Брюдда китінің түрлері және классификациясы

Кіріспе

Сүтқоректілер түрі

Брайд киті (/b//r//ʊ//d//ə//z/ BRUUdəz) немесе Брайд киті кешені, болжам бойынша, үш түрге және мүмкін төрт түрге жатады. "Кешен" термині түрлердің саны мен жіктелуінің нақты ақпарат пен зерттеулердің жетіспеуіне байланысты әлі де анық емес екенін білдіреді. Кәдімгі Брайд киті (Balaenoptera brydei, Olsen, 1913) – жылы және тропикалық суларда таралған ірі түр, ал Ситтанг немесе Эден киті (Balaenoptera edeni, Anderson, 1879) – Үнді-Тынық мұхитында кездесетін шағын түр болуы мүмкін. Сонымен қатар, Б. brydei-дің Оңтүстік Африка жағалауында кездесетін кішірек, жағалау түрі бар, ал Үнді-Тынық мұхитында бас сүйегінің құрылысымен ерекшеленетін, шамамен тағы бір түрі бар, ол Үнді-Тынық мұхиты Брайд киті деп аталады. Жақында сипатталған Омура киті (B. omurai, Wada et al. 2003) бұрын Брайд китінің кіші түрі деп есептелген, бірақ қазір жеке түр ретінде танылған. Мексика шығанағында ғана мекендейтін Райс киті (B. ricei) бір кезде Брайд китінің жеке популяциясы саналған, бірақ 2021 жылы ол жеке түр ретінде сипатталды. B. brydei өзінің түрлік және жалпы атауын Оңтүстік Африкадағы норвегиялық консул Йохан Брайден алды, ол елдегі алғашқы заманауи кит аулау станциясын құруға көмектесті, ал B. edeni өзінің түрлік және жалпы атауларын Бирманың (Мьянма) бұрынғы жоғары комиссары сэр Эшли Иденнен алды. Ситтанг киті – түрдің табиғи ареалына сілтеме жасайды.

Этимология

Жапонияда ерте кезде кит аулаушылар оны анчоус (鰯) немесе "кипжак тунасы (кипжак киті)" деп атаған. Ол анчоусты жейді және көбінесе кипжакпен байланысты болған. Көшпенді кит аулау Санрику аймағына ауысқанда, кит аулаушылар сеи китімен шатастырды; қазір (鰯鯨) тек соңғысына ғана қолданылады. Қызығы, екі түрдің де Жапония жағалауларындағы басты жемі – анчоус. Олар енді (似鯨) деп аталады, себебі олар сеи китіне ұқсайды.

Таксономия

Таксономиясы жетілдірілмеген. Генетикалық тұрғыдан екі бөлек, кандидат түрлер / субтүрлер / морфологиялық түрлер – Брайд киті B. brydei және Ситтанг немесе Эден киті B. edeni. 1878 жылы шотланд зоологы Джон Андерсон, Калькуттадағы Үнді мұражайының алғашқы кураторы, Balaenoptera edeni-ді сипаттады, оны бұрынғы британдық Бирмадағы жоғары комиссары сэр Эшли Эденнің құрметіне атады, ол типтік үлгіні алуға көмектескен. Эденнің комиссарының орынбасары, майор А. Г. Дафф, өзінің көмекшісінің бірі, мырза Дьюкті Тайбьюо сағасына жіберді, ол Ситанг және Белинг өзендерінің арасында, Мартабан шығанағында, 11 метрлік кит тапты. Ол 1871 жылғы маусымда сағаға 32 шақырымнан астам жүзіп келгеннен кейін құрлыққа шығып, "құтылу үшін аяусыз күресінен шаршап" және соңында өлгенге дейін "пілдей қорқытқыш дауыс шығарды". Қатты ауа райына қарамастан, ол бас сүйектің көп бөлігін, омыртқаның дерлік барлық бөлігін және басқа да сүйектерді сақтап алды. Бұл үлгі Андерсонға жіберілді, ол физикалық жағынан жетілген үлгіні жаңа түр деп сипаттады. 1913 жылы норвегиялық ғалым Орьян Ольсен, Оңтүстік Африкадағы Дурбан және Салданхадағы кит аулау станцияларына әкелінген оннан астам "сей китін" зерттеуге сүйене отырып, Balaenoptera brydei-ді сипаттады және оны Оңтүстік Африкадағы норвегиялық консул Йохан Брюдеге арнады. 1950 жылы голланд ғалымы Г. К. А. Юнге, B. edeni және B. brydei үлгілерін 1936 жылғы шілдеде Сингапур мен Суматра арасындағы Пулау Суги аралына шығып келген 12 метрлік, физикалық жағынан жетілген үлгімен салыстырғаннан кейін екі түрді B. edeni деп біріктірді. 1950 жылдары Жапония жағалауларында "сей китінің" екі түрі бар екені анықталды: солтүстік түрі ұзын, жұқа балиндармен және қысқа қарындық ойықтармен, ал оңтүстік түрі қысқа, қалың балиндармен және ұзын қарындық ойықтармен ерекшеленді. Олардың ауыз қуысының пішіні де әр түрлі болды. Біріншісі солтүстік-шығыс Хонсю және шығыс Хоккайдодан, екіншісі батыс Кюсю және оңтүстік Хонсюдан ауланды. Екеуі де Боньин аралдарынан ауланды, бірақ әртүрлі маусымдарда. Солтүстік түрінің нағыз сей киті (B. borealis) екені, ал оңтүстік түрінің Брайд киті (B. brydei/edeni) екені анықталды. Кейінгі зерттеулер көрсеткендей, Жапония жағалауларында ауланған Брайд киттерінің рострумында бүйірлік қырқалар болды, ал сей киттерінде мұндай белгілер жоқ. 1960 жылдары Бразилия жағалауларында ауланған "сей китінің" кейбірі Жапониядағы екі түрді ажырататын сипаттамаларға сәйкес Брайд киттері екені анықталды (яғни, рострумдағы үш қырқаға қарсы біреуі, ауыз қуысының пішіні, балиндардың текстурасы, қарындық ойықтардың ұзындығы).

The taxonomy is poorly characterised. The two genetically distinct, candidate species/subspecies/morphologies are Bryde's whale B. brydei and the Sittang or Eden's whale B. edeni,

In 1878, the Scottish zoologist John Anderson, first curator of the Indian Museum in Calcutta, described Balaenoptera edeni, naming it after the former British High Commissioner in Burma, Sir Ashley Eden, who helped obtain the type specimen. Eden's Deputy Commissioner, Major A. G. Duff, sent a Mr Duke, one of his assistants, to Thaybyoo Creek, between the Sittang and Beeling Rivers, on the Gulf of Martaban, where he found a 37 feet (11 m) whale, which had stranded there in June 1871 after swimming more than 20 mile (32 km) up the creek—it was said to have "exhausted itself by its furious struggles" to get free and "roared like an elephant" before finally expiring. Despite terrible weather, he was able to secure almost the entire skull and nearly all its vertebrae, along with other bones. These were sent to Anderson, who described the specimen, which was physically mature, as a new species. In 1913, the Norwegian scientist Ørjan Olsen, based on the examination of a dozen "sei whales" brought to the whaling stations at Durban and Saldanha, in South Africa, described Balaenoptera brydei, naming it after the Norwegian consul to South Africa Johan Bryde. In 1950, the Dutch scientist G. C. A. Junge, after comparing specimens of B. edeni and B. brydei with a 39 feet (12 m), physically mature specimen that had stranded on Pulau Sugi, an island between Singapore and Sumatra, in July 1936, synonymized the two species into B. edeni. In the 1950s it was discovered that there were two types of "sei whale" off Japan, a northern form with longer, finer baleen and shorter ventral grooves and a southern form with shorter, coarser baleen and longer ventral grooves. They also differed in the shape of the palate. The former was caught off northeastern Honshu and eastern Hokkaido, while the latter was taken off western Kyushu and southern Honshu. Both were caught off the Bonin Islands, but at different seasons. It was realized that the northern form were indeed sei whales (B. borealis), but the southern form were Bryde's whale (B. brydei/edeni). A later study revealed that Bryde's caught off Japan exhibited lateral ridges on their rostrum, whereas sei whales lacked this feature. In the 1960s it was discovered that some of the "sei whales" being caught off Brazil were also Bryde's whales based on the same characters that distinguished the two species off Japan (i. e. three ridges on the rostrum versus one, shape of the palate, texture of the baleen, length of the ventral grooves).

Сипаттама

Брайд киті мен Едем китінің анатомиясында бірнеше ерекшеліктер кездеседі; морфологиялық ұқсастықтар түрді анықтауда жаңылысуға себеп болды.

Өлшемі

Брайд киттері кешеніне жататын киттер орташа мөлшердегі рорквалдар болып табылады, олар сей китінен кішірек, бірақ Омура китінен және салыстырмалы түрде шағын мик китінен ірі. Олсеннің (1913) өлшеуі бойынша ең ірісі – 1912 жылғы қарашада Дурбан жағалауынан ауланған ана кит. Денесі толық жетілген кезде Оңтүстік Африка жағалауындағы киттердің еркектерінің орташа салмағы , ал әйелдерінікі , ал Оңтүстік Африка ашық теңізіндегі киттердің орташа салмағы құрайды. Жапония маңындағы жағалау киттері сәл кішірек, ересек еркектерінің орташа салмағы , ал ересек әйелдерінікі . Жыныстық жетілуге жеткен кезде Жапония маңындағы еркектердің орташа салмағы , ал әйелдерінікі құрайды. Оңтүстік Африка ашық теңізіндегі киттерде жыныстық жетілуге 8-11 жаста жетеді. Туған кезде олар салмағынан басталады. Брайд китінің дене массасы аралығында болуы мүмкін.

Сыртқы көрінісі

Брайд киті – мүрткілі киттердің бірі, дәлірек айтқанда, көк киттер мен жұмбақ киттермен бір топқа жататын роркваль. Оның алдында төменге қарай бағытталған екі жұп үскіргіш тесігі бар. Басқа рорквальдар сияқты, тістері жоқ, бірақ екі қатар мүрткі табақтары бар. Брайд киттері сыртқы түрімен жақын туысы – сей китіне өте ұқсас. Олардың денесі едәуір созылыңқы (финка киттерінен де ұзын), ал денесінің ең биік нүктесі жалпы ұзындығының жетіден бірін құрайды, ал финка киттерінде бұл көрсеткіш 1/6.5-тен 1/6.75-ке дейін, ал сей киттерінде – 1/5.5-ке тең. Брайд киттерінің жоны сұр түсті, ал құрсақ жағы әдетте ақ, ал сей киттерінің жоны көгілдір сұр түсті болып келеді және мойнында әртүрлі өлшемдегі ақ дақтары, кеуде қанаттары арасында артқа қарай бағытталған ақ зәкір пішіндес белгісі және анус аймағынан тыс көгілдір сұр түсі болады. Дегенмен, Оңтүстік Африка жағалауындағы Брайд киттерінің мойнында да сондай ақ дақтар кездеседі. Брайд китінің тұмсы тік, үш бойлық қырлары бар, ол үскіргіш тесіктерінен басталып, депрессиялар түріндегі қосалқы қырлармен трибунаның ұшына дейін созылады. Сей китінің, басқа рорквальдар сияқты, орталық қыры және ұшы сәл иілген тұмсы бар. Брайд киттерінің төменгі жауы қара сұр, ал сей киттерінің жауы ақшыл сұр. Брайд киттерінде 250–370 жұп қысқа, тақтатас сұр мүрткі табақтары, ұзын, қалың, ақшыл сұр немесе ақ қылшықтары бар, ал сей киттерінде ұзын, қара немесе қара сұр мүрткі табақтары және қысқа, иілген, жүндей қылшықтары болады. Брайд киттерінің тік, үшкір арқа қанатының биіктігі шамамен 2-3 метрге жетеді. Суға батқанда бұл киттер қанаттарын көрсетпейді. Брайд киттері әдетте сағатына 13-19 километр жылдамдықпен жүзеді, бірақ 30 километрге дейін жете алады. 1970 жылдары Солтүстік Тынық мұхитында жапондық кит аулау экспедициялары ұстаған Брайд киттерінің асқазан мазмұнына сүйенсек, олардың көпшілігі (шамамен 89%) еуфаузидтермен, ал 11% балықпен қоректенген. Оңтүстік Африка жағалауында жағалаудағы және ашық теңіздегі түрлердің тамақтану әдеттері әртүрлі. Жағалаудағы түрлер негізінен анчоустар (Engraulis capensis, 83%), маасбанкери (Trachurus trachurus, 36%) және пильчардтар (Sardinops ocellata, 33%) жейді, тек біреуінің (немесе 3%) асқазанында еуфаузидтер (Nyctiphanes capensis) табылды. Ашық теңіздегі түрлер негізінен еуфаузидтермен (негізінен Euphausia lucens, сондай-ақ E. recurva, N. capensis және Thysanoessa gregaria), сондай-ақ әртүрлі терең теңіз балықтарымен (Мюллердің перлі жапырағы, Maurolicus muelleri және Lestidium түрі) қоректенеді. Бір киттің асқазанында тіпті "бала кальмарға толы" (кейін Lycoteuthis diadema деп анықталды) табылған. Коралл теңізінде, Тынық мұхитының оңтүстігінде және Үнді мұхитында олар негізінен еуфаузидтермен қоректенетіні байқалады, ал Бразилия жағалауында сардиндармен қоректенгендері анықталған. Батыс Австралиядан ұсталған киттердің асқазанынан анчоустар (E. australis) табылды (бірақ бұл киттер Омура киті болуы мүмкін). Брайд киттері тамақтанудың бірнеше әдістерін қолданады, оның ішінде бетінен сырғып өту, секіру және әсіресе Тоса шығанағында көпіршік торларын жасау. Бразилияның оңтүстік-шығыс жағалауында киттер секіру кезінде денелерін бұрады. Тынық мұхиты мен Үнді мұхитының солтүстігінде Брайд киттері "суда тұрып тамақтану" немесе "құлыпта тамақтану" әдісін қолданады, бұл Таиланд шығанағының солтүстігінде кеңінен танымал және Тынық мұхитының солтүстік-шығысындағы жұмбақ киттер де осылай тамақтанады.

The Bryde's whale is a baleen whale, more specifically a rorqual belonging to the same group as blue whales and humpback whales. It has twin blowholes with a low splashguard to the front. Like other rorquals, it has no teeth, but has two rows of baleen plates. Bryde's whales closely resemble their close relative the sei whale. They are remarkably elongated (even more so than fin whales), with the greatest height of the body being one seventh their total length—compared to 1/6.5 to 1/6.75 in fin whales and only 1/5.5 in sei whales. Bryde's are dark smoky grey dorsally and usually white ventrally, whereas sei whales are often a galvanized blue grey dorsally and have a variably sized white patch on the throat, a posteriorly oriented white anchor shaped marking between the pectoral fins, and are blue grey beyond the anus—although Bryde's off South Africa can have a similar irregular white patch on the throat. Bryde's have a straight rostrum with three longitudinal ridges that extend from the blowholes, where the auxiliary ridges begin as depressions, to the tip of the rostrum. The sei whale, like other rorquals, has a single median ridge, as well as a slightly arched rostrum, which is accentuated at the tip. Bryde's usually have dark grey lower jaws, whereas sei whales are lighter grey. Bryde's have 250–370 pairs of short, slate grey baleen plates with long, coarse, lighter grey or white bristles that are long by wide, while sei whales have longer, black or dark grey baleen plates with short, curling, wool like bristles. Bryde's whales have an upright, falcate dorsal fin that is up to in height, average , and is usually between When submerging, these whales do not display their flukes. Bryde's whales commonly swim at , but can reach Based on the stomach contents of Bryde's whales caught by Japanese pelagic whaling expeditions in the North Pacific in the 1970s, the majority were found to feed on euphausiids (nearly 89%), whereas only about 11% fed on fish. Off South Africa, prey preferences differed between the inshore and offshore forms. The former mainly feed on anchovies (Engraulis capensis, 83%), maasbankers (Trachurus trachurus, 36%), and pilchards (Sardinops ocellata, 33%), with only one (or 3%) being found with euphausiids (Nyctiphanes capensis). The latter, however, mainly feed on euphausiids (primarily Euphausia lucens, but also E. recurva, N. capensis, and Thysanoessa gregaria), as well as various deep sea fish (including Mueller's pearlside, Maurolicus muelleri, and a species of Lestidium). One was even found "full of baby squid" (later identified as Lycoteuthis diadema). In the Coral Sea, the South Pacific, and the Indian Ocean, they appear to mainly feed on euphausiids, while off Brazil, they have been observed feeding on sardines. Individuals caught off Western Australia were found with anchovies (E. australis) in their stomachs (though these individuals may refer to Omura's whale). Bryde's whales use several feeding methods, including skimming the surface, lunging, and bubble nets especially within Gulf of Tosa. Along southeastern coasts of Brazil, whales add twisting movements to lunge feeding. In the Pacific and northern Indian Ocean, Bryde's whales have been observed employing "tread water feeding" or "trap feeding," a behaviour more commonly known from the northern Gulf of Thailand which is also performed by humpback whales in the northeastern Pacific.

Көбею және тәрбиелеу

Брайд киттері көбінесе екі жылда бір рет көбейеді, көктемде ең көп көбейеді, бірақ жылдың кез келген уақытында көбейе беруі мүмкін. Олардың жүктілік мерзімі шамамен 12 айға созылады. Жаңа туған киттердің ұзындығы шамамен алғанда және салмағы болады. Олар 8–13 жасқа келгенде жыныстық жағынан жетіледі, осы кезде әйелдердің ұзындығы 39 фут (12 метр) болады. Ана киті баласын 6–12 ай бойы емшектен қоректендіреді. Олар шілде мен қыркүйек айларында кездеспейді. Сонымен қатар, олар Чили жағалауындағы 35° және 37° ендік арасындағы су ағыны бар жерде де кездеседі. Тынық мұхитының оңтүстік-батысында олар Жаңа Зеландияның Солтүстік аралына дейін таралған. Сүйектердің құрылысы бойынша, Тайваньдан алынған бір дана B. brydei түріне жатқызылса, ал Филиппин мен Индонезиядан алынған бірнеше даны бас сүйегінің пішінімен сәл ерекшеленіп, Индо-Тынық мұхиты Брайд китіне жатқызылды. Митохондриялық ДНК талдауы нәтижесінде Солтүстік Тынық мұхитының батыс бөлігінде және Бонин аралдарында (тұрақты популяция) ауланған Брайд киттері, сондай-ақ Гавайи, Бая Калифорнияның батыс жағалауы және Калифорния шығанағының оңтүстігіндегі киттерден алынған биопсия үлгілері B. brydei түріне жататыны анықталды. Гавайи, Солтүстік-Батыс Гавайи және Солтүстік Мариан аралдарында тұрақты немесе жартылай тұрақты топтар да бар. Брайд киттері Жапон теңізінің орталық және солтүстік бөлігінде үнемі немесе көптеп кездеспейді. Қазіргі уақыттағы ең солтүстікке қарай табылған мысал 2011 жылы Находка қаласының жағасында жағаға шығып қалған, 5 метрлік кит болды. B. brydei Үнді мұхитында шамамен 35° оңтүстік ендіктен солтүстікке қарай кеңінен таралған. Оңтүстік Үнді мұхитындағы киттер B. brydei түріне жатады, сондай-ақ 1960 жылдары Солтүстік-Батыс Үнді мұхитында және Мальдив аралдарында кеңестік зерттеушілердің заңсыз аулаған киттері де осы түрге жатады. Қызыл теңізде кездесетін киттер B. brydei болуы мүмкін, ал болмауы да мүмкін. Солтүстік Атлантика мұхитында олар Хэттерас мүйісіне дейін солтүстікке қарай таралған. Олар Кариб теңізінің барлық аймақтарында кездеседі. Арубадан алынған екі дананың мтДНК талдауы нәтижесінде олар B. brydei түріне жататыны және Мадейрадан алынған данамен, сондай-ақ Оңтүстік Африканың жағалау суларындағы киттермен бірге клада құрайтыны анықталды. Олар алғаш рет 2004 жылы Азор аралдарында тіркелді және жағалаудағы және терең сулардағы киттердің белгілерін көрсетті. Олар Бразилия жағалауында жыл бойы кездеседі, мысалы, Рио-де-Жанейро, Кабо-Фрио, Армасао-дос-Бузиос, Гуанабара шығанағына кіреберіс және Кабо-Верде аралдарында да үнемі кездеседі.

Bryde's whales breed in alternate years, apparently in any season, with an autumnal peak. Their gestation period is estimated at 12 months. Calves are about long at birth and weigh They become sexually mature at 8–13 years of age, when females are 39 feet (12 m). The mother nurses for 6–12 months. where they are absent from July to September. They have also been reported in an upwelling area off Chile between 35° and 37°S. In the southwestern Pacific, they occur as far south as the North Island of New Zealand. Based on osteological features, a specimen from Taiwan was referred to B. brydei, while several specimens from the Philippines and Indonesia differed slightly in skull morphology and were referred to the putative Indo Pacific Bryde's whale. Mitochondrial DNA analysis showed that Bryde's whales caught in the pelagic western North Pacific and Bonin Islands (resident population), as well as biopsy samples taken from whales off Hawaii, the west coast of Baja California, and the southern Gulf of California, belonged to B. brydei. Resident or semi resident groups also exist off Hawaiian and Northwestern Hawaiian Islands, and Northern Mariana Islands. Bryde's whales do not occur within central to northern Sea of Japan on regular basis or at least in large numbers. One of the northernmost records in modern times was of a beached, 5 meter long specimen at Nakhodka in 2011. B. brydei occurs throughout the Indian Ocean north of about 35°S. Those of the southern Indian Ocean appear to correspond to B. brydei, as do the individuals illegally caught by the Soviets in the 1960s in the northwest Indian Ocean, as well as the Maldives. Individuals sighted in the Red Sea may or may not be B. brydei. In the North Atlantic, they have been recorded as far north as Cape Hatteras. They occur throughout the wider Caribbean—two specimens from Aruba were found through mtDNA analysis to be firmly placed within B. brydei and to form a clade with a specimen from Madeira and individuals of the offshore form of South Africa. They were first recorded in the Azores in 2004 and showing mixed traits of offshore and inshore forms,). They appear to occur off Brazil year round, such as around Rio de Janeiro—Cape Frio, Armação dos Búzios, entrance to Guanabara Bay, Regular occurrences have been noted around Cape Verde as well.

B. edeni

Типтік үлгі Мьянманың Мартабан шығанағының жағалауынан алынған, ал басқа анықталған үлгілер Мьянманың Бенгал шығанағының жағалауынан, Бангладештен, Үндістаннан, Таиландтан Вьетнамға, Тайвань мен Қытай құрлығынан табылған. Шығыс Қытай теңізіндегі Жапонияның оңтүстік және оңтүстік-батысындағы популяция да B. edeni деп саналады. Гонконгта құрлыққа шығып қалған кит және Австралияның шығысындағы өзеннен құтқарылған тағы бір кит Юнге үлгісімен және Шығыс Қытай теңізінің киттерімен тығыз байланысты екені анықталды. 1993 жылдың қараша айының соңы мен желтоқсан айының басында Соломон аралдарының солтүстік-шығысында жүргізілген зерттеу кезінде байқалған Брайд киті (көпшілігінде қосалқы қырлар болған) Б. эдениге жатуы мүмкін. Шамамен 5 метр ұзындығындағы төрт кит шамамен 5 метрге дейінгі ұзындығы бар бала киттермен бірге болды. 1958-1963 жылдар аралығында Батыс және Шығыс Австралияда ауланған сегіз кішкентай кит, шамамен 5 метрге жететін болса, B. edeni немесе B. omurai үлгілері болып табылатыны белгісіз. Мысалы, Қытай жағалауларында киттердің Фуцзянь және Гуандун провинцияларынан Хайнань аралына және Тонкин шығанағының солтүстік-шығыс бөлігінде, мысалы Тайшанган ауданында және Вэйчжоу мен Сиеян аралдарының маңында көптеп кездесетіні ойластырылған.

Халық саны

Халықтың саны бүкіл әлем бойынша 90 000–100 000 жануарға жете алады, олардың үштен екісі Солтүстік жарты шарда қоныстанған. Басқару мақсатында АҚШ-тың популяциясы үш топқа бөлінеді: Шығыс тропикалық Тынық мұхитының популяциясы (11 000–13 000 жануар), Гавайи популяциясы (350–500 жануар) және Мексика шығанағындағы шамамен 100 киттен тұратын жойылу қаупі төніп тұрған популяция. 2016 жылғы мәліметтер бойынша, Брайд киті Жаңа Зеландияда өте қауіпті түр ретінде қарастырылады, себебі табиғатта шамамен 200-і ғана қалған. 2006 жылға дейін Бая Калифорнияның солтүстігіндегі Шығыс Тынық мұхитында Брайд китінің тек екі расталған кездесуі тіркелген – біреуі 1963 жылдың қаңтарында Ла-Холладан бір шақырымдай қашықтықта (алғашқыда желкенді кит ретінде жаңылыс анықталған), екіншісі 1991 жылдың қазан айында Монтерей шығанағының батысында. 2006 жылдың тамызы мен 2010 жылдың қыркүйегі аралығында Оңтүстік Калифорния шығанағында ғалымдар алты кездесуді тіркеді. Олардың бесеуі Сан-Клементе аралының батысында, ал біреуі Сан-Клементе және Санта-Каталина аралы арасында болды. Көптеген кездесулерде жеке-жеке киттер байқалды. 2009 жылдың 19 қыркүйегінде Калифорния штатындағы Дана-Пойнт маңында тағы бір кездесу тіркелді, ол бастапқыда желкенді кит ретінде жаңылыс анықталған. Жалпы алғанда, популяцияның өсу динамикасын анықтау үшін жеткілікті деректер жоқ.

Қорғау

Balaenoptera edeni Халықаралық табиғатты қорғау одағының (IUCN) ең аз қызығушылық тудыратын түрлер тізіміне енгізілген. Ол, құрып бара жатқан жабайы флора мен фауна түрлерімен халықаралық сауданы реттейтін CITES конвенциясының I қосымшасында тіркелген, бұл коммерциялық халықаралық саудаға тыйым салады. Balaenoptera brydei әлі бағаланбаған. Брайд киті "Көшпелі жануарлардың түрлерін сақтау туралы конвенцияның" II қосымшасына енгізілген. Ол II қосымшада тіркелген.

Киттер аулау

Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл түр коммерциялық кит аулаушылардың басты назарында болған жоқ, бірақ 1970 жылдары өнеркәсіп басқа нысаналарды қырып тастағаннан кейін маңыздырақ айналды. Жергілікті кит аулаушылар Индонезия мен Филиппин жағалауларынан оларды аулап алды. Қазіргі заманғы Брайд киттерін аулау 1906 жылы Жапониядағы жағалау станцияларында басталды деп саналады, ол 1987 жылға дейін үздіксіз жалғасты. Олар сондай-ақ жапондық (1971–79) және кеңестік (1966–79) флоттары, сондай-ақ Тайвань (1976–80), Бонин аралдары (1946–52 және 1981–87) және Филиппин (1983–85) аймақтарында Батыс Солтүстік Тынық мұхитында ауланды. 1997 жылы 1911 мен 1987 жылдар аралығында Батыс Солтүстік Тынық мұхитында 20 000-нан астам Брайд киті ауланғаны есептелді (кейіннен жапондықтар Бонин аралдарынан 1981 және 1987 жылдар аралығындағы аулау туралы мәлімдемелерін жалған екені анықталды, 4 162-нің шын аулау орнына 2 659 ауланғанын хабарлады). 1990 жылдардың ортасында жасалған популяциялық бағалауда Батыс Солтүстік Тынық мұхитындағы популяция 1911–96 жылдар аралығында 49%-ға дейін төмендеуі мүмкін екені көрсетілді. 1924–1929 жылдар аралығында Баха-Калифорниядан норвегиялық фабрикалық кемелер тағы 34 Брайд китін аулады; 1966 жылы Калифорнияның орталық бөлігінен екі кит ауланды. 1968–1983 жылдар аралығында Перу жағалауында 5 542 Брайд киті ауланды, оның ішінде 1973–1983 жылдар аралығында 3 589 кит ауланғаны туралы хабарланды. Чили жағалауында 1932–1979 жылдар аралығында белгісіз саны ауланды. 1911–1967 жылдар аралығында Оңтүстік Африканың Кейп провинциясынан 2 000-нан астам кит ауланды, олардың көп бөлігі (1 300) 1947–67 жылдары ауланды. 1969–1976 жылдар аралығында Оңтүстік Атлантикада «Сиера» атты қарақшы кит аулаушысы аулаған 2 536 сей китінің көп бөлігі Брайд киттері болды деп есептеледі. 1948–1977 жылдар аралығында Бразилия жағалауында ауланған 5 000 сей китінің арасында кем дегенде бір бөлігі Брайд киттері болды, бірақ бұл көрсеткіш 8% құрауы мүмкін. Аулаудың ең жоғары көрсеткіші 1973–74 және 1974–75 жылдары тіркелді, осы жылдары әр жылы 1 800-нан астам кит ауланды.

Басқа қауіптер мен оқиғалар

2011 жылы Майкл Фишбах есімді видеооператор Кортез теңізінде 20 киттің бір Брайд китін аулап өлтіргенін түсірді. Брайд киттері балық аулау кезінде ұсталған немесе жарақат алған деген хабарламалар түскен жоқ. Кейде олар кеме соқтығысынан зардап шегеді немесе жарақат алады. Адамның қызметінен туындайтын шудың барлық мүңкіратқыштар үшін үлкен мәселе болып табынатыны айтылуда, олар төмен жиілікті дыбыстар арқылы байланысады. Су астында жүзуші және тур операторы Райнер Шимпф балықтың ірі тобын айналып жүрген акулаларды суретке түсіріп жатқанда, кенеттен кит төменнен пайда болып, балықты жұтуға тырысып, аузын су бетіне жақындатты. Осы кезде ол Шимпфті де кездейсоқ жұтып алды; оның жоғарғы денесінің барлығы (беліне дейін) киттің аузына ішке түсті. Кит Шимпфті бірнеше секундқа аузымен ұстап тұрды, ал ол тынысын тоқтатты және кит терең суға сүңгіп кетеді деп қорқып еді. Кит қайтадан суға батып кеткеннен кейін, ол Шимпфті (ешқандай зардап шекпеген) дереу шығарып, қашып кетті. Тайландтың Петчабури провинциясының шығанағында туристер водный мотоциклдерде киттерді мазалады.