Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Иоганн Филипп Габлер (4 маусым 1753 – 17 ақпан 1826) – Иоганн Якоб Гризбах және Иоганн Готфрид Эйххорн мектебінің неміс протестант христиан теологы. Габлер Франкфурт-на-Майне қаласында дүниеге келген. 1772 жылы ол Йена университетіне теологияны оқып түсуге қабылданды. 1776 жылы ол теологияны тастап кетуге айналды, бірақ Гризбахтың келуі оның бойында осы пәнге деген жаңа құштарлықты оятып, жігерлендірді. Геттинген университетінде репетитор болып жұмыс істегеннен кейін, Дортмунд (Вестфалия) және Альтдорф (Бавария) мемлекеттік мектептерінде мұғалім болды. 1785 жылы Альтдорф университетінде теологияның екінші профессоры болып тағайындалды, содан кейін 1804 жылы Йенадағы кафедраға көтерілді, онда ол 1812 жылы Гризбахтың орнын басып, өмірінің соңына дейін қызмет етті. Альтдорфта Габлер (1791–93) Эйххорнның «Urgeschichte» кітабының кіріспесімен және түсіндірмелерімен жаңа басылымын жариялады. Екі жыл өткен соң, «Neuer Versuch über die mosaische Schöpfungsgeschichte» атты қосымша жарық көрді. Ол сондай-ақ сын тұрғысынан қарап, терең ой-пікір білдіретін көптеген мақалалар жазды, олар теология және Библияны зерттеу салаларындағы түрлі мәселелер бойынша неміс ойлау жүйесіне елеулі әсер етті. 1798–1800 жылдары «Neuestes theologisches Journal» журналының редакторы болды, бастапқыда Х. К. А. Хенлейнмен (1762–1829), Кристоф Фридрих фон Аммонмен және Генрих Эберхард Готтлоб Паулюспен бірлесіп, кейін жеке редактор ретінде; 1801 жылдан 1804 жылға дейін «Journal für theologische Litteratur» журналын, ал 1805 жылдан 1811 жылға дейін «Journal für auserlesene theologische Litteratur» журналын шығарды. Оның кейбір мақалалары ұлдары тарапынан жарияланды (2 том, 1831); ал 1827 жылы В. Шрётердің естеліктері жарық көрді. Габлер 1787 жылы Альтдорф университетінде сөйлеген тұсаукесерлік сөзінде: «Догматикалық және Библиялық теологияның дұрыс ажыратылуы және олардың мақсаттарының дұрыс айқындалуы туралы» деген сөздері арқасында қазіргі заманғы Библиялық теологияның негізін қалаушысы деп есептеледі. Габлер Библиялық және догматикалық теологияны нақты ажыратып көрсетті. Оның пікірінше, Библиялық теология – бұл Киелі кітап авторларының сенімдерін тарихи тұрғыдан зерттеудің бір түрі. Бұл таза сипаттамалық және қазіргі заманғы ойшылдардың көзқарастарына тәуелсіз. Ал догматикалық теология – Библиялық теологияның негізінде құрылған жүйелі құрылым, ол оны жариялауға тиіс контекстке немесе дәуірге бейімделеді.
Johann Philipp Gabler (4 June 1753 – 17 February 1826) was a German Protestant Christian theologian of the school of Johann Jakob Griesbach and Johann Gottfried Eichhorn. Gabler was born at Frankfurt am Main. In 1772 he entered the University of Jena as a theological student. In 1776 he was on the point of abandoning theology when the arrival of Griesbach inspired within him a new enthusiasm for the subject. After having been successively Repetent in the University of Göttingen and teacher in the public schools of Dortmund (Westphalia) and Altdorf (Bavaria), he was appointed second professor of theology at the University of Altdorf in 1785, then promoted to a chair in Jena in 1804, where he succeeded Griesbach in 1812 and remained until his death. At Altdorf, Gabler published (1791–93) a new edition, with introduction and notes, of Eichhorn's Urgeschichte. This was followed, two years later, by a supplement entitled Neuer Versuch uber die mosaische Schopfungsgeschichte. He also wrote many essays characterized by critical acumen, and which had considerable influence on the course of German thought in various issues within theology and Biblical studies. From 1798 to 1800 he was editor of the Neuestes theologisches Journal, first jointly with H. K. A. Hänlein (1762–1829), Christoph Friedrich von Ammon and Heinrich Eberhard Gottlob Paulus, and afterwards as sole editor; from 1801 to 1804 of the Journal für theologische Litteratur; and from 1805 to 1811 of the Journal für auserlesene theologische Litteratur. Some of his essays were published by his sons (2 vols., 1831); and a memoir appeared in 1827 by W. Schröter. Gabler is widely considered to be the father of modern biblical theology because of his 1787 inaugural address at University of Altdorf: ''On the Correct Distinction Between Dogmatic and Biblical Theology and the Right Definition of Their Goals. Gabler sharply distinguished between biblical and dogmatic theology. For him, biblical theology was simply historical investigation into the beliefs of the biblical authors as they stand in the text. It is purely descriptive and uninfluenced by the viewpoints of modern thinkers. On the other hand, dogmatic theology is a systematized construction, built on the foundation of biblical theology and contextualized — applied to the context or era in which it is to be proclaimed.