Кіріспе

Девон, Англиядағы тарихи үй және ауылдық иелік Дартингтон залы, Тотнеске жақын, Девон, Англияда орналасқан, орта ғасырлық дәуірге дейінгі тарихи үй және ауылдық иелік. 14 ғасырдың соңында салынған ғимараттар тобы I санаттағы мұражайлық ескерткіштер тізіміне енген; Певснердің "Англия ғимараттары" кітабында Хаддон Холл мен Уингфилд Манормен бірге "соңғы орта ғасырлық Англияның ең таңғажайып сақталған тұрғын үй ғимараттарының бірі" деп сипатталған. Орта ғасырлық ғимараттар үлкен ауланың төңірегінде топтасқан; 16 ғасырға дейін жеке тұрғын үй үшін салынған ең ірі аула, ал Ұлы зал Англиядағы өз кезегіндегі ең әдемі зал болып есептеледі. Ауланың батыс жағы елтаңбалы орта ғасырлық тұрғын үйлердің ең көрнекті мысалы ретінде ұлттық деңгейде танымал. Орта ғасырлық ғимараттар 1926 жылдан 1938 жылға дейін қайта жаңартылды. Бұл орын Дартингтон қорының бас кеңсесі болып табылады, ол қазіргі уақытта Шумахер колледжі, Дартингтон өнер мектебі, тәжірибедегі зерттеулер және Дартингтон музыкалық жазғы мектеп-фестивалі сияқты көптеген қайырымдылық білім беру бағдарламаларын жүзеге асыруда. Өзінің тікелей өнер және оқу бағдарламаларынан өзге, Қор Дартингтон залын басқа топтарды қабылдау және демалыс орталығы ретінде пайдаланады.

Дартингтон Холл қонысы

Мүлікті 12-ші ғасырдың басы мен 14-ші ғасырдың ортасы аралығында Мартин отбасы иеленді, бірақ 1326 жылы Уильям Мартиннің қайтысымен Дартингтон феодалдық барониясы тәжге қайтарылды және 1384 жылы король Ричард II оны өзінің жартылай ағасы Джон Холланға, Эксетердің 1-ші герцогына (шамамен 1352–1400 жж.), 1388 жылы Хантингдон графы және 1397 жылы Эксетер герцогы атағын берді.

Тарихи ғимараттар

1-ші герцог 1388 жыл мен 1400 жылы қайтыс болғанға дейін ортағасырлық залды салдырды, ал Ричард II-нің мүсіндік қарулары Порттың қабырғалы күмбезінде сақталған. 1-ші герцогты Ричард II-ні тақтан түсірген король Генрих IV өлім жазасын берді, алайда Дартингтон оның ұлы Джон Холланд, 2-ші Эксетер герцогы (1395–1447 жж.) және немересі Генри Холланд, 3-ші Эксетер герцогы (1430–1475 жж.) ретінше оның орындығы ретінде жалғасты. 1475 жылы 3-ші герцогтың ұрпақтары болмағандықтан, король Эдуард IV-нің бұйрығымен теңізде суға батып кеткені айтылады, содан кейін Дартингтон тағы да тәжге қайтарылды. 1559 жылы оны Елизавета I-нің батысындағы вице-адмирал сэр Артур Чамперноун сатып алды, оның тікелей еркек желісіндегі ұрпақтары 1925 жылға дейін 366 жыл бойы Залда тұрды. Зал 1925 жылы британдық-американдық миллионерлер жұбы Леонард Элмхирст (тегі Йоркширден) және оның әйелі Дороти (Уитни) Нью-Йорк қаласынан сатып алғанша көбінесе қираған күйде болды. Олар сәулетші Уильям Уирге ортағасырлық ғимараттарды жаңартуды және әсіресе Ұлы залдың балғалы төбесін қалпына келтіруді тапсырды.

20 ғасыр және Дартингтон эксперименті

Рабиндранат Тагордың Леонард Элмхирстке тигізген әсері және оның әйелі Доротидің қызығушылығы мен қаржысы оларды Дартингтон Холлда ауылдық жаңару экспериментін жүргізуге итермеледі. Тагор Англияға саяхат еткен кезде Дартингтонмен танысып, Элмхирстке мүлікті сатып алуға ықпал еткені айтылады. Элмхирстердің күші мен инвестициялары, сондай-ақ ауылды жаңғыртудағы бірқатар маңызды жаңалықтар иемдікке жұмыс істейтін ұйымдастырылған бөлімдерге айналды. Жаңалықтардың ішінде бейбітшілік қозғалыстарын, шығыс мистикасын және, әрі қарай, әлеуметтік ғылымдарды қолдаған «әлеуметтік және рухани ізденіс»; Дартингтон мектебінің құрылуына әкелген прогрессивті білім беру құндылықтары; керамика және тоқыма өнері саласындағы инновациялармен көзге түскен және 1938 жылға қарай алпысқа жуық авангардтық континенттік бишілерге, мүсіншілерге және драматургтерге пана болған көркемдік міндеттемелер; сондай-ақ ешқашан пайда әкелмегенімен, зерттеулерге арналған тұқымдыққа айналған ауыл шаруашылығы кәсіпорындары кірді. 1928 жылы Леонард Элмхирст үй шаруашылығы бойынша оқу орталығын құру және ауылдың тұрмыстық іс-әрекетін жаңғырту үшін «Делинейтор» үй институтында жұмыс істейтін Элис Блиннмен бірлесе жұмыс істеуді бастады. Блинн қазіргі заманғы американдық үйде бар болған жабдықтарға негізделген білім беру, оқушылық бағдарламалар, зертхана, заманауи ас үй, асхана, кір жуу және дәретхана сияқты бастамаларды ұсынды. Блиннді Англияға көшіруге көндіре алмаған Элмхирст жоспардан бас тартты. Блинн ұсынған ас үй жабдықтары орнатылды, бірақ директордың әйеліне дизайн ұнамағандықтан, ол дәстүрлі ағылшын үлгісінде орналастырылды. 1935 жылы мүлікті басқару үшін тіркелген қайырымдылық қоры – Дартингтон Холл қоры құрылды. Хай Кросс Хаус 1932 жылы Дартингтон Холл мектебінің директорының үйі ретінде салынды. Оны швейцариялық-американдық сәулетші Уильям Лесказ жобалаған және қазір маңызды модернизм ғимараты ретінде танылған. Ол II* дәрежелі мәдени ескерткіш. Түпнұсқа Дартингтон Холл мектебі – Аллер Парк 1929-31 жылдары салынды және Нью-Йорктік «Делано және Элдриш» фирмасының Идс Ван Дер Грахт жобалаған. Ол бастапқыда орта мектеп ретінде жоспарланған және американдық стильдегі Тюдор стилінде салынған. Одан кейін 1931-32 жылдары жоғары мектеп – Фоксхол салынды, содан кейін 1933 жылғы Блэклерс, 1934 жылғы Чиммелс және 1935 жылғы Орчардс пансионаттары қарапайым заманауи стильде салынды. Орчардс пансионатына заманауи қосымшалар салынды, ал 1964 жылы жақын жерде драма залы салынды. Ортағасырлық залдағы шығыс жағында 1930-32 жылдары үлкен залмен бірге өнер орталығы мен би мектебі салынды, 1938 және 1966 жылдары бірнеше қосымшалар салынды. Залдың солтүстігінде 1963 жылы қазіргі негізгі тұраққа іргелес Жоғары жақын студенттер орталығы салынды. Хаксэмс Кросс және Брум Парк 1932 жылы шаруашылық жұмыскерлері үшін салынған. Шиннерс көпірінде мүліктің орталық кеңсесі (1935) және арақайыш зауыты (1931-32) орналасқан. Сидр өндіріс орталығы 1976 жылы туризмнің өсуіне байланысты салынды. Бұл Англияда ауыл шаруашылығының тұрақты тәсілдеріне бағытталған алғашқы жоғары білім беру бағдарламасы болды. Зал мен ортағасырлық аула ішінара конференц-орталық және тойлар өткізу орны ретінде пайдаланылады, сондай-ақ курстарға қатысушылар мен кездейсоқ қонақтар үшін жатақ қызметтерін ұсынады. Барн кинотеатры мен Уайт Харт бары және мейрамханасы мүліктің тұрғындары, айналағы ауыл тұрғындары және қонақтар пайдаланады. Солтүстік Девондағы Бифорд орталығы 1960 жылдары Дартингтон қоры тарапынан жұмыссыз ауылдық аймаққа жұмыспен қамту мен мәдениет әкелу мақсатында құрылды және бүгінгі күнге дейін табысты жұмыс істеп келеді. Ұқсас әлеуметтік мақсаттармен, қор 1967 жылдың маусым айында Грейт Торрингтонда «Дартингтон кристалы» деген атпен Дартингтон әйнек зауытын құрды.

Дартингтон музыкалық жазғы мектебі мен фестивалі

Дартингтон музыкалық жазғы мектебі және фестивалі – Дартингтон қорының бөлімшесі. Бұл фестиваль және музыкалық мектептің "жоғары сапалы орындаушылар мен композиторларды студенттермен және әуесқой музыканттармен концерттер мен сабақтарда ыңғайлы, бейресми атмосферада бірге жұмыс істеуге бағытталған" идеологиясы бар. Қатысушылар – әуесқой музыканттар да, жетілген студенттер де – күндіз әртүрлі музыкалық курстарды оқып, кешін концерттерге қатысады немесе өнер көрсетеді. Аспаптық және вокалдық шеберлік сабақтарынан өзге, композиция, опера, камералық музыка, дирижерлік және импровизация сияқты пәндер бойынша түрлі деңгейдегі курстар ұсынылады. Курстарға хорлар, оркестрлер, жеке шеберлік сабақтары, сондай-ақ джаз, сальса және гамелан сияқты классикалық емес музыка түрлері кіреді. Композициядан сабақ берген оқытушылардың арасында Лучано Берио, Луиджи Ноно, Бруно Мадерна, Харрисон Биртвистл, Питер Максвелл Дэвис, Брайан Фернихоу, Витольд Лутославский және Эллиотт Картер есімдері бар.

Дартингтон бақтары

Бақтарды Дороти Элмхирст ірі ландшафт дизайнерлері Беатрикс Фарранд пен Перси Кейннің қатысуымен салған. Онда талбақ (іс жүзінде, елизаветалық су бағының қалдықтары деп саналады) және Генри Мур, Вилли Соукоп және Питер Рэндалл Пейджтің туындыларымен қоса ірі мүсіндер орналасқан. Бұл жерде шамамен 2000 жылдық ежелгі сергілген арша (Taxus baccata) ағашы өседі және аңыз бойынша, Тамплиерлер сол жердегі зиратта жерленген дейді, бірақ мұны растайтын ешқандай дәлел жоқ.

Дартингтон Холл мектебі

1926 жылы құрылған Дартингтон Холл мектебі, интернаттық білім беру ұстады. Бастапқыда формалды сабақтар азырақ болды, балалар шаруашылық жұмыстарына қатысып білім алды. Мектептің қағидаларында «денеге жазалауға, тіпті жазалауға мүлдем рұқсат жоқ; префекттер болмады; форма киімдер болмады; офицерлерді даярлайтын корпус болмады; жыныстарды бөлу болмады; міндетті ойындар, міндетті дін немесе басқа да міндетті нәрселер болмады, латын мен грек тілдері оқылмайтын болды; бәсекелестік болмады; ұлтшылдық болмады» делінген. Уақыт өте келе академиялық талаптар күшейді, бірақ мектеп прогрессивтік саясатын сақтап, ақы төлейтін ата-аналардың балаларын, кейде тәртіпсіздерін де тәрбиелеуде белгілі бір жетістіктерге қол жеткізді. Мектептің көрнекті түлектерінің бірі – лорд Янг, «Which?» ұйымын және Ашық университеттің негізін қалаушы. Люсиан Фрейд екі жыл бойы осы мектепте оқыды, ал оның інісі Клемент Фрейд те сол мектептің оқушысы болған. Басқа да белгілі түлектер: Ева Ибботсон, әнші Кит Хайн, Иван Моффат, Джаспер Ффорд, Шила Эрнст, Лионель Григсон, Мириам Гросс, Мартин Бернал, Мэтью Хаксли, Макс Фордэм, Оливер Постгейт, Ричард Ликок, Ясия Райхардт, Николас Реа және мүсінші Сокари Дуглас Камп. Мектептің негізін қалаушылардың ұлы Майкл Стрейт те осы мектепте білім алған. Кейін Стрейт Кембридж университетіне оқуға түсіп, Франклин Рузвельттің сөздерін жазушысы болды, ал соғыстан кейін Уитни отбасының меншігіндегі «Жаңа Республика» журналының баспашысы болды. «Ұзақ үнсіздіктен кейін» атты естеліктерінде Стрейт Кембридж шпионы Энтони Бланттың өзін коммунистік агент ретінде тартып алғанын, бірақ соғыстан кейін партияға көңілі тоққанын айтқан. В. Б. Карри 1931 жылдан 1957 жылға дейін мектеп директоры болды және осы мектеп туралы екі кітап жазды: 1934 жылы «Бодли Хэд» баспасынан шыққан «Мектеп» және 1947 жылы «Хайнеман» баспасынан шыққан «Ақылға саятын білім беру». Жазушы Деннис Уитли 1947 жылы жарық көрген «Тоби Джэггтің алдауы» атты романында мектептегі кейбір адамдардың оқиғаларын бейнелеген. Бұл – соғысқа дейінгі нақты оқиғаларды сенсациялаған, оларды «Уэйлендс» деп аталатын ойдан шығарылған мектепте өткен табиғаттан тыс триллер ретінде көрсеткен. Бірнеше жылдан кейін бұл оқиғалар МИ5-тің назарына ілігіп, «Дарттингтон Холлға қарсы іс» деп аталатын құпия есепте жазылған. Мектептің өркендеген кезінде 300-ге жуық оқушы білім алды. Алайда, мемлекеттік прогрессивті білім берудің пайда болуымен, мектептің негізін қалаушылардың қазасымен және жаңа директордың тағайындалуымен (оның басшылығымен мектеп көптеген жағымсыз жағдайларға тап болды – алкоголь және есірткіге қарсы күресу үшін полицияны шақыру, оқушының суға батып қайтысы және оның әйелінің порнографиялық суретке түсуі) оқуға түсушілердің саны күрт азайды. 1987 жылы мектеп жабылуға мәжбүр болды. Мектеп жабылып, бірқатар қызметкерлер мен оқушылар Sands School-ды құрды, ол әлі күнге дейін Дартингтонның кейбір қағидаларын сақтап келеді. Аманда Крейгтің «Жеке орын» романындағы «Кнотсхед» мектебі Дартингтон Холл мектебінің үлгісінде жасалғаны айтылады, себебі кітаптағы оқиғалар Дартингтон Холлдың соңғы жылдарында болған оқиғаларға ұқсас. Әдеби редактор Мириам Гросс мектепте өткен уақыты туралы естеліктерінде жазды және бұл естелік 2011 жылғы мамыр айындағы Standpoint журналында жарияланды. 2010 жылдың мамыр айында Sotheby's Рабиндранат Тагордың Леонард Элмхирстке сыйлаған 12 картинасын сатты. 2011 жылдың күзінде The Trust Бен Николсон, Кристофер Вуд, Альфред Уоллис және басқалардың қосымша өнер туындыларын сатуды ұсынды, олар да Sotheby's арқылы сатылды. Бұл сату жергілікті тұрғындар тарапынан сынға ұшырады, олар Trust-тың өнер активтерін алуына қатысты алаңдаушылық білдірді. Trust өнер туындылары мен басқа да активтерді Trust қызметін қолдау үшін пайдалануға және сатуға құрылтайшылардың рұқсаты бар екенін мәлімдеді.

Дартингтон өнер колледжі

Дартингтон өнер колледжі 1961 жылдан 2010 жылға дейін осы ғимаратта орналасқан, халықаралық деңгейде сапасымен танымал, негізінен сахналық өнер саласына бағытталған мамандандырылған өнер оқу орны болды. 2008 жылы ол University College Falmouth құрамына енді, содан кейін Корнуолл графтығындағы Фалмут қаласына көшірілді. 2021 жылы Траст «Өнер және кеңістік», «Өнер және экология» және «Қиял поэзиясы» сияқты бес жаңа магистрлік бағдарламаны қоса, Дартингтон өнер мектебін қайта ашты.