Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Николас Бретон (сондай-ақ Бритон немесе Бриттайн) (шамамен 1545/53 – шамамен 1625/6) – ағылшын Ренессансы дәуірінің ақыны және проза жазушысы.
Nicholas Breton (also Britton or Brittaine) (c. 1545/53 – c. 1625/6) was a poet and prose writer of the English Renaissance.
Өмір
Николас Эссекс қаласындағы Лейер-Бретон жеріне қоныстанған ескі әулеттен шыққан. Оның әкесі, Уильям Бретон, Лондон саудагері, қоршаған байлыққа ие болды, 1559 жылы қайтыс болды, ал оның жесірі Елизавета (туған тегі Бекон) ұлдары ересек болмаған кезде ақын Джордж Гаскойнға үйленді. Николай, әрине, әкесінің өсиетінен белгілі болған Қызыл Крест көшесіндегі "бас резиденциясында" дүниеге келген. Оның университетте оқығаны туралы ресми жазба жоқ, бірақ пастор Ричард Мадокс 1583 жылы Антверпенде болғанын және "бұрын Оriel колледжінде" оқығанын айтады. Ол 1588 жылы Шотландия королі Джеймс VI сарайына келген және 160 шотланд фунт стерлингі сыйлық алған «Мистер Бретон» ақыны болған болуы мүмкін. 1593 жылы Энн Саттонға үйленді және отбасын құрды. Ол соңғы туындысы «Фантастикалықтар» (1626 ж.) жарық көргеннен кейін көп ұзамай қайтыс болды деп есептеледі. Бретон Мэри, Пемброк графесінің қамқорлығын тапты және 1601 жылға дейін оның құрметіне көптеген шығармалар жазды, бірақ ол оның қамқорлығын кері тартып алған сияқты. «A Poste with a Packet of Mad Letters» (1603, 1637 ж. толықтырылған) кітабындағы Н.Б. атты қол қойылған хаттарда автобиографиялық деректер болуы мүмкін; екінші бөлімнің он тоғызыншы хатында көптеген қайғы-қасіреттер туралы жалпы шағым айтылады және былай делінеді:
Nicholas belonged to an old family settled at Layer Breton, Essex. His father, William Breton, a London merchant who had made a considerable fortune, died in 1559, and his widow Elizabeth (née Bacon) married the poet George Gascoigne before her sons had attained their majority. Nicholas was probably born at the "capitall mansion house" in Red Cross Street, in the parish of St Giles without Cripplegate, mentioned in his father's will. There is no official record of his residence at the university, but the diary of the Rev. Richard Madox tells us that he was at Antwerp in 1583 and was "once of Oriel College." He may have been the poet named "Mr Breton" who visited the court of James VI of Scotland in 1588 and received a gift of £160 Scots. He married Ann Sutton in 1593, and had a family. He is supposed to have died shortly after the publication of his last work, Fantastickes (1626). Breton found a patron in Mary, countess of Pembroke, and wrote much in her honour until 1601, when she seems to have withdrawn her favour. Some of the letters signed N. B. in A Poste with a Packet of Mad Letters (1603, enlarged 1637) may contain autobiographical details; the nineteenth letter of the second part contains a general complaint of many griefs, and proceeds as follows:
Басқа біреу соғыста жараланған ба, қиындыққа тап болған ба, суық төсекте жатқан ба, көптеген ащы дауылдарды бастан өткерген ба және көптеген қиын кеште болған ба? Мен де осының бәрін бастан өткердім, тағы біреуі түрмеге қамалған ба? Мен де, тағы біреуі ұзақ ауырған ба? Мен де, тағы біреуі тынышсыз өмірмен мазаланған ба? Мен де, тағы біреуі жүрегінің қайғысына қарызды ма, төлегісі келеді бірақ мүмкін емес пе? Мен де солаймын.
Hath another been wounded in the warres, fared hard, lain in a cold bed many a bitter storme, and beene at many a hard banquet? all these have I; another imprisoned? so have I; another long been sicke? so have I; another plagued with an unquiet life? so have I; another indebted to his hearts griefe, and faine would pay and cannot? so am I.
Шығармалары
Бретон – көптеген шығармалардың авторы, көркемдігімен және талантымен ерекшеленген, өмір замандастары арасында танымал болған, бірақ келесі буын ұмытып кеткен жазушы. Оның шығармалары діни және пасторлық өлеңдер, сатиралар мен түрлі прозалық трактаттардан тұрады. Оның діни өлеңдері кейде асыра тиянақтылығы мен тәттілігімен шаршатуы мүмкін, бірақ олар шынайы сенімді және жаны шулаған ойдың көрінісі екені анық. Оның лирикалық өлеңдері таза және жаңа, ал романстары мақтан тудырса да, оқуға жағымды, әрі ұятсыздықтан мүлдем алыс. Оның Әзірет Мәриямды мақтауы және Мәрия Магдалинаға жасаған сілтемелері оның католик болғанын көрсетеді, бірақ оның прозалық жазбалары оның ынталы англикан екенін дәлелдейді. Бретонның сатираға қабілеті шамалы болған, ал оның ең жақсы туындылары пасторлық поэзиясында кездеседі. Оның "Шығаттасқан шопан" (1604) шығармасы күн сәулесімен, таза ауамен және табиғи қуанышпен толы. Осы кітаптағы үшінші пасторлық өлең – «Кімнің жүрегінде осы қуаныш бар / Шаттыққа толы елдің жігіті сияқты» – жақсы танымал; осымен қатар Бретонның тағы бір әдемі өлеңдері, соның ішінде «Кел, кішкентай бала, кел, ақымақ жан», (Дегенмен, бұл өлең «Махаббат идеяларының бағы» кітабынан алынған, және толығымен Бретонның туындысы емес.) А.Х. Булленнің «Елизавета дәуірінің романдарынан лирика» (1890) жинағына енген. Бретонның көптеген кітаптарының басылымдары өте сирек кездеседі және зор библиографиялық құндылыққа ие. Жеке меншіктегілерді қоспағанда, оның барлық шығармалары А.Б. Гросарт Чертси Вортис кітапханасында (1879) ақынның өміріне қатысты құжаттармен толықтырылған егжей-тегжейлі кіріспемен жинақталған.
Breton was a prolific author of considerable versatility and gift, popular with his contemporaries, but forgotten by the next generation. His work consists of religious and pastoral poems, satires, and a number of miscellaneous prose tracts. His religious poems are sometimes wearisome by their excess of fluency and sweetness, but they are evidently the expression of a devout and earnest mind. His lyrics are pure and fresh, and his romances, though full of conceits, are pleasant reading, remarkably free from grossness. His praise of the Virgin and his references to Mary Magdalene have suggested that he was a Roman Catholic, but his prose writings abundantly prove that he was an ardent Anglican. Breton had little gift for satire, and his best work is to be found in his pastoral poetry. His Passionate Shepheard (1604) is full of sunshine and fresh air, and of unaffected gaiety. The third pastoral in this book—"Who can live in heart so glad / As the merrie country lad"—is well known; with some other of Breton's daintiest poems, among them the lullaby, "Come little babe, come silly soule," (This poem, however, comes from The Arbor of Amorous Devises, which is only in part Breton's work.) —it is incorporated in A. H. Bullen's Lyrics from Elizabethan Romances (1890). The printed editions of most of Breton's books are very rare and have great bibliographical value. His works, with the exception of some belonging to private owners, were collected by A. B. Grosart in the Chertsey Worthies Library (1879) with an elaborate introduction quoting the documents for the poet's history.
Фантастиктер
Бреттонның ауыл өмірін жіті байқауы оның прозалық идиллиясында, "Wits Trenckrnour", "Оқушы мен балықшы арасындағы әңгіме", және "Fantasticks" шығармасында көрінеді – бұл айлар, христиандық мерекелер мен уақыттың қысқаша прозалық бейнелері. Олар сол заманғы дәстүр-салтына көп нұр сыйлайды. 1942 жылы американдық композитор Бернард Херрман "Fantasticks" шығармасының бір бөлігін вокалдық солистер мен оркестрге арнап жазды және оған "The Fantasticks" деген жаңа атау берді. Кейін ол осы туындымыны Ұлттық филармония оркестрімен қайта жазды. Херрман жұмысты мамыр айында аяқтап, көктемнің басталуын тойлауға бағытталған мән берді.
Breton's keen observation of country life appears also in his prose idyll, Wits Trenckrnour, "a conference betwixt a scholler and an angler," and in his Fantasticks, a series of short prose pictures of the months, the Christian festivals and the hours, which throw much light on the customs of the times. In 1942 the American composer Bernard Herrmann set part of Fantasticks as a piece for vocal soloists and orchestra, which he retitled The Fantasticks. He later recorded it much later with the National Philharmonic Orchestra. Herrmann brings the work to a conclusion in May, thereby altering the focus to one celebrating the arrival of spring.