шығарған (және оған арналған) үш фортепиано сонатасынан тұратын жинақ. 1832 жылғы Рождество күні Филд Парижде өзінің 7-ші фортепиано концертін орындады, ол Англиядағы жақындағы концерттеріндегідей, ара-жібір пікірлерге ие болды. Еуропаның әртүрлі қалаларында концерттер бергеннен кейін Филд тоғыз ай (1834–1835) Неаполь ауруханасында жатты. Орыс меценаттары оны құтқарып алды. Ол қысқа уақыт Карл Чернимен Венада тұрып, үш рет концерт берді, содан кейін ұлы Адриенмен бірге Мәскеуге оралды.

Field was born 26 July 1782 in Golden Lane, Dublin, the eldest son of Irish parents who were members of the Church of Ireland. He was baptised 30 September. His father, Robert Field, earned his living by playing the violin in Dublin theatres. Field first studied the piano under his grandfather (also named John Field), who was a professional organist, and later under Tommaso Giordani. He made his debut at the age of nine, a performance that was well received, on 24 March 1792 in Dublin. According to an early biographer, W. H. Grattan Flood, Field started composing in Ireland, but no evidence exists to support his claim. Flood also asserted that Field's family moved to Bath, Somerset, in 1793 and lived there for a short time, and this too is considered unlikely by modern researchers. By late 1793, though, the Fields had settled in London, where the young pianist started studying with Muzio Clementi. This arrangement was made possible by Field's father, who was perhaps able to secure the apprenticeship through Giordani, who knew Clementi. Field continued giving public performances and soon became famous in London, attracting favourable comments from the press and the local musicians. Around 1795 his performance of a Dussek piano concerto was praised by Haydn. Field continued his studies with Clementi, also helping the Italian with the making and selling of instruments. He also took up violin playing, which he studied under J. P. Solomon. His first published compositions were issued by Clementi in 1795; the first historically important work, the Piano Concerto No. 1, H 27, was premiered by the composer in London on 7 February 1799, when he was aged 16. Field's first official opus was a set of three piano sonatas published by (and dedicated to) Clementi in 1801. On Christmas Day 1832 Field was in Paris, performing his 7th Piano Concerto, which received a mixed reaction, just as at his recent concerts in England. After a series of concerts in various European cities, Field spent nine months (1834–5) in a Naples hospital. His Russian patrons rescued him. He briefly stayed with Carl Czerny in Vienna, where he gave three recitals, and then returned to Moscow with his son Adrien.

Музыка

Ешкім де осы түсініксіз эольдық үйлесімдерге, ауада еркін ағып, жұмсақ зар тартатын, әрі тәтті мұңға толы жартылай қалыптасқан сыбыстарға толыққанды жете алмады. Бұл ерекше стильді ешкім тырыспады, әсіресе Филдтің өзі ойнағанын немесе, дәлірек айтқанда, шабытына беріліп, музыкасын армандағанын естігендердің арасында. – Франц Листтің Филдтің ноктюрндерінің басылымына жазған алғы сөзі, 1859 ж. (Джулиус Шуберт жасаған 1859 жылғы ағылшын тіліндегі аудармасы) Филд Лондоннан кейінгі стилімен танымал болды, бұл стиль шамамен 1807 жылы Мәскеуде қалыптасқан болуы мүмкін. Оның ерекшелігі – сол қолдың күмбірлі бөліктерімен және нәзік педальмен сүйемелденген хроматикалық әшекейленген мелодиясы. Филд остинто үлгілеріне және педальдік ноталарға да бейімділік танытты, бұл сол заманғы басым стильдерге тән емес еді. Филдтің 18 ноктюрні мен Andante inedit, H 64 сияқты осы стильдегі туындылары осы қасиеттерді толыққанды көрсетеді. Бұл шығармалар ерте Романтизм дәуірінің ең ықпалды музыкалық туындыларының бірі болды: олар қатаң формальды жүйеге (мысалы, сонаталық формаға) бағынбайды және мәтін немесе сюжетсіз көңіл-күйді жасайды.

Жұмыстардың тізімі

Бұл тізім 1961 жылы Сесил Хопкинсон ұсынған Хопкинсон нөмірлері бойынша реттелген. Бұл туындылардың көптегені басқа аспаптарға бейімделген және/немесе композитордың өзі қайта қараған; мұндай бейімдеулер мен қайта қараған нұсқалар тізімде келтірілмейді. Нөмір Опус Формасы Атауы Тональность Ескермелер Сілтемелер Жыл H 1 – "Fal Lal La" әуеніне арналған вариация фортепианоға А мажорлы ? ? H 2 – Рондо "Favorite Hornpipe" фортепианоға А мажорлы ? ? H 3 – Рондо "Кетіңдер, шайтан!" фортепианоға До мажорлы ? ? H 4 – "Since then I'm doom'd" әніне арналған вариация фортепианоға До мажорлы ? ? H 5 – Рондо "Құл, жылтыр тостағанды ұста" фортепианоға Соль мажорлы ? ? H 6 – Рондо "Екі құлдың биі" фортепианоға Соль мажорлы ? ? H 7 – "Buchan логиясы" әуеніне арналған вариация фортепианоға До мажорлы ? ? H 8 Op. 1 Соната 1-ші фортепианолық соната Ми мажорлы ? ? P 1801 2-ші фортепианолық соната А мажорлы P 1801 3-ші фортепианолық соната До миноры P 1801 H 9 – Концерттік "Pleyel" фортепиано, скрипка және виолончельге Фа мажорлы ? ? H 10 – "Air russe" әуеніне арналған вариация 4 қолға арналған фортепианоға Ля миноры ? ? H 11 – – Andante 4 қолға арналған фортепианоға До миноры ? ? H 12 – – "Danse des ours" 4 қолға арналған фортепианоға Ми-бемоль мажорлы ? ? H 13 – Ноктюрн фортепианоға (12) Ми мажорлы ? ? H 14 – Дивертисмент No. 2 фортепианоға Ля мажорлы ? ? H 14 – Ноктюрн фортепианоға (7) Ля мажорлы ? ? H 15 Op. 3 "Guardami un poco" әніне арналған фантазия фортепианоға Ля мажорлы ? ? H 16 – Триумфальды марш фортепианоға Ми-бемоль мажорлы ? ? H 17 – Соната фортепианоға Си мажорлы ? ? P 1812 H 18 – Рондо фортепианоға Ля-бемоль мажорлы ? ? Вальс H 19 – Үлкен вальс 4 қолға арналған фортепианоға Ля мажорлы ? ? H 20 – "Vive Henry IV" әуеніне арналған вариация фортепианоға Ля миноры ? ? H 21 – Полонез фортепианоға Ми-бемоль мажорлы ? ? H 22 – "Kamarinskaya" әніне арналған вариация фортепианоға Си-бемоль мажорлы ? ? H 23 – "Жылдам жұмыс істе" рондосы фортепианоға Си мажорлы ? ? H 24 – 1-ші ноктюрн фортепианоға Ми-бемоль мажорлы ? ? P 1814 H 25 – 2-ші ноктюрн фортепианоға До миноры ? ? P 1814 H 26 – 3-ші ноктюрн фортепианоға Ля-бемоль мажорлы ? ? P 1814 H 27 – 1-ші фортепианолық концерт Ми-бемоль мажорлы ? 1-ші фортепианолық концерттен рондо "Бір шақырым ішінде" әуеніне арналған вариация Си-бемоль мажорлы H 28 – 4-ші фортепианолық концерт Ми-бемоль мажорлы ? 4-ші фортепианолық концерттен рондо H 29 – 3-ші фортепианолық концерттен рондо Ми-бемоль мажорлы ? ? H 30 – 9-шы (8-ші) ноктюрн фортепианоға Ми-бемоль мажорлы ? ? H 31 – 2-ші фортепианолық концерт Ля-бемоль мажорлы ? Poco adagio 2-ші фортепианолық концерттен Ми-бемоль мажорлы рондо 2-ші фортепианолық концерттен Ля-бемоль мажорлы H 32 – 3-ші фортепианолық концерт Ми-бемоль мажорлы ? H 33 – Оқу "Exercice modulé sur tous les tons majeurs et mineurs" фортепианоға – ? ? H 34 – Фортепианолық квинтет – Ля-бемоль мажорлы ? ? H 35 – Фантазия "Ah! quel dommage" фортепианоға Соль мажорлы ? ? H 36 – 4-ші ноктюрн фортепианоға Ля мажорлы ? ? P 1817 H 37 – 5-ші ноктюрн фортепианоға Си-бемоль мажорлы ? ? P 1817 H 38 – Рондо фортепианоға Ля мажорлы ? ? H 39 – 5-ші фортепианолық концерт "L'incendie par l'orage" До мажорлы ? 5-ші фортепианолық концерттен рондо H 40 – 6-шы ноктюрн фортепианоға Фа мажорлы ? ? H 41 – Ресей халық әніне арналған вариация фортепианоға Ре миноры ? ? H 42 – 6 би фортепианоға – ? ? H 43 – Рондо 4 қолға арналған фортепианоға Соль мажорлы ? ? H 44 – "Exercice nouveau" 1-ші оқу фортепианоға До мажорлы ? ? H 45 – 7-ші (13-ші) ноктюрн фортепианоға До мажорлы ? ? H 46 – 8-ші (9-шы) ноктюрн фортепианоға Ми миноры ? ? H 47 – – "The Maid of Valdarno" – ? H 48 – – "Exercice nouveau" 2-ші оқу фортепианоға До мажорлы ? ? H 49 – 6-шы фортепианолық концерт До мажорлы ? H 49 – 6-шы фортепианолық концерттен 6-шы рондо До мажорлы ? ? H 50 – – 2 ән – ? ? H 51 – Вальс "Sehnsuchts Walzer" фортепианоға Ми мажорлы ? ? H 52 – Рондалетто фортепианоға Ми-бемоль мажорлы ? ? H 53 – Рондо "Come again, come again" фортепианоға Ми мажорлы ? ? H 54 – 10-шы ноктюрн фортепианоға Ми миноры ? ? H 55 – "Le troubadour" ноктюрні До мажорлы ? ? H 56 – 11-ші ноктюрн фортепианоға Ми-бемоль мажорлы ? ? H 57 – Фантазия "We met" фортепианоға Соль мажорлы ? ? H 58 – 12-ші (14-ші) ноктюрн фортепианоға Соль мажорлы ? Фортепианолық концерт No. 7 До миноры H 59 – 13-ші (15-ші) ноктюрн фортепианоға Ре миноры ? ? H 60 – 14-ші (16-шы) ноктюрн фортепианоға До мажорлы ? ? H 61 – 15-ші (17-ші) ноктюрн фортепианоға До мажорлы ? ? H 62 – 16-шы (18-ші) ноктюрн фортепианоға Фа мажорлы ? ? H 63 – Ноктюрн – фортепианоға Си-бемоль мажорлы ? ? H 64 – Анданта-инедит фортепианоға Ми-бемоль мажорлы ? ? H 65 – Пастораль фортепианоға – ? H 66 – "Dernière pensée" ноктюрні фортепианоға – ? H 67 – – "88 пассаж бармақты" фортепианоға – ? H deest – Оқу "Exercice" фортепианоға Ля-бемоль мажорлы ? ? H deest – Фантазия "Dans le jardin" фортепианоға Ля миноры ? ? H deest – Largo фортепианоға До миноры ? ? H deest – Прелюдия фортепианоға До миноры ? ? H deest – 17-ші ноктюрн фортепианоға Ми-бемоль мажорлы ? ?

This list is arranged according to Hopkinson numbers, introduced in the 1961 catalogue by Cecil Hopkinson. Many of these works were arranged for other instruments and/or revised by the composer himself; such arrangements and revised versions are not listed. Number Opus Form Title Key Notes Refs Year H 1 – Variation on "Fal Lal La" for piano A major ? ? H 2 – Rondo "Favorite Hornpipe" for piano A major ? ? H 3 – Rondo "Go the devil" for piano C major ? ? H 4 – Variation on "Since then I'm doom'd" for piano C major ? ? H 5 – Rondo "Slave, bear the sparkling goblet" for piano G major ? H 6 – Rondo "The two slaves dances" for piano G major ? ? H 7 – Variation on "Logie of Buchan" for piano C major ? ? H 8 Op. 1 Sonata Piano Sonata No. 1 E flat major ? ? P 1801 Piano Sonata No. 2 A major P 1801 Piano Sonata No. 3 C minor P 1801 H 9 – Concertante "Pleyel's" for piano, violin & cello F major ? ? H 10 – Variation "Air russe" for piano 4 hands A minor ? ? H 11 – – Andante for piano 4 hands C minor ? ? H 12 – – "Danse des ours" for piano 4 hands E flat major ? ? H 13 – Nocturne for piano (12) E major ? ? H 14 – Divertissement No. 2 for piano A major ? ? H 14 – Nocturne for piano (7) A major ? ? H 15 Op. 3 Fantasia on "Guardami un poco" for piano A major ? ? H 16 – Marche triomphale for piano E flat major ? ? H 17 – Sonata for piano B major ? ? P 1812 H 18 – Rondeau for piano A flat major ? ? Waltz H 19 – Grande valse for piano 4 hands A major ? ? H 20 – Variation on "Vive Henry IV" for piano A minor ? ? H 21 – Polonaise for piano E flat major ? ? H 22 – Variation on "Kamarinskaya" for piano B flat major ? ? H 23 – Rondo "Speed the Plough" for piano B major ? ? H 24 – Nocturne No. 1 for piano E flat major ? ? P 1814 H 25 – Nocturne No. 2 for piano C minor ? ? P 1814 H 26 – Nocturne No. 3 for piano A flat major ? ? P 1814 H 27 – Piano Concerto No. 1 E flat major ? Rondo from Piano Concerto No. 1 Variation on "Within a mile" for piano B flat major H 28 – Piano Concerto No. 4 E flat major ? Rondo from Piano Concerto No. 4 H 29 – Rondo from Piano Concerto No. 3 E flat major ? ? H 30 – Nocturne No. 9 (8) for piano E flat major ? ? H 31 – Piano Concerto No. 2 A flat major ? ? Poco adagio from Piano Concerto No. 2 E flat major Rondo from Piano Concerto No. 2 A flat major H 32 – Piano Concerto No. 3 E flat major ? H 33 – Étude "Exercice modulé sur tous les tons majeurs et mineurs" for piano – ? ? H 34 – Piano quintet – A flat major ? ? H 35 – Fantasia on "Ah! quel dommage" for piano G major ? ? H 36 – Nocturne No. 4 for piano A major ? ? P 1817 H 37 – Nocturne No. 5 for piano B flat major ? ? P 1817 H 38 – Rondo for piano A major ? ? H 39 – Piano Concerto No. 5 "L'incendie par l'orage" C major ? Rondo from Piano Concerto No. 5 H 40 – Nocturne No. 6 for piano F major ? ? H 41 – Variation on a Russian folksong for piano D minor ? ? H 42 – 6 Dances for piano – ? ? H 43 – Rondo for piano 4 hands G major ? ? H 44 – Étude "Exercice nouveau" No. 1 for piano C major ? ? H 45 – Nocturne No. 7 (13) for piano C major ? ? H 46 – Nocturne No. 8 (9) for piano E minor ? ? H 47 – – "The Maid of Valdarno" – ? H 48 – – "Exercice nouveau" No. 2 for piano C major ? ? H 49 – Piano Concerto No. 6 C major ? H 49 – Rondo No. 6 from Piano Concerto C major ? ? H 50 – – 2 Songs – ? ? H 51 – Waltz "Sehnsuchts Walzer" for piano E major ? ? H 52 – Rondoletto for piano E flat major ? ? H 53 – Rondo "Come again, come again" for piano E major ? ? H 54 – Nocturne No. 10 for piano E minor ? ? H 55 – Nocturne "Le troubadour" for piano C major ? ? H 56 – Nocturne No. 11 for piano E flat major ? ? H 57 – Fantasia on "We met" for piano G major ? ? H 58 – Nocturne No. 12 (14) for piano G major ? Piano Concerto No. 7 C minor H 59 – Nocturne No. 13 (15) for piano D minor ? ? H 60 – Nocturne No. 14 (16) for piano C major ? ? H 61 – Nocturne No. 15 (17) for piano C major ? ? H 62 – Nocturne No. 16 (18) for piano F major ? ? H 63 – Nocturne – for piano B flat major ? ? H 64 – Andante inedit for piano E flat major ? ? H 65 – Pastorale for piano – ? H 66 – Nocturne "Dernière pensée" for piano – ? H 67 – – "88 passages doigtés" for piano – ? H deest – Étude "Exercice" for piano A flat major ? ? H deest – Fantasia on "Dans le jardin" for piano A minor ? ? H deest – Largo for piano C minor ? ? H deest – Prelude for piano C minor ? ? H deest – Nocturne No. 17 for piano E flat major ? ?

Эфемера

Дублиннің Уолкинстаун шағын қалашығында Филд авеню деп аталатын көше бар, ол белгілі ирланд музыканттарының есімдерімен аталған, сонымен аталған "музыкалық жолдардың" бірі. Ол "Соғыс және бейбітшілік" романында графша Ростова Ростов үйінің музыкантына өзінің сүйікті ноктюрнін ойнауын сұрағанда айтылады. Сондай-ақ, Толстойдың "Балалық шағы" повесінде Филд баяндаушының анасына ойнауды үйреткені де жазылған: "Ана Филдтің екінші концертін ойнап жатты. Филд оның ұстазы болған." ("Әркімнің кітапханасы", С.Ж. Хогарт аудармасы.)